Harmen Jan Papiermole

Harmen Jan Papiermole werd op 14 oktober 1896 in Dale geboren. Hij vervulde in Aalten uiteenlopende functies: hij werkte als tramchef, boekhouder en kruidenier en was tijdens de Tweede Wereldoorlog procuratiehouder bij firma Driessen. Daarnaast was hij actief in het plaatselijke verenigingsleven.

Van tramchef tot winkelier

In het bevolkingsregister van 1920–1930 staat Papiermole vermeld als tramchef. Hij woonde met zijn vrouw Dina Swienink aan de huidige Bredevoortsestraatweg 43. In 1924 werd hij eigenaar van het pand.

In de jaren dertig wordt hij daar aangeduid als boekhouder en kruidenier. Aan het adres was een kruidenierswinkel verbonden. Het pand bleef nog lang met de familie Papiermole verbonden; ook het adresboek van 1967 vermeldt H.J. Papiermole op nummer 43.

De kerkrazzia van 1944

Op zondag 30 januari 1944 hield de Duitse bezetter in Aalten een razzia bij twee kerken. Papiermoles zoon Jaap, toen elf jaar oud, zag hoe een Duitse overvalwagen met arrestanten door het dorp reed. Op datzelfde moment kwam zijn vader aanlopen. Harmen Jan droeg een uniformjasje van de Luchtbeschermingsdienst en hield de wagen staande.

Met een bevelende stem eiste hij de persoonsbewijzen op. Vervolgens koos hij er één uit en deed tegenover de Duitsers alsof hij de betreffende man zocht omdat deze voor hem werkte. De arrestant werd uit de wagen gehaald. Nadat de wagen was doorgereden, gaf Papiermole hem zijn persoonsbewijs terug en liet hem vluchten. Een later krantenartikel bevestigt deze opmerkelijke ontsnapping.

In de overlevering bij dit verhaal wordt Harmen Jan Papiermole aangeduid als procuratiehouder bij firma Driessen. Welke Driessen-onderneming hiermee precies werd bedoeld, is uit de gevonden bron niet met zekerheid af te leiden.

Maatschappelijk actief

Ook na de oorlog bleef Papiermole maatschappelijk actief. Het adresboek van 1950 noemt hem als secretaris van zowel het Groene Kruis, afdeling Aalten als van De Eendracht.

Harmen Jan en Dina Swienink waren onder anderen de ouders van Willem Herman (Wim) Papiermole, die later huisarts in Bredevoort werd.