Bouwmeester, opzichter der koninklijke paleizen en ontwerper van het kanaal Apeldoorn–Hattem
Hendrik Jan Lijsen werd op 14 april 1765 in Aalten gedoopt als zoon van Jan Lijsen (1736–1800) en Elisabeth Buunk (1739–1772). In 1792 trouwde hij in Ede met Hendrika van Rennes (1768–1854). Het echtpaar woonde lange tijd in Wageningen en kreeg twaalf kinderen. Lijsen overleed op 2 februari 1838 in Apeldoorn.
Lijsen begon zijn loopbaan in het bouwvak. In Wageningen wordt hij onder meer vermeld als meester-timmerman en timmermansbaas. Later trad hij in overheidsdienst als opzichter van de domeingebouwen. Bij Koninklijk Besluit van 18 februari 1819 werd hij benoemd tot ‘opziener der koninklijke paleizen in de noordelijke provinciën’. Een jaar later kreeg hij een toelage onder de voorwaarde dat hij zich met zijn gezin op Het Loo zou vestigen.
Zijn bekendste werk werd de aanleg van het kanaal tussen Apeldoorn en Hattem. Koning Willem I gaf hem in 1824 opdracht voor de constructie en uitvoering ervan. In 1825 begonnen de werkzaamheden aan de ongeveer 32 kilometer lange vaarweg, die grotendeels parallel aan de Grift werd aangelegd. Op 13 april 1829 opende Willem I het kanaal. Het traject werd aanvankelijk ook Griftkanaal genoemd en vormt het noordelijke gedeelte van het latere Apeldoorns Kanaal. Lijsen bleef ook na de aanleg betrokken bij het beheer ervan.
Ook op en rond Paleis Het Loo voerde Lijsen bouwwerkzaamheden uit. Het eerste ontwerp van villa Het Kleine Loo aan de huidige Zwolseweg 1 in Apeldoorn wordt aan hem toegeschreven. De villa werd in 1829–1830 gebouwd als dienstwoning voor de intendant van Paleis Het Loo en is later verbouwd en vergroot. Een negentiende-eeuwse brontraditie brengt Lijsen daarnaast in verband met de aanleg en watervoorziening van grote vijvers in het park van Het Loo.
In 1822 werd Lijsen benoemd tot Broeder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Bij zijn overlijden werd hij omschreven als bouwmeester en opzichter van de paleizen van de koning en van de vaart tussen Apeldoorn en Hattem.
Een familie van bouwmeesters
Hendrik Jan was niet de enige bouwkundige in de familie. Zijn jongere broer Derk Lijsen (1767–1838) werkte in Zutphen en omgeving als meester-timmerman en architect. Ook in volgende generaties bleef het bouwvak een belangrijke rol spelen. Derks zoon Jan Lijsen (1805–1883) werd architect en diens zoon Derk Lijsen (1835–1922) ontwierp tussen 1865 en 1908 verschillende markante gebouwen in Zutphen en omgeving.