Jan Willem Klanderman (1830–1918) groeide op in het Woold bij Winterswijk, woonde achtereenvolgens in Winterswijk, Bredevoort en Aalten en vertrok in 1869 naar de Verenigde Staten. Via Québec kwam hij uiteindelijk terecht in Baldwin, Wisconsin. Zijn levensloop laat zien hoe nauw de geschiedenis van Aalten en de Achterhoek verbonden is met de negentiende-eeuwse emigratie naar Noord-Amerika.
Van het Woold naar Winterswijk
Jan Willem Klanderman, wiens achternaam in bronnen ook geregeld als Klandermans voorkomt, werd op 10 augustus 1830 geboren op de boerderij Klandermans in het Woold bij Winterswijk.12 Hij was een zoon van Berend Willem Klanderman en Berendina Wolterink. De huidige Klandermansweg, waaraan de boerderij ligt, werd naar het erf genoemd.
Tussen 1851 en 1859 woonde Jan Willem als knecht bij notaris Roelvink in Winterswijk, op huisnummer 309.3 Dit was de later verdwenen Villa Roelvink-Hesselink aan de Misterstraat, tegenover de rooms-katholieke kerk.4
Drie huwelijken
Op 16 juli 1859, 28 jaar oud, trouwde Jan Willem met Willemina Sibbink, een weduwe uit Bredevoort.5 Hij trok bij haar in op huisnummer 91b en werd daar als landbouwer geregistreerd. Het huis stond vermoedelijk op de hoek van de Markt en ’t Zand.6 Het huwelijk bleef kinderloos. Willemina overleed op 18 november 1862.
Op 26 februari 1863 hertrouwde Jan Willem met Janna Geertruid Beernink.7 Op 8 juni 1865 werd hun zoon Johan Berend Willem Klanderman geboren.8 Nog geen twee weken later, op 21 juni 1865, overleed Janna Geertruid op 33-jarige leeftijd.9
Jan Willem trouwde voor de derde maal op 5 januari 1866, met Antonetta Gesina Meijnen, een veertigjarige weduwe uit Aalten.10 Het echtpaar vestigde zich op Aalten 57, het huidige Stationsstraat 5, direct naast de synagoge. Jan Willem stond hier te boek als wever.11
Op 16 september 1867 kregen Jan Willem en Antonetta een zoon, Gerrit Willem. Het jongetje overleed op 27 februari 1869, nog geen anderhalf jaar oud.12
Met de Nestorian naar Noord-Amerika
Niet lang daarna besloot het gezin Nederland te verlaten. In 1869 behoorden de Klandermans tot de grote groep Achterhoekers die in de negentiende eeuw naar Noord-Amerika emigreerden.13
Een passagiersregistratie van de Nestorian is in het Historisch Netwerk van Old Aalten met zekerheid aan Jan Willem gekoppeld. Het schip arriveerde op 19 juli 1869 in Québec.14 Hoe het gezin vandaar precies naar Wisconsin reisde, is vooralsnog niet bekend.
Een nieuw leven in Wisconsin
In februari 1870, kort na hun vestiging in de Verenigde Staten, werd in Baldwin, St. Croix County, Wisconsin, hun zoon Garrett William Klanderman geboren.15
Jan Willem Klanderman overleed op 25 februari 1918, 87 jaar oud. Hij werd begraven op Baldwin Cemetery in Baldwin, Wisconsin.16
Over de verdere reis van het gezin door Noord-Amerika en over hun leven in Wisconsin is op dit moment nog maar weinig bekend. Aanvullende informatie, documenten of familiefoto’s zijn daarom zeer welkom.
Bronnen
1. Gelders Archief – geboorteakte Jan Willem Klanderman, 10 augustus 1830.
2. Buurtschap.info – boerderij Klandermans in Woold.
3. Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers – bevolkingsregister Winterswijk, 1851–1859.
4. OudWinterswijk – Villa Roelvink-Hesselink.
5. Gelders Archief – huwelijk Jan Willem Klandermans en Willemina Sibbink, 16 juli 1859.
6. Old Aalten – Hoek Markt / ’t Zand.
7. Open Archieven – huwelijk Jan Willem Klanderman en Janna Geertruid Beernink, 26 februari 1863.
8. WieWasWie – geboorteakte Johan Berend Willem Klanderman, 8 juni 1865.
9. WieWasWie – overlijdensakte Janna Geertruid Beernink, 21 juni 1865.
10. Open Archieven – huwelijk Jan Willem Klanderman en Antonetta Gesina Meijnen, 5 januari 1866.
11. Old Aalten – Stationsstraat 5, bewonersgeschiedenis.
12. FamilySearch – Jan Willem Klanderman (1830–1918) en gezin.
13. Old Aalten – Emigratie van Aalten naar Amerika.
14. Library and Archives Canada – passagiersregistratie Nestorian, aankomst Québec 19 juli 1869.
15. FamilySearch – geboorte Garrett William Klanderman, 1870.