Overzicht
Adriaan Johannes Willem Monnik werd op 19 november 1879 geboren in Vorden, zoon van Adriaan Johannes Wilhelmus Monnik, geneeskundige, en Anna Hendrika Blotkamp. Op 22 mei 1913 trouwde hij in Den Haag met Louise Wilhelmina de Waal Malefijt (Zeist, 17 augustus 1881), dochter van Jan Hendrik de Waal Malefijt, minister van koloniën, en Frederica Sophia Wilhelmina Couvée. Van 1910 tot 1945 was Monnik burgemeester van de gemeente Aalten.
Monnik werd in 1910 benoemd tot burgemeester van Aalten. Hij volgde Willem Carel Tack op.
Hij was maar liefst 35 jaar burgemeester van Aalten. Het gezin Monnik woonde in villa Zonneheuvel aan de Bredevoortsestraatweg in Aalten, waar later het overdekte zwembad zou komen.
In 1944, Mayor Monnik received orders to ensure that 500 men from Aalten report to Zevenaar to be deployed in digging military defences. He and his municipal officials took the collective decision to refuse and go into hiding together. The civil register (bevolkingsregister) was moved to safety.
Tijdens zijn onderduikperiode werd Monnik vervangen door I.A. de Moor, voormalig burgemeester van Breskens en vandaar met vele andere NSB’ers gevlucht. Na de bevrijding keerde Monnik terug als burgemeester en ging op 1 november 1945 met pensioen.
In 1946, Monnik was appointed a Knight in the Order of Orange-Nassau.
On 2 August 1951, he passed away at the Bronovo Hospital in The Hague following an operation. He was buried at Berkenhove Cemetery.
Hij werd als burgemeester van Aalten opgevolgd door Evert Sickens van Veen.
Interview on his 25th anniversary in office
On the occasion of Mayor Monnik’s 25th anniversary in office, De Graafschapbode published an interview with the jubilarian on 8 March 1935, reproduced below in a slightly abridged form:
When we are seated in the spacious mayoral office, our first question is naturally: “Could you tell us something about your very earliest years, school education, and so forth?” We learn that Adriaan Johannes Willem Monnik was born on 19 November 1879 in Vorden. His first two school years were spent at the Christian school in his birthplace. Then, a governess came to the house. One room was fitted out as a schoolroom, and here the young pupil, alongside just one fellow classmate, was prepared for the gymnasium.
Following this primary education, he attended the Christian gymnasium of the Reverend Van Lingen in Zetten for three years. His studies had to be interrupted at that point for health reasons and were later resumed at the H.B.S. (modern secondary school) in Zutphen. He then attended the lectures of Professor Hugo de Vries at the Municipal University of Amsterdam for a year.
Appointed Mayor of Aalten
“It was always my ambition,” Mr Monnik tells us, “to become a mayor one day, and when the vacancy in Aalten arose, I was appointed Mayor of Aalten on 23 February 1910.” Following his swearing-in on 2 March, Mr Monnik was installed as mayor here on 15 March 1910. The senior alderman (wethouder), Z.G. van Eerden, delivered the installation address. The mayor concluded his reply by stating, among other things: “I shall do what is a mayor’s duty.”
Toentertijd was de heer B.H. Vaags gemeente-secretaris, wethouders waren de heeren Z.G. van Eerden en W. te Gussinklo. De Raad was als volgt samengesteld: F.H. Somsen, Th.A.M. Driessen, Sal. Gussinklo, L. Heusinkveld, H.A.J. Luiten (Sondern), J.P. Obbink, H.J. Veldhuis (Vels), Wander Nijhof, J.H. Veldkamp (Breedev.), A.P. Slicher van Bath.
Tot zijn huwelijk was de heer Monnik in pension bij de dames Vaags, op de Kattenberg.
Key decisions and events
De burgemeester meent zich te herinneren, dat het eerste besluit geweest is. de aankoop van het oude huis van Heijmans op den hoek van de Koelmansteeg, voor de verbreeding van de ingang der Koelmansteeg (nu Stationsstraat). — De oude notulenboeken worden er bij gehaald, en ja, het klopt (het geheugen van onzen burgemeester is, tusschen twee haakjes, bijzonder goed): dit hoekhuis werd aangekocht voor ƒ 3500, waardoor er een behoorlijke ingang van de Stationsstraat kon komen.
Then, on 27 April 1910, followed the opening of the tramway, the G.W.S.M. line B (Lichtenvoorde, Bredevoort, Aalten, Bocholt).
Right from the start in 1910, his passion for public health became apparent when several dwellings were declared unfit for human habitation. “I have never involved myself much in politics; I feel much more drawn to public health, housing, and the like,” the town’s father figure remarks in passing.
Later in 1910, we saw the construction of the Koembrug, the first concrete bridge in Aalten, as well as the public school renovation and the reorganisation of the police force (Mr Blom became chief rural constable at the time). The appointment of a foreman for the municipal labourers also dates from this period.
In 1911, the abolition of German currency was brought up, though it was not until July 1914 that this was implemented. Due to the large number of labourers who went to work in the factories in Bocholt at the time, all of whom were registered with a German health insurance fund (Krankenkasse), a complex insurance issue had arisen, which was also resolved now.
In Maart 1911 werd hier een wekel. markt voor groenten, kippen, eieren en visch ingevoerd. De verbetering van de afwatering van het Goor kwam ook een groote stap verder door de stichting van het Waterschap der Baaksche Beek. Bij een oud convenant was bepaald, dat de Veengoot niet uitgediept mocht worden, zoodat afwatering van het Goor onmogelijk was. Door de stichting van het Waterschap kon er nu verandering komen. In 1911 werden ook de Lankhofstraat en de Ormelstraat aangelegd.
It would take us too far to deal with every year in such detail. We shall walk through the subsequent years at a slightly accelerated pace and mention them more as chronological milestones. In 1912, we find the retirement of rural constable Heersink.
Den 22en Mei 1913 treedt de heer Monnik in het huwelijk met L.W. de Waal-Malefijt. Het pension van de dames Vaags wordt verwisseld voor ‘Zonneheuvel’.
On 21 February 1914, the council decided to build new schools in IJzerlo and on De Haart. On 13 March of the same year, the schoolmaster’s house in Aalten followed. In February, house construction on Haartseweg was also commenced.
On 1 August, we see the beginning of the Great War, which brought numerous hardships. Gradually, all foodstuffs and provisions became scarcer, leading us into the era of rationing. What an immense amount of work and trouble that entailed! During that period, we supplied 1,000,000 kilograms of rye, making us one of the largest rye-supplying municipalities in the country.
In Sept. 1914 wordt de verordening op de herbergsluiting van kracht en krijgen we de ‘zwarte lijst’. Den 31 October wordt de post ‘nachtwakers‘ geschrapt en op 1 Januari 1915 behoort de nachtwaker te Aalten tot het verleden.
In het laatst van 1917 sprak de Raad zich in principe uit voor overname der Gasfabriek. Het besluit tot overname werd genomen op 19 Dec. 1918. De Raad nam toen de gasfabriek over voor ƒ 115.000 plus ƒ 29.602,87 voor de leidingen, gasmeters, enz. De dag van overname was 2 Mei 1919.
Na den wapenstilstand, toen de krijgsgevangenen naar de grens kwamen, heette het, dat er 30.000 hier naar toe zouden komen. Gelukkig namen ze in Bocholt een andere richting. Toch kregen we ook hier ons deel in November 1918, n.l. Franschen en Italianen, die in het Feestgebouw en in de fabriek der N.V. Textiel Mij. werden ondergebracht. Uitgehongerd waren de menschen. “Met die Italianen beleefden we nog wat eigenaardigs,” vertelt ons de burgemeester, “we hadden ze allemaal wat van onze prachtige zeep, waarvan we toen een heelen voorraad hadden, gegeven om zich eens frisch te kunnen wasschen, maar den volgenden dag was alle zeep door de Italianen opgegeten!“
26 Febr. 1920 werd den ‘Oosterman‘ aangekocht met de bedoeling hier de nieuwe begraafplaats te maken. Dit plan is niet doorgegaan. Later in 1922 werd een ander terrein hiervoor bestemd, het tegenwoordige ‘Berkenhove‘.
In August 1920, a start was made on the official naming of streets. The first was Oranjestraat in Bredevoort. August also saw the tendering for Gendringseweg.
19 Mei 1922 wordt de veemarkt naar de binnenmarkt verplaatst. In de laatste jaren is echter de veemarkt weer in eere hersteld. In dit jaar werd ook de keuringsdienst ingevoerd. Dr. Rexwinkel werd keuringsveearts. Den 11en April werd het slachthuis overgenomen.
Dan krijgen we de laatste jaren, die ons allen nog versch in het geheugen liggen. Diverse wegen werden in deze jaren verhard: Sondernweg in ’29. Haartscheweg in 1929. Een Ringweg werd aangelegd, 24 Aug. 1928 en nu het Natuurbad ‘t Walfort, een werk van de allerlaatste jaren.
The Aldermen over these 25 years
Het is wel interessant ook even na te gaan welke wethouders we in deze 25 jaren gehad hebben. In 1910 waren er, zooals we reeds vermeldden Z.G. van Eerden en W. te Gussinklo. Na den dood van Van Eerden werd in Mei 1916 de heer Theod. Driessen wethouder, die in 1918 weer is afgetreden. We krijgen dan voor een kort poosje den heer F.H. Somsen. Van 2 Sept. 1919 tot 4 Sept. 1923 zijn wethouders de heeren H.J.J.G. ten Dam en Joh. Obbink. Dan neemt de heer F.H. Somsen de plaats in van den heer ten Dam (4 Sept. 1923) en op 8 Maart 1926 volgt de heer A. Brethouwer den heer Obbink op. De heeren Somsen en Brethouwer zijn heden nog als wethouders in functie.
As town clerk, Mr S. Bijlsma succeeded his predecessor, Mr B.H. Vaags, on 1 February 1930. On 29 January 1924, the municipal treasurer, Mr F.H. Freriks, retired. Mr F. Heisterman was then appointed as treasurer. At the Municipal Works department, following the passing of Mr J. Brill, Mr Tilbusscher became the municipal architect, assisted by Mr H. Rollman.
Other roles of the jubilarian
Alongside his own busy professional sphere, the mayor takes a particular interest in education. Mr Monnik serves as treasurer of the Union of School Boards, Teachers, and Supporters of Christian Education in the Gelderland Achterhoek and surrounding areas.
Ook is hij bestuurslid van de Groen van Prinsterer Kweekschool te Doetinchem. Verder nog commissaris van de N.V. Waterleiding Oostel. Gelderland en Lid van den Raad van Toezicht der N.V. ‘De Graafschap‘, Drukkerij en Uitgeverij.
Finally, we are curious to know the mayor’s view on the prospects of our municipality in the near future.
“These past 25 years,” Mr Monnik says, “have certainly not been easy. First the war years, and now the perhaps even more difficult post-war period with its severe decline in every field, its massive unemployment, with the unemployment relief schemes (werkverschaffing) and everything that entails. My wife has always been an immense support to me through all these difficulties.”
Wat de werkverschaffing betreft kunnen we nog vermelden, dat op 24 Nov. 1916 ‘Patrimonium‘ om werkverschaffing verzocht. De eerste werkverschaffing was het grintgraven in 1918. Op 30 Mei 1917 ging Aalten, als één van de eerste gemeenten over tot werkloosheidsverzekering.
The mayor concludes: “We as a municipality are not in too bad a position. This is a very heavy year, certainly, but I foresee that things will gradually improve. We shall move forward with confidence, one eye looking upward, one eye looking inward. Hand to the plough, and the end will be good. We must seek not what divides us, but what binds us together!”
