Een militair geslacht met Schotse wortels in Bredevoort
Op de Algemene Begraafplaats aan de Prins Mauritsstraat in Bredevoort bevindt zich het familiegraf van de familie Thomson-van Hopbergen. Hoewel de grafsteen door erosie getekend is, herinnert het monument aan een geslacht dat een prominente rol speelde in de Nederlandse krijgsgeschiedenis, de landelijke politiek en de literatuur.
De erfenis van de Schotse Brigade
De wortels van de familie liggen in de Schotse Brigade, een eenheid van Britse militairen die in de 17e en 18e eeuw door de Verenigde Provinciën werden ingehuurd. Na hun diensttijd vestigden velen van hen zich permanent in Nederland, waaronder James Thomson. Hij was getrouwd met Mary Rinck; hun kinderen werden begin 18e eeuw gedoopt in Doornik en Breda. De militaire traditie in de familie zette zich voort tot in de 20e eeuw.
Vestiging in Bredevoort
De band met Bredevoort ontstond in de vroege negentiende eeuw via een kleinzoon van de stamvader, eveneens James genaamd. Deze gepensioneerde kapitein, geboren in 1759 te Nijmegen, woonde daar aan de Prinsenstraat met zijn vrouw Susanna Elisabeth de Waal. James overleed in 1828 en Susanna in 1837. Het huis met inboedel werd getaxeerd op f 3.805,-.
Hun zoon, Jan Jacob Thomson (1784–1858), geboren in Maastricht en wonend met zijn gezin in Fort Crèvecoeur bij ’s-Hertogenbosch, was de enige erfgenaam. Jan Jacob was luitenant-kolonel en had carrière gemaakt tijdens de napoleontische oorlogen. Voor zijn inzet tijdens de Slag bij Waterloo in 1815, waarbij hij gewond raakte, werd hij benoemd tot ridder in de Militaire Willems-Orde.
In 1837 ging Jan Jacob een tweede huwelijk aan met de 26 jaar jongere Louiza Wilhelmina van Hopbergen (1810–1906) uit Bredevoort. Zij was een dochter van de gepensioneerde luitenant Diederik Christoffel Hendricus van Hopbergen, eveneens wonend aan de Prinsenstraat. Het gezin vestigde zich in Bredevoort.
Jan Jacob Thomson overleed op 11 oktober 1858 en werd begraven in het familiegraf te Bredevoort. Ook Louiza vond daar haar laatste rustplaats.
Louiza’s broer Jacobus Wilhelmus van Hopbergen was eveneens luitenant-kolonel en woonde na zijn pensionering aan de Markt 18 in Aalten.
Nageslacht en maatschappelijke functies
Meerdere in Bredevoort geboren familieleden bekleedden maatschappelijke functies:
Diderik Christoffer Hendrikus Thomson (1840–1891) werd brievengaarder (houder van het plaatselijke postkantoor) in Bredevoort en zal ook in het familiegraf zijn begraven.
Diens zoon Jan Jacob Thomson (1882–1961) verwierf bekendheid als ‘dichter-dominee’. Hij was predikant bij de Nederlandse Protestantenbond in Varsseveld en liet een omvangrijk oeuvre na van dichtbundels en literair-historische studies. Na een turbulent en dichterlijk leven overleed hij in 1961 te Baarn en werd daar begraven.
Jacque Willem Lodewijk Thomson (1846–1914) was van 1877 tot aan zijn overlijden burgemeester van de gemeente Appeltern.
Lodewijk Thomson: Militair en staatsman
Een van de meest opvallende telgen uit het geslacht is Lodewijk Willem Johan Karel Thomson (1869–1914), een kleinzoon van luitenant-kolonel Jan Jacob. Lodewijk was militair cartograaf, werd uitgezonden naar Batavia en Atjeh, was militair attaché tijdens de Boerenoorlog in Zuid-Afrika en Tweede Kamerlid.
In 1914 werd hij uitgezonden naar Albanië, waar hij op 15 juni 1914 in Durrës sneuvelde. Thomson was de eerste Nederlandse militair die overleed tijdens een vredesmissie. Hij werd begraven in Groningen.
Erfgoed in verval
Vandaag de dag verkeert het grafmonument aan de Prins Mauritsstraat in staat van verval. Door erosie en achterstallig onderhoud zijn de inscripties op de steen steeds moeilijker leesbaar. Het graf is echter een monument voor de verbondenheid van het kleine Bredevoort met de grote wereldgeschiedenis.
Bronnen
- De Panne, 2019 nr. 2 – ‘Leven over een graf‘, Hans de Graaf
- DBNL – Biografie ds. J.J. Thomson
- Delpher – Dagblad Tubantia, 4 januari 1961
- Findagrave
- Kanselarij der Nederlandse Orden – Register Militaire Willems-Orde
- Parlement.com – Biografisch archief L.W.J.K. Thomson
- WieWasWie
- Wikipedia – Schotse Brigade
- Wikipedia – Het geslacht Thomson
- Wikipedia – Lijst van burgemeesters van Appeltern
- Wikipedia – Lodewijk Thomson
