Functie: Rusthuis

Overzicht

Huize Sint Bernardus is een karakteristiek pand aan ’t Zand, het centrale plein van Bredevoort. Het gebouw kent een rijke geschiedenis, waarin het dienstdeed als woonhuis, sanatorium en rusthuis. Het pand is een gemeentelijk monument.

Het pand werd oorspronkelijk gebouwd in opdracht van Jan Satink, luitenant-kolonel in het Staatse leger, Regiment Nationalen. Het verrees op de plek waar ooit de voorburcht van het kasteel Bredevoort heeft gestaan. In 1800 kwam het huis door vererving in bezit van de familie Roelvink. Arnoldus Florentinus Roelvink, telg uit deze familie, was vanaf 1813 burgemeester van Bredevoort.

In 1897 werd het pand gekocht door pastoor Bernardus Mulders. De pastoor was een bemiddeld man en verwierf het voormalige rentmeestershuis uit eigen middelen. Zijn doel was, zo schreef hij: “zijn arme kinderen” katholiek onderwijs aanbieden. Omdat katholieke scholen in die tijd geld kostten, bedacht hij een slimme oplossing: hij haalde nonnen naar Bredevoort die in het rentmeestershuis een klooster en een sanatorium vestigden. Zusters waren goedkoop, want zij ontvingen geen loon; zij hadden immers hun leven aan God gewijd.

Onder beheer van de Zusters Franciscanessen van Thuine werd het ‘R.K. Sanatorium St. Bernardus Gesticht’ opgericht. Het klooster-sanatorium noemde hij naar zijn eigen patroonsheilige, Sint Bernardus van Clairvaux. Met de winst van het sanatorium begon de pastoor een lagere school: de Sint Joannesschool.

Het sanatorium was bedoeld voor welgestelde patiënten want de verpleegkosten waren hoog: variërend van f 1,50 tot f 2,20 per dag. Voor medische kosten en apotheek werd 10 gulden per maand in rekening gebracht. Patiënten uit de zogenoemde tweede klasse betaalden f 7,50.

Vanaf 1907 kwamen mensen uit het hele land naar Bredevoort om in het sanatorium te herstellen. Zij verbleven er vaak maandenlang. Overdag lagen zij in bed in een lighal, ook in de winter; helemaal ingepakt. In de tuin van Sint Bernardus, nu het Vestingpark, stonden minstens tien van deze lighallen met hun open zijde naar de zon gericht. Twee daarvan zijn bewaard gebleven en hebben de status van rijksmonument.

Het sanatorium bleef in gebruik tot 1933. Daarna werd het pand herbestemd tot bejaardentehuis. In 1938 werden de zusters van Thuine opgevolgd door de zusters van St. Jozef uit Amersfoort. De laatste zusters vertrokken in 1985 uit Bredevoort.

In 1988 volgde een grootschalige renovatie en uitbreiding van het gebouw door Stichting Verzorgingstehuis St. Bernardus. Het bejaardentehuis verhuisde uiteindelijk in 2008 naar het nieuwgebouwde Ambthuis.

Sinds 2020 heeft het pand een nieuwe bestemming: het is in gebruik als boutique hotel & brasserie de Heerlyckheid.

Bewoners

Bevolkingsregister 1823-1850

Bevolkingsregister 1838-1850

Bevolkingsregister 1850-1860

Bevolkingsregister 1860-1870

Bevolkingsregister 1870-1880

Bevolkingsregister 1880-1890

Bevolkingsregister 1890-1900

Bevolkingsregister 1900-1910

Bevolkingsregister 1910-1920

Adresboek 1934

Bredevoort 60 > ’t Zand 15

St. Bernardus gesticht

Adresboek 1967

’t Zand 23

St. Bernardus Gesticht

Eigenaren

Overzicht is niet volledig.

Jaar	Perceel	Eigenaar	Omschrijving
1832	B-209 B-208	Arnoldus Florentinus Roelvink, burgemeester van Aalten en Bredevoort te Bredevoort	550 m² huis & erf 220 m² huis & erf
1877	B-397 B-380	Bernard Andries Roelvink, griffier bij het kantongerigt	235 m² huis & erf 552 m² huis & erf
1887	B-588 B-589	Leonard Roelvink, burgemeester	240 m² huis & erf 280 m² koetshuis, keuken, stalling & erf
1898	B-588 B-589	Hermann Schepers, schoenmaker	240 m² huis & erf 280 m² koetshuis, keuken, stalling & erf
1901	B-734	R.C. kerk van Bredevoort	21.023 m² huis, schuren, erf & tuin
1909	B-792	R.C. kerk van Bredevoort	13.373 m² huis, ziekenhuis, schuur & tuin
1952	B-979	R.C. kerk van Bredevoort	13.538 m² huis, stal, ziekenhuis & tuin
1988	B-1265	St. Verzorgingshuis Sint Bernardus	2.760 m² “BWT”