Hans Vultink werd op 13 juni 1937 in Aalten geboren. Vanuit het café van zijn ouders groeide hij uit tot een van de grootste Nederlandse carambolebiljarters van de twintigste eeuw. Vooral in de kaderspelen behoorde hij jarenlang tot de internationale top. Zijn loopbaan bracht hem drie wereldtitels, meerdere Europese kampioenschappen en een uitzonderlijk aantal Nederlandse titels.
Hans was een zoon van Frans Vultink en Marie Goosen. Zijn vader dreef het familiebedrijf aan de toenmalige Dijkstraat, het huidige Plein Zuid 14. Hans groeide daardoor letterlijk op met een biljarttafel binnen handbereik.
Hij maakte al op ongeveer zesjarige leeftijd kennis met het biljartspel. Dat talent kwam niet helemaal uit de lucht vallen: zijn vader Frans gold zelf als een goede biljarter. Van hem leerde Hans de eerste beginselen.
De oorlog onderbrak het gewone gezinsleven. Op 30 maart 1945, de dag waarop Aalten werd bevrijd, reed een Britse tank op een Duitse landmijn bij de Dijkstraat. Door de explosie ontstond brand en café Vultink ging volledig verloren. De familie was op dat moment geëvacueerd en bleef ongedeerd.
Na de oorlog liet Frans Vultink op dezelfde plaats een nieuw café-restaurant en hotel bouwen. Hans herinnerde zich later dat de zaak in 1949 weer was opgebouwd. Aan de biljarttafel van het nieuwe familiebedrijf ontwikkelde hij zijn spel verder.
Vijftienjarige biljartvirtuoos
Al op jonge leeftijd bleek dat Hans over buitengewoon talent beschikte. Toen eens een speler uit het biljartteam van zijn vader wegviel, mocht hij invallen. Zijn tegenstanders waren veel ouder en ervarener, maar de jonge Vultink bleek goed mee te kunnen.
Volgens zijn eigen herinneringen werd hij op zijn veertiende kampioen van Oost-Gelderland. Een jaar later was zijn niveau zo hoog geworden dat hij een partij in één beurt uitspeelde.
Dat zijn talent in die jaren al buiten Aalten opviel, blijkt ook uit de landelijke pers. In februari 1953 werd de vijftienjarige Vultink in De Achterhoek aangeduid als een jeugdige biljartkampioen na zijn overwinning in een sterk bezet toernooi in Aalten. In november van hetzelfde jaar kwam een fotograaf van persbureau Anefo naar Aalten voor een hele fotoreportage over de ’15-jarige biljartvirtuoos Hans Vultink’.
Daarmee was hij, lang voordat zijn internationale successen begonnen, al een opvallende verschijning in de Nederlandse biljartwereld.
Naar de Nederlandse ereklasse
Vultink werkte zich in de jaren vijftig op naar het hoogste nationale niveau. Een belangrijk keerpunt kwam in het seizoen 1959-1960. De Nederlandse Biljartbond had de Belgische beroepsbiljarter Marcel Van Leemput aangetrokken als trainer voor Nederlandse topspelers.
De eerste kennismaking was confronterend. Van Leemput vond dat Vultink ondanks zijn plaats in de ereklasse technisch nog veel moest leren. Hij veranderde onder meer zijn houding en afstoot en liet hem feitelijk opnieuw beginnen.
Aanvankelijk pakte dat slecht uit. Vultink moest zijn oude automatismen afleren en presteerde tijdelijk minder. Maar Van Leemput had hem gewaarschuwd dat hij moest volhouden. Dat bleek terecht. Met zijn verbeterde techniek zette Vultink de volgende stap naar de nationale en uiteindelijk internationale top.
Zijn specialiteit werden vooral de technisch veeleisende kaderspelen, waarin een speler de ballen telkens binnen streng begrensde vakken moet verzamelen en positioneren.
Eerste internationale successen
In de jaren zestig werd Vultink een vaste waarde in de internationale biljartwereld. In 1967 behaalde hij in ’s-Hertogenbosch de Europese titel in het ankerkader 47/2. In datzelfde jaar eindigde hij als tweede bij het wereldkampioenschap 47/2 in Caïro.
Hij speelde in een uitzonderlijk sterke generatie. In Nederland moest hij onder anderen concurreren met grootheden als Piet van de Pol, Henk Scholte, Tiny Wijnen en Henk de Kleine. Internationaal trof hij spelers als Raymond Ceulemans, Jean Marty, Dieter Müller en later Ludo Dielis.
Vanaf het begin van de jaren zeventig bereikte Vultink het hoogtepunt van zijn carrière. Volgens het jubileumoverzicht van de Koninklijke Nederlandse Biljartbond was hij tussen 1972 en 1985 de dominante Nederlandse speler.
Het topjaar 1973
1973 werd een van de belangrijkste jaren uit zijn loopbaan. Eerst werd Vultink in Neede Nederlands kampioen ankerkader 47/2. Vervolgens veroverde hij in april in het Zwitserse Genève de Europese titel in dezelfde discipline.
Het grootste succes volgde enkele weken later. Van 24 tot en met 27 mei werd in het West-Duitse Krefeld het wereldkampioenschap 47/2 gehouden. Vultink begon er aan de laatste speelronde met Dieter Müller als zijn voornaamste concurrent. In de beslissende partij kwam Vultink achter, maar met een slotserie van 168 caramboles draaide hij de wedstrijd alsnog om. Daarmee veroverde hij zijn eerste wereldtitel.
Zijn prestaties waren indrukwekkend. Hij sloot het toernooi af met een algemeen gemiddelde van 86,53 en maakte gedurende het kampioenschap een geprolongeerde serie van 735 caramboles.
Wereldkampioen in Buenos Aires
Een jaar later moest Vultink zijn wereldtitel verdedigen. Het wereldkampioenschap 47/2 werd in augustus 1974 in Buenos Aires gespeeld. Opnieuw bleek de Aaltenaar de sterkste. Met elf matchpunten uit zes partijen eindigde hij boven de Argentijn Osvaldo Berardi en prolongeerde hij zijn wereldtitel.
Daarmee had Vultink in twee opeenvolgende jaren het wereldkampioenschap ankerkader 47/2 gewonnen. Bovendien had hij in januari 1974 in Düsseldorf al de Europese titel in het 47/1 aan zijn palmares toegevoegd.
De volmaakte partij in Rotterdam
Het absolute hoogtepunt volgde in maart 1975 bij het wereldkampioenschap ankerkader 47/1 in Rotterdam. Het 47/1 geldt als een van de moeilijkste klassieke biljartdisciplines. Toch slaagde Vultink daar in een prestatie die tot de beroemdste momenten uit de Nederlandse biljartgeschiedenis behoort.
In zijn partij tegen de Argentijn Osvaldo Berardi maakte hij de vereiste 300 caramboles in één beurt. Hij kreeg dus één keer de gelegenheid aan tafel te komen en maakte de gehele partij uit zonder te missen. Vultink werd uiteindelijk wereldkampioen met een algemeen gemiddelde van 42,76, destijds een wereldrecord. Ook zijn partij van 300 in één beurt gold als een uitzonderlijke recordprestatie.
Rotterdam bezorgde hem zijn derde wereldtitel in drie opeenvolgende jaren: Krefeld 1973, Buenos Aires 1974 en Rotterdam 1975.
Ridder in de Orde van Oranje-Nassau
Zijn prestaties werden ook buiten de biljartwereld erkend. In 1975 werd Hans Vultink benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
De officiële geschiedenis van de KNBB vermeldt voor Vultink 44 Nederlandse titels in de ereklasse, behaald in 109 nationale finales, naast vier Europese titels en drie wereldtitels.
In latere publicaties worden ook totalen van 52 Nederlandse en zeven Europese kampioenschappen genoemd. Die cijfers zijn gebaseerd op een andere telling van zijn kampioenschappen. Voor zijn Nederlandse ereklassecarrière wordt hier de officiële KNBB-telling aangehouden.
Hoe men de verschillende categorieën ook telt, Vultinks erelijst behoort tot de grootste uit de geschiedenis van het Nederlandse carambolebiljarten.
Geen beroepsbiljarter
Opmerkelijk is dat Vultink zijn sportieve successen niet behaalde als fulltime beroepsbiljarter. Hij vertelde later dat alleen van biljarten leven voor hem geen reële mogelijkheid was. Naast zijn sportloopbaan was hij ondernemer, onder meer in de verhuurbranche en later in speel- en amusementsautomaten.
Toch bracht het biljarten hem over vrijwel de hele wereld. Hij speelde toernooien en gaf demonstraties in Europa, Zuid-Amerika, Australië, Nieuw-Zeeland en andere delen van de wereld.
Zijn internationale uitstraling leverde hem de bijnaam Nederlands biljartambassadeur op. Die benaming werd in 1984 ook de titel van een boek over zijn leven en loopbaan, geschreven door Olaf Erikson.
Voetballer naast het biljart
Biljarten was bovendien niet Vultinks enige sport. Als voetballer begon hij bij AD in Aalten. Later speelde hij bij PW in Enschede en bij Grol in Groenlo.
Hij nam het voetballen serieus, ook toen hij inmiddels tot de internationale biljarttop behoorde. Zelf vertelde hij later met zichtbaar plezier over dagen waarop hij ’s morgens nog een voetbalwedstrijd speelde en daarna rechtstreeks naar een belangrijk biljarttoernooi reed.
Het tekent zijn eigenzinnige benadering van topsport. Vultink volgde niet altijd de voorbereiding die men van een wereldkampioen zou verwachten, maar vertrouwde sterk op zijn eigen gevoel en routine.
Einde van een uitzonderlijke loopbaan
Tot ver in de jaren tachtig bleef Vultink op het hoogste Nederlandse niveau actief. In 1986 beëindigde hij zijn loopbaan in het topbiljarten.
Daarmee kwam een einde aan een carrière die meer dan dertig jaar eerder was begonnen aan de biljarttafel van zijn vader in Aalten. De jongen die in 1953 als vijftienjarige ‘biljartvirtuoos’ werd gefotografeerd, had uiteindelijk drie wereldkampioenschappen gewonnen en zich ontwikkeld tot een van de gezichtsbepalende spelers uit de Nederlandse biljartgeschiedenis.
Vultink bleef ook daarna nauw met de Achterhoek verbonden. Met zijn vrouw Gertie woonde hij jarenlang in de buurtschap Hupsel tussen Groenlo en Eibergen.