Elshoekweg 18-20, Dale
De Grote Maat herinnert aan een stukje Aaltense textielgeschiedenis, want hier was ooit de blekerij van Heinrich Driessen, welke in 1826 vanuit Bocholt naar Aalten was gekomen. Hij had van Zijne Majesteit de Koning toestemming gekregen om in Aalten een bedrijf te stichten.
Heinrich kocht een stuk grond in de Colenbroeksmate bij de Slingebeek (aan het eind van de tegenwoordige Elshoekweg). Die bouwplaats staat nu nog bekend als “de Bleeke”. Er verrezen een looghuis en een drooghuis. Het nodige water verkreeg hij van de beek door een kleine omleiding. Buiten de gebouwen was het weiland met smalle sloten doorsneden, waarlangs de geweven stukken uitgespannen werden.
De werklieden gebruikten een giet- of bleekspaan om water uit de sloten te scheppen en dit over de doeken te gieten, nadat deze al in het looghuis waren behandeld. Deze behandeling hield in dat de doeken 24 tot 36 uur werden gekookt in loog. De natuur werkte mee aan het bleekproces.
Een rijmpje zegt: “Om ’t lijnwaad schoon en wit te bleeken, is ’t nodig eerst in loog te weeken. Begooten en gespreid op ’t veld wordt alles door de lucht hersteld”.
In 1832 arriveerde zelfs een stoomketel uit Engeland. Er verrezen een ketelhuis en een hoge schoorsteen. De ketel was van ‘lage drukking’, alleen te gebruiken om de loog door de buizen in de kuipen te brengen.
In 1843 had Heinrich Driessen op zijn blekerij in Dale achttien werklieden.
Een deel van de blekerij werd aanvankelijk gepacht door Heinrichs neef Anton Driessen. Omstreeks 1846 richtte neef Anton vlakbij een eigen blekerij op, “in het zoo genaamde Slat bij Aalten”.
Na de dood van Heer Heinrich in 1879 ging het bedrijf over op zoon Eduard.
Buitenplaats
Eduard en zijn nazaten koesterden de bleek als een buitenplaats. Omstreeks 1890 werd er een theekoepel gebouwd, waarna de pachters van de boerderij de verplichting kregen om thee te schenken als de familie haar buitenverblijf, in het bijzonder de koepel, bezocht. In de eerste decennia vonden daar op zaterdagavond gezellige bijeenkomsten voor jongelui plaats waarbij de trekharmonica voor vertier zorgde. In de oorlogsjaren deed de koepel dienst als muizenvrije graanopslag.
Enkele onderdelen van de bebouwing zijn nog aanwezig, waaronder het theehuisje. Er is ook nog een papklok die waarschuwde dat het tijd was om te eten. Het zijn enkele van de laatste getuigen van de katoennijverheid in Aalten.
Eigenaren
Overzicht is niet volledig.
| Jaar | Perceel | Eigenaar | Omschrijving |
|---|---|---|---|
| 1832 | C-172 C-173 C-175 | Peter Driessen, koopman te Bocholt | 147 m² huis 460 m² huis & erf 450 m² huis & erf |
| 1872 | C-175 C-1460 C-1869 C-1870 | Bernard Eduard Johan Driessen, fabrijkant | 450 m² huis & erf 256 m² fabrijk voor bleekerij & erf 23 m² koepel 208 m² drooghuis & erf |
| C-3180 C-3183 C-3185 | Bernard Eduard Johan Driessen, fabrijkant | 2.097 m² stoombleekerij & erf 970 m² koepel & erf 1.150 m² huis, schuur & erf | |
| 1926 | C-3534 C-3535 C-3536 C-3537 | Gerrit Houwers, landbouwer | 970 m² koepel en terrein voor vermaak |
Bewoners
Eerst bekende bewoners:
Herman / Harmen te(r) Sligt(e) (Aalten, 29-01-1747 – Lintelo, 16-01-1833), trouwt op 29-04-1787 in Aalten met
Jenneke(n) (de) Wolf(s) (Aalten, 28-03-1751 – Dale, 30-06-1825)
Herman / Harmen en Jenneke(n) verhuisden naar Kappers (Brunink) in Dale. Herman / Harmen overleed op Hoopman (Magis) in Lintelo.
Volgende bewoners:
Bevolkingsregister 1823-1850
Hendrik Willem van de Pol (Doetinchem, 14-09-1791), dagloner
Aleida Veldhorst (Varsseveld, 18-06-1783)
Volgende bewoners:
Hermann Schleking (Rhede, 16-06-1814), bleeker
Elisabeth Göring (Bocholt, 04-11-1813)
Bevolkingsregister 1850-1860
Hermann Schleking (Rhede, 16-06-1814), bleker
Elisabeth Göring (Bocholt, 04-11-1813)
Zij emigreren in 1861 naar Amerika.
Volgende bewoner:
Bernardus Koenders (Aalten, 05-10-1816), bleeker
Bevolkingsregister 1860-1870
Bernardus Koenders (Aalten, 05-10-1816), landb.
Bevolkingsregister 1870-1880
Bernardus Koenders (Aalten, 05-10-1816), landbouwer
Bevolkingsregister 1880-1890
Bernardus Koenders (Aalten, 05-10-1816), landbouwer
Volgende bewoners:
Bernard Heinrich Groot Langenhoff (Dingden, 13-09-1833), landbouwer
Maria Christina Overbeek (Bocholt, 02-03-1846)
Dale 22
“Looghuis”
Bevolkingsregister 1890-1900
Bernard Heinrich Groot Langenhoff (Dingden, 13-09-1833), landbouwer
Maria Christina Overbeek (Bocholt, 02-03-1846)
Volgende bewoners:
Heinrich Wilhelm Schoppers (Spork, 02-02-1861), landbouwer
Bernardina Hustedde (Hemden, 22-02-1857)
Bevolkingsregister 1900-1910
Heinrich Wilhelm Schoppers (Spork, 02-02-1861), landbouwer
Bernardina Hustedde (Hemden, 22-02-1857)
Bevolkingsregister 1910-1920
Heinrich Wilhelm Schoppers (Spork, 02-02-1861), landbouwer
Bernardina Hustedde (Hemden, 22-02-1857)
Bevolkingsregister 1920-1930
Dale 35 > 15
Heinrich Wilhelm Schoppers (Spork, 02-02-1861)
Bernardina Hustedde (Hemden, 22-02-1857)
Volgende bewoners:
Gerrit Houwers (Dale, 17-09-1899)
Hanna Gesina Neerhof (Dale, 06-08-1897)
Adresboek 1934
Dale 35 > 15
Adresboek 1967
“Grote Maat”
Dale 15 > Slatdijk 3
G. Houwers
A.J. Houwers
Kenmerken
| Kadastraal nr. | L-459 |
| Functie | Boerderij |
| Bouwjaar | 1860 |
| Monument | nee |
Bronnen
- Adresboek Aalten (1934 & 1967)
- Boerderij- en Veldnamen in Aalten
(16/1) - Delpher
- ECAL
- ‘Geweven goed. De textielgeschiedenis van Aalten en Bredevoort’, H. de Beukelaer en J.G. ter Horst
- HisGIS
- Kadaster
- Kadastrale kaart
- openmonumentendag.nl
- Wiewaswie
