Inhoudstype: Organisatie

  • Symphonia

    Symphonia

    Gemengde zangvereniging, Aalten

    Dit artikel is nog in bewerking. Aanvullingen, zowel tekstueel als foto’s, zijn welkom!

    “Symphonia” was een gemengd zangkoor uit Aalten, opgericht in november 1868.

    1 mei 1869 – In het voorjaar van 1869 had de eerste openbare uitvoering plaats. Dank zij den ijver der leden, van de directeur en de directie, mochten zij zich in een goede afloop verheugen. Het publiek dat zeer voldaan huiswaarts keerde, dankte de jeugdige vereniging, bij name van Ds. Pape, welke den wens te kennen gaf dat zij zich moge ontwikkelen en veredelen. Een bal besloot dit feest, dat tot laat in den nacht zangers en zangeressen vriendschappelijk bij elkander hield.

    4 Augustus 1875 – De openbare uitvoering der zangvereniging „Symphonia” gisteravond, viel over het geheel goed uit. Bijna alle stukken werden goed gezongen en vielen wel in den smaak van de hoorders, die thans in groter getal dan gewoonlijk de uitvoering bijwoonden. Wij wensen de vereniging met den goeden afloop geluk en wensen hare leden lust toe, om zich met ijver te blijven toeleggen op het beoefenen ener kunst, die in hoge mate een gunstige invloed kan hebben op de beschaving en veredeling van den mens. Volgens gewoonte werd het concert door een bal gevolgd.

    29 November 1884 – Donderdagavond hield het zanggezelschap „Symphonia” een openbare uitvoering. Als altijd was het programma vol afwisseling. Het werd dan ook met ingenomenheid begroet. Het is dan ook jammer, dat de opkomst veel te wensen overliet en de hoop uit zich, dat bij een volgend optreden, niet alleen het gehoor groter zal zijn, maar dat „Symphonia” door het aanwinnen van krachten nog sterker worde, als zij nu reeds is.

    4 Juni 1885 – De zangvereniging Symphonia gaf dinsdagavond een openbare uitvoering. Met opgewektheid werd er gezongen en gespeeld en de meeste stukken werden levendig toegejuicht. De opkomst was talrijker dan vroeger wel eens het geval was, doch gaarne hadden we nog meer belangstelling gezien. Moge ook deze blijven toenemen en zulks de vereeniging aansporen zich met lust te blijven oefenen in een kunst, waarmede zij zowel aan de leden zelven als aan anderen een veredelend genot verschaft. Het was zeker voor velen een aangename verrassing, de vroegere directeur van Symphonia, de heer Van Voorst, enige solonummers te horen zingen. Recht gezellig bleven de meesten na de uitvoering nog een paar uur bijeen, terwijl van de gelegenheid tot dansen door velen werd gebruik gemaakt.

    22 November 1893 – Het feest dat onze zangvereniging Symphonia gisteren vierde ter gelegenheid van haar 25-jarig bestaan, was recht gezellig en werd door vele belangstellenden bijgewoond. De zaal van de sociëteit was voor deze bijzondere gelegenheid keurig groen gemaakt. De president der vereniging, de heer Ter Weel, heette de aanwezigen welkom. Het feestprogramma bevatte 12 stukken, die met groote belangstelling werden aangehoord en een welverdienden bijval verwierven. De gewaardeerde medewerking van den heer Maurik uit Terborg en van mejuffrouw Goossens uit Nijmegen, die o.a. op zeer verdienstelijke wijze enige solo’s ten gehore brachten, droeg niet weinig bij tot het welslagen van het feest. Toen het concert was afgelopen, bleven bijna allen nog een paar uur recht gezellig bijeen. Van de gelegenheid om te dansen werd met opgewektheid gebruik gemaakt. De voordracht van een niet op het programma genoemd duet voor sopraan en tenor gaf, vooral voor de niet dansenden een aangename afwisseling. Met voldoening mag de vereniging terug zien op het tijdperk, dat achter haar ligt. Mogen hare leden met nieuwen lust voortgaan onder leiding van den heer Cöllen, directeur van Symphonia, zich te oefenen in eene kunst, die een veredelend genot verschaft en daardoor een schoon doel nastreeft.

    Symphonia - Aaltensche Courant, 01-07-1899
    Aaltensche Courant, 1 juli 1899

    2 December 1908 – Het 40-jarig bestaan van de zangvereeniging “Symphonia” alhier is gisteravond door de leden en oud-leden feestelijk herdacht. In de versierde sociëteitszaal bracht het zangkoor onder leiding van zijn directeur, de heer J. Cöllen, een viertal zangstukken ten gehoore en daarna werd het feest verder met voordrachten, muziek en zang voortgezet.

    17 Januari 1916 – De gemengde zangvereniging „Symphonia” uit Aalten, onder directie van den heer W.J. Knuvers uit Terborg, gaf gisteravond een uitvoering in de concertzaal „De IJssel” aldaar. De groote zaal was vol. De toehoorders hebben een mooie avond gehad; een avond van kunstgenot. Ofschoon de heer Peters, de president der vereniging, de clementie der aanwezigen inriep, daar sopraan en tenor door familieomstandigheden plotseling verhinderd waren; waardoor anderen onvoorbereid hun plaats moesten innemen, moeten we bekennen, dat deze invallers hun taak naar behoren vervulden. Het hoofdnummer van het programma was „Das Lied von der Glocke”, van Schiller (muziek van Romberg), een lang stuk met zeer vele technische moeilijkheden. Het koor had zeer vele mooie ogenblikken en ook de solisten, zoowel dames als heeren, kweten zich van hun taak op een wijze boven allen lof verheven. Solisten waren de heeren Veldkamp van Frankfurt, bas (meistersolo) en W.H. ten Braak van Rotterdam, tenor. ’t Was een genot naar het zingen van deze solisten te luisteren, vooral de baszanger beschikt over een prachtig breed geluid. Ook voor de tenor, niets dan lof, hij beschikt over een prachtig stemgeluid. Het krachtig applaus aan het einde van het stuk, gold dan ook voor een niet gering deel deze heeren. Ook de begeleiding kweet zich voortreffelijk van haar taak. Aan het eind van het stuk brak een storm van applaus los, die minuten lang aanhield en die wel het bewijs gaven, hoezeer het voorgedragene werd gewaardeerd. Vermelden we verder nog dat het overige deel van het programma keurig werd afgewerkt en dat de heer Ten Braak nog enige zeer toegejuichte solo’s ten beste gaf, en dan kunnen we gevoeglijk volstaan met in te stemmen met de slotwoorden van den heer Peters, die verklaarde, dat “Symphonia” onder zijn tegenwoordige directeur, den heer Knuvers, was geworden wat het nu was, en de aanwezigen verzocht met hem aan te heffen een “Lang leve de directeur”, waaraan met geestdrift werd voldaan. Tot slot werden nog een paar uurtjes gezellig dansend doorgebracht.

    1918 – In februari 1918 werd de heer L.J. van Mechelen benoemd tot directeur, in de plaats van de heer W.J. Knüvers uit Terborg, die wegens de verminderde treinenloop deze functie moeilijk kon vervullen. In november 1918 vierde „Symphonia” haar 50-jarig bestaan.

    1919 – In februari 1919 werd de heer H. Rijks uit Winterswijk benoemd tot directeur.

    12 November 1927 – Gisteravond gaf de Zangvereeniging „Symphonia” onder leiding van den heer Hendrik Veldkamp een uitstekend geslaagd concert in de sociëteit op ’t Blik. Op het programma stonden twee groote, en nieuwe stukken „Die Nacht”, ballade voor gemengd koor, solo en orkest van Julius Otto en scènes uit „Orpheus” van Chr. Gluck. Beiden werden prachtig gezongen, zowel de koorgedeelten als de solo’s. De laatste waren in vertrouwde handen. Mej. Günder uit Bocholt is hier geen vreemde; als steeds trof weer de mooie sopraanstem. Ook de dames Lengkeek uit Apeldoorn zongen mooi. Het orkest Langheinrich uit Bocholt, voltooide het geheel.

    Maart 1930 – De gemengde zangvereniging „Symphonia”, die door gebrek aan herenleden reeds enige jaren „rustende” was, heeft nu door meer belangstelling van het mannelijk geslacht, besloten de repetities te hervatten. Evenals vroeger zal nu ook de heer Hendrik Veldkamp uit Frankfurt a.M., die hier in de omgeving als directeur alom bekend is, de leiding van het koor op zich nemen. De pogingen om de gem. zangvereen. „Symphonia” weer nieuw leven in te blazen zijn geslaagd. Gisterenavond zijn de repetities onder leiding van den heer Hendrik Veldkamp met een groot aantal oude en nieuwe leden weer begonnen.

    23 September 1941 – Vrijdagavond bereikte ons het bericht, dat de heer Hendrik Veldkamp in het ziekenhuis te Borken in Duitsland was overleden. Hendrik Veldkamp, concertzanger en koordirigent, werd in 1875 in Aalten geboren. Reeds vroeg openbaarde zich zijn muzikale talent en opvallend mooie stem. Zijn eerste piano- en zanglessen ontving hij bij Limbach te Aalten, vervolgens werd hij leerling van de Rijkskweekschool te Nijmegen, waar hij muzieklessen ontving van Leon C. Bouwman en zangles van mej. M. den Hoek. In 1900 echter begon hij zijn eigenlijke muziekstudies aan het Conservatorium te Frankfurt a/M, waar hij al spoedig tot de uitblinkers behoorde. Na voltooide studie werd hij solist aan de Opera te Frankfurt, en zong hij in verschillende steden van Duitsland, o.a. Berlijn, Hamburg, Mannheim, Basel enz. De (eerste, red.) wereldoorlog was er de oorzaak van dat hij naar zijn vaderland terugkeerde en zich weer in Aalten vestigde. Als dirigent van zangverenigingen en zangleraar kreeg hij spoedig een goeden naam. „Symphonia” en de Chr. Oratoriumvereen. te Aalten hadden in hem een dirigent, die praktisch alles met zijn koor wist te bereiken. Met een betrekkelijk kleine Oratorium Vereeniging slaagde hij er zelfs in 1933 in de Mattheüs Passion te geven, waarmee zowel dirigent als koor een overweldigend succes hadden. In Winterswijk dirigeerde hij lange tijd de Operette Vereeniging aldaar. Een maagziekte, waaraan hij de laatste maanden leed, en waarvoor hij te Munster een operatie had ondergaan, was oorzaak van zijn verscheiden in het ziekenhuis te Borken. Hij bereikte den 66-jarigen leeftijd. Zijn stoffelijk overschot zal te Wiesbaden ter aarde worden besteld. De treurige mare van zijn heengaan zal door allen die onder zijn leiding gezongen hebben, en die de heer Veldkamp als een altijd goed gehumeurde dirigent leerden kennen ongetwijfeld met weemoed vernomen zijn.

  • G.J.V. ‘Uw Koninkrijk Kome’

    G.J.V. ‘Uw Koninkrijk Kome’

    Vanaf halverwege de 19e eeuw tot ver in de 20e eeuw kende Aalten diverse kerkelijke jeugdverenigingen. Hieronder volgen (delen van) een aantal krantenartikelen over de Gereformeerde Jongelingsvereeniging ‘Uw Koninkrijk Kome’ (U.K.K.). Meer informatie over deze en andere kerkelijke jeugdverenigingen is welkom.

    40-jarig bestaan

    Nieuws van den Dag, 11 februari 1908 (Delpher):

    De Geref. Jongelingsvereeniging »Uw Koninkrijk Kome«, te Aalten, zal 11 Februari haar 40-jarig bestaan feestelijk vieren. De feestrede zal gehouden worden door den Heer J. Gommer, predikant bij de Geref. Gemeente aldaar.

    Gouden jubileum

    De Graafschapper, 29 januari 1918 (Delpher):

    Zooals reeds onder plaatselijk nieuws is meegedeeld, hopen binnenkort twee Gereformeerde Jongelingsvereenigingen in deze omgeving, die te Varsseveld en „Uw Koninkrijk Kome“ te Aalten, haar 50-jarig bestaan te gedenken. Geen zilveren jubileum dus als van „Patrimonium“ te Aalten maar een gouden feest. Jammer dat de omstandigheden er niet naar zijn, om dit merkwaardige feit zoodanig te vieren als in normalen tijd verwacht mocht worden. Van feest houden is thans geen sprake. Herdenking op waardige wijze mag evenwel niet achterwege blijven. Niet-herdenking zou gelijk staan met negeering van de weldaden, die God zoowel in Varsseveld als in Aalten in de jongelingsvereenigingen heeft geschonken.

    58-jarig bestaan

    Nieuwe Winterswijksche Courant, 19 maart 1926 (Delpher):

    In de jaarvergadering van de Jongelingenvereeniging „Uw Koninkrijk Kome“, werd het 58-jarig bestaan der vereeniging herdacht, onder leiding van den voorzitter, den heer J.D. van Lochem. De secretaris de heer Krajenbrink, bracht verslag uit over hetgeen verricht werd. Hieruit bleek dat 46 vergaderingen gehouden en tal van onderwerpen behandeld werden. De vereeniging heeft 37 leden en telt 80 begunstigers. Uit het verslag van den penningmeester, den heer C.H.J. Heij, bleek dat de ontvangsten bedroegen ƒ 307 en dat er een voordeelig saldo was van ƒ 43.

    De bibliothecaris, de heer L.C. Winkelhorst, deelde mede dat gelezen waren 340 boeken en dat de vereeniging in het bezit is van 412 boeken, verdeeld over 5 afdeelingen. De avond werd verder gevuld met een inleiding, samenspraak, muziek, voordrachten en tableaux en het welslagen werd bovendien bevorderd door het verstrekken van broodjes, koekjes, koffie en sigaren. De heer G. Breekveldt sprak het slotwoord en eindigde met dankgebed.

    60-jarig jubileum

    Nieuwe Aaltensche Courant, 24 januari 1928 (Delpher):

    Van deze plaats een hartelijke gelukwensch aan de Jongelingsvereeniging „Uw Koninkrijk kome”, welker oprichting den naam van den Weleerw. heer D. Breukelaar in de herinnering terugroept. Moge zij nog vele jaren in de richting, door den oprichter bedoeld, voortgaan.

    De Graafschapper, 3 februari 1928 (Delpher):

    Donderdagavond om 6½ uur was de Oosterkerk reeds geheel gevuld. De versieringen op het podium verwezen naar het groote feit van den dag. Ds. Gommer treedt nu op als eerste spreker. Nadat gezongen is Ps. 138 vs 1, gaat hij voor in gebed en leest Ps. 138. Nu volgt een kort openingswoord, waarin spr. begint met te wijzen op het groote voorrecht dat „U.K.K.” dezen avond mag gedenken. Spr. wenscht haar veel geluk daarmede. Hij herinnert aan de belangstelling in onzen tijd voor de Jeugdorganisaties.

    Voor zestig jaren telde men de Chr. Jeugdver, niet, en zij die daar hun vorming ontvingen, werden gesmaad. Thans denkt men daar anders over; ieder erkent de waarde der Chr. J.-V. en vele richtingen maakten zich op om op dezelfde wijze zich aan de jeugd te wijden. De J.-V. op Ger. grondslag brengt, zegt spr., een rijken zegen voor geheel het leven, zoo althans aan God en Zijn Woord de band blijft trekken.

    Spr. richt een woord van welkom aan Dr. K. Dijk uit Den Haag, die uitgenoodigd werd om de feestrede te houden en zoo bereidwillig was daartoe uit de residentie over te komen. Eerst doet een zangkoor nu eenige liederen hooren onder leiding van den heer K. Broos. Dit kwijt zich daarvan óp voortreffelijke wijze, vooral zoo in aanmerking genomen wordt de daartoe aan den geringen vrijen tijd ontwoekerde uren. Met name „Rust mijn ziel, uw God is Koning” klonk goed in de flinke ruimte der Oosterkerk. In bijzondere mate mag dit van de solo gezegd worden. Alsnu volgde het glanspunt van den avond, de rede van Dr. Dijk „Den boog leeren”.

    Na ’t zingen van Ps. 72 vs 11 gaat spr. voor in dankzegging. Het was een avond, voor de jubileerende vereeniging onvergetelijk; op waardige en treffende wijze mocht zij het groote feit van den dag op die wijze gedenken.

    80-jarig bestaan

    De Graafschapper, 7 februari 1948 (Delpher):

    Wie gisteravond in het gebouw Irene te Aalten is geweest en getuige was van de belangstelling die er bestond voor de viering van het 80-jarig bestaan van de Jongelingsvereniging op G.G. „Uw Koninkrijk Kome”, kan zich moeilijk voorstellen dat 80 jaren geleden, ds. Breukelaar, toen Geref. predikant te Aalten, met moeite een vereniging met 8 leden wist op te richten en in stand te houden. Een foto van ds. Breukelaar hing gisteren boven het podium, omlijst met de nationale kleuren.

    Het was als wilde men het verleden en de toekomst op deze avond door middel van die foto met elkaar confronteren. Inderdaad, dat wilde men, zoals de voorzitter de heer H. Luimes in zijn openingswoord ook zei en naderhand door Prof. Dr. Dijk en ds. Zwart nog eens werd geaccentueerd. Deze Jongelingsvereniging is de oudste in jaren. Met nadruk werd gewezen op de noodzakelijkheid om ook in deze tijd – vooral in deze tijd – zich voor te bereiden voor de taak in het volle leven. „Onze gedachten gaan ook uit naar de militairen in Nederland en in Indië”.

    „Uw Koninkrijk kome” negentig jaar

    Dagblad Tubantia, 25 maart 1958 (Delpher):

    Ter gelegenheid van het 90-jarig bestaan van de J.V. op G.G. „Uw Koninkrijk Kome” te Aalten werd maandagavond in de Geref. Oosterkerk een herdenkingsbijeenkomst gehouden. De bijeenkomst werd geopend met samenzang, waarna de voorzitter, de heer G. te Brake in een kort overzicht het wel en wee der vereniging de revue liet passeren. Vervolgens hield de heer H. Algra uit Leeuwarden, oud-bondsvoorzitter en lid der Eerste Kamer, een toespraak over het onderwerp „Dankbaarheid en roeping”. Verder werd het woord gevoerd door het oud-lid van „U.K.K.”, ds. G. Hengeveld te Woubrugge, over „Wij leven maar eens”. Een en ander werd afgewisseld met samenzang, koorzang van het Evangeliesatiezangkoor o.l.v. J. Debbink, orgelspel van Jan Luijmes en declamatie van J. Kraaijenbrink. Ds. L. Blijdorp, geref. predikant te Aalten, sprak het slotwoord.

  • Stoomspinnerij P. Driessen & Zoon

    Stoomspinnerij P. Driessen & Zoon

    Hogestraat, Aalten (verdwenen)

    De Stoomspinnerij P. Driessen & Zoon werd in 1849 opgericht door Heinrich Driessen en gold als de eerste stoomspinnerij in de Achterhoek. Het gebouw werd in 1859 door brand verwoest en nadien niet herbouwd.

    In 1849 richtte textielfabrikant Heinrich Driessen aan de Hogestraat in Aalten, ter hoogte van de huidige huisnummers 89–95, als eerste in de Achterhoek, een stoomspinnerij op. De spinnerij werd al spoedig uitgebreid met enkele powerlooms (door stoom aangedreven weefgetouwen).

    In de nacht van 19 op 20 augustus 1859 werd de fabriek echter door brand verwoest en niet meer opgebouwd.

    Heinrich verlegde zijn aandacht namelijk naar Leiden. Daar had hij in 1846, samen met zijn neef (zoon van zijn zus), de zeepzieder Ignatz van Wensen, de verlopen textieldrukkerij en -ververij De Heyder & Co. gekocht, later bekend als de Leidsche Katoenmaatschappij.

    Het voormalige fabrieksterrein aan de Hogestraat in Aalten was vervolgens ruim zeventig jaar in gebruik als bouwland.

    Rond 1933 werd op deze locatie een dubbele woning gebouwd en vestigde Derk Jan Winkelhorst er zijn garagebedrijf.