Loohuisbos

Het Loohuisbos is een natuurgebied van 21,36 hectare gelegen ten oosten van het dorp Aalten, in de buurtschap Haart. Het gebied wordt beheerd door de stichting Natuurmonumenten en maakt deel uit van het Nationaal Landschap Winterswijk en het Natura 2000-netwerk.

Op de Archeologische Monumentenkaart heeft het terrein de status van “Terrein van archeologische betekenis” vanwege de aanwezigheid van een vermoedelijk urnenveld.

Het landschap voor 1927

Vóór de aankoop in 1927 was het gebied, destijds aangeduid als ’t Loohuis, particulier bezit. Het bestond uit een langgerekte es die werd verhuurd aan enkele naburige boeren, omringd door een bos van grove dennen. In de laagtes van het terrein bevonden zich venen en een plas. De vereniging “Aaltens Belang” had een rol in het toezicht op recreatieve activiteiten.

Het ven in het bos werd in de winter gebruikt voor schaatsen. De vereniging regelde onder meer de aanstelling van een baanveger, gefinancierd uit entreegelden. Het landschap vertoonde kenmerken van het oude hoevenlandschap: onregelmatige kavels, houtwallen, kleinere bosjes en een netwerk van slingerende wegen. De bodemstructuur werd gevormd door dekzandkoppen, versterkt door historische bemesting met potstalmest.

De aankoop in 1927

In 1927 werd het gebied te koop aangeboden. Het oorspronkelijke plan was dat pachters hun gehuurde stroken grond zouden kopen om het bos te kappen en om te zetten in weiland. Het bestuur van Aaltens Belang besloot na een week van vergaderen het gehele gebied te kopen om verdere kap te voorkomen.

Op 29 november 1927 werd het Loohuisbos gekocht voor een bedrag van ƒ 27.600,-. Aaltens Belang had op dat moment slechts ƒ 50,- aan liquide middelen. De pachters boden aan de es over te nemen voor ƒ 20.000,-, maar dit aanbod werd niet geaccepteerd. Om de aankoop te financieren, sloot Aaltens Belang een overeenkomst met Natuurmonumenten. De financiering werd als volgt verdeeld:

Aalten’s Belang: ƒ 2.300,-
Natuurmonumenten: ƒ 5.300,-
Restant van ƒ 20.000,-: Voor rekening van Natuurmonumenten, gefinancierd via renteloze aandelen van Aaltens Belang die in tien jaar zouden worden afgelost.

De pachters kregen toestemming hun gehuurde bouwland te blijven gebruiken. Per 1928 kwam het gebied officieel onder beheer van Natuurmonumenten.

Beheer tot 1994

Direct na de overdracht in 1928 begon Natuurmonumenten met het aanplanten van loofhout, waaronder Amerikaanse eik en beuk, in het bestaande dennenbos. Een bestuurslid van Aaltens Belang had reeds voor de formele overdracht enkele dode bomen verwijderd en een wandelpad aangelegd.

Het beheer in deze periode richtte zich op het behoud van de landschappelijke structuur en het faciliteren van recreatie. Dode bomen werden niet verwijderd, tenzij ze een veiligheidsrisico vormden. Het ven werd periodiek uitgebaggerd en er werd spoelwater ingelaten om verdroging tegen te gaan, hoewel het gebied een groot deel van het jaar droog bleef staan.

In 1940 werd de weg aan de zuidkant van de spoorlijn beplant met bomen en verlegde men het fietspad naar de noordkant.

Beheer vanaf 1994

Vanaf 1994 werd het beheerplan herzien met de nadruk op het behoud van het gebied als cultuurlandschap. Gezien de ligging nabij Aalten en de hoge recreatiedruk, werd de natuurwaarde niet als primair doel gesteld, maar als onderdeel van een bredere cultuurhistorische instandhouding.

De belangrijkste beheermaatregelen in deze periode waren:

• Bosbeheer: Dunning van exotische soorten zoals Amerikaanse eik en Amerikaanse vogelkers om inheemse soorten (zoals zomereik en beuk) ruimte te geven. Periodieke groepenkap om een mozaïek van verschillende boomleeftijden te creëren.
• Houtwallen: Instandhouding van twee houtwallen met zomereik als hoofdsoort. Afzetten in fases om het leefgebied van fauna niet volledig te verstoren.
• Gras- en bouwland: Behoud van de kleinschalige structuur. Randenbeheer om bloemrijke vegetatie te stimuleren. Reguliere pacht voor de akkerbouw bleef bestaan, waarbij de pachter vrij was in gewaskeuze.
• Waterhuishouding: Bestrijding van verdroging en verzuring. Pogingen om de toevoer van spoelwater vanuit het drinkwaterstation te verbeteren.

Huidige situatie

Het Loohuisbos bestaat momenteel voornamelijk uit voedselarm, droog bos met een oppervlakte van circa 14 hectare bos en 7 hectare gras- en bouwland. Het gebied bevat één poel en een zuur ven dat permanent waterdraagt. Er is sprake van structurele verdroging. Hydrologisch onderzoek heeft uitgewezen dat het grondwaterpeil daalt door de ontwatering van omliggende agrarische gronden. Jaarlijks wordt er ongeveer één miljoen liter water aan het gebied onttrokken. Het resterende water is verzuurd, wat de leefomstandigheden voor amfibieën beperkt.

Natuurmonumenten voert nog steeds maatregelen uit om de poel open te houden, waaronder maaien langs de oever en periodiek baggeren. Het gebied is vrij van jacht en beschikt over een netwerk van wandelpaden. De instandhouding van sluipwegen en bankjes valt onder het beheer, terwijl het onderhoud van de parkeerplaats bij de gemeente Aalten ligt.