Archieven: Plaatsen

  • Jan Ebbersstede

    Jan Ebbersstede

    Overzicht

    Aan deze pagina wordt nog gewerkt!

    Er was een sterke band tussen ‘Ebbersstede’ of ‘Egbertssteede’ in Dale en ‘de Kniepe’ in Dale gelet op de betaling van de kerckenpacht. ‘De Kniepe’ komt niet voor in het verpondingsregister van 1647, was het alleen een stuk (bouw)land zonder huis?

    Archieven

    In het verpondingscohier van 1647 staat tussen t’Beecke en Geert Saelmans huis het huis van Ebbert Wevers vermeld. Ook stond er in Dale het huis van Geert Ebbers dat tussen Eppinck en Buesinck werd vermeld. In de Liberale Gifte van 1748 werden alle bewoners van Ebbers genoemd tussen Beekerhuis en Salemansstede. Een ander Ebbers wordt niet vermeld. Dit lijkt de conclusie te rechtvaardigen dat het Ebbers van 1748 en later identiek is aan het huis van Ebbert Wevers. Wellicht werd het huis van Geert Ebbers van 1647 in de jaren daarna afgebroken en werd het land waarop dit huis stond ook wel ‘de Knijpe / Kniepe’ genoemd. Zie ook de betalingen van de kerkenpacht.

    Verpondingscohier 1647

    Ebbert Wevers huis op 6 gl. Gront en hof 2 sch. lijns, de Kerck, en t’lant is groot 2 sch. voor 2 – 10 -. ponts. Noch heeft hij eijgen 3 sch. gesaeis 6 – 4 – 8.
    Geert Ebbers huis op 4 dlr. 6 – 0 -. Een maet gront 9 sch. gesaeis 18 – 14 – 8.

    Betalingen kerkenpacht

    Jan Egberts voor 1674-1677 20 stuiver per jaar.

    Geert Egberts in 1677-1680 de kerckenpacht van ‘die Kniepe’ en van Jan Egbertsstee drie daalder per jaar.

    Hindrick Egberts in 1681 een jaar kerckenpacht van ‘die Kniepe’ en een daalder van Jan Egberts pacht, samen drie daalder.

    Stiene Egberts (Neerhoff?) in 1682 een jaar kerckenpacht van ‘die Kniepe’ en een daalder van Egbertsstee, samen drie daalder.

    Jacob Egberts betaalde in 1682-1687 kerckenpacht van 1 daalder en 10 stuiver per jaar.

    Tonnis Egberts en Jenneken Egberts (zijn zuster?) pachtten ‘de Knijpe’ van de kerk in Aalten voor zes jaar in 1683 en woonden op Ebbersstede. Ze betaalden van ‘de Knijpe’ jaarlijks ‘twee daller Hollants’ en van Egbertssteede ‘eenen daller’.

    Tonnis Egberts betaalde in 1683-1690 de kerckenpacht van ‘die Kniepe’ en een daalder van Jacob Egbertsstee, samen 3 daalders per jaar.

    Liberale Gifte 1748

    In onderstaand fragment vinden we als bewoners Jan Vriesen, getrouwd met Mette Ebbers.

    Bewoners

    Eerst bekende bewoner:

    Ebbert Wevers (Dale)

    Volgende bewoner:

    Jan Ebber(t)s (Dale)

    Volgende bewoners, dochter en schoonzoon:

    Jacob Hillen alias Ebbers (Barlo – Dale < 1701)
    trouwt op 24-11-1672 in Aalten met
    Geertjen Ebber(t)s (Dale)

    Volgende bewoners, dochter en schoonzoon:

    Jan Fresen / Vriesen alias Ebbers (Winterswijk, 09-05-1685)
    trouwt op 22-11-1711 in Aalten met
    Mette Ebbers (Aalten, 25-05-1682)

    Jan betaalde in 1719 en 1721 de kerkckenpacht van 20 stuivers per jaar.

    Volgende bewoners, dochter en Mette en schoonzoon:

    G(e/a)rrit te Winkel alias Elferdink alias Ebbers (Winterswijk, 26-01-1718 – Dale, 10-01-1793)
    trouwt op 14-11-1744 in Winterswijk met
    Stijne Ebbers (Aalten, 03-10-1717 – Dale, 12-01-1781)

    ‘Op Gerrit Elferdink is ‘door ’t overlijden van zijne huisvrouw gedevolveert de halfscheid van een huijs en hof, quota van een kamp en van den Saalmanskamp te zaemen het Ebbersplaatsjen genaamd‘ (Collaterale Successie 30-04-1781).

    Volgende bewoners, weduwnaar en 2e echtgenote:

    G(e/a)rrit te Winkel alias Elferdink alias Ebbers (Winterswijk 26-01-1718 – Dale 10-01-1793)
    trouwt (2) op 08-07-1781 in Aalten met
    Hendersken / Hendrina aan de Ronde alias te Ri(j/e)te alias Brusse (Aalten 17-12-1752 – Dale 13-01-1816)

    Hendersken hertrouwde en vertrok naar de Glieuwe in Dale.

  • Midden in ’t Land

    Midden in ’t Land

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Dale 12/1 > 22

    Arend Jan Elburg (Aalten, 03-09-1844)
    Berendina Hendrika Bruinink (Aalten, 30-07-1842)

    Hoewel het bevolkingsregister niet vermeld dat ze verhuisd zijn, woonden ze in de periode hiervoor op Dale 15 (Bekerhuis).

    Volgende bewoners, zoon en schoondochter:

    Bernard Johan Elburg (Aalten, 02-03-1878)
    Gesiena Wesselina Ruesink (Wisch, 22-08-1884)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Dale 22 > 24

    Bernard Johan Elburg (Aalten, 02-03-1878)
    Gesiena Wesselina Ruesink (Wisch, 22-08-1884)

    Adresboek 1934

    Dale 24 > 6

    Wed. B.J. Elburg

    Adresboek 1967

    “Midden in ’t Land”

    Dale 6 > Grevinkweg 14

    A.J. Elburg
    G.C. Kuenen

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1908C-4091Bernard Johan Elburg,
    klompenmaker of landbouwer
    630 m² huis, schuur & erf

    Afbeeldingen

  • Slatdijk 2 (b)

    Slatdijk 2 (b)

    Bewoners

    Adresboek 1967

    Lintelo 243/1 > Varsseveldsestraatweg 102

    Jan Willem Frederik Scholten (Lintelo, 19-07-1909)

    Afkomstig van de naastgelegen boerderij Scholten (Lintelo 243).

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
  • Brethouwer

    Brethouwer

    Overzicht

    De wybert-vormige gevelsteen vermeldt de naam (Brethouwer), bouwjaar (1908) en de initialen van de eerste bewoners: W.A.W. en W.R.D.

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Heurne 41/1

    Wander Antonij Wikkerink (Heurne, 01-10-1883), landbouwer
    Willemina Reindina Doornink (Haart, 22-07-1884)

    Heurne 60 > 47

    Wander Antonij Wikkerink (Heurne, 01-10-1883), landbouwer
    Willemina Reindina Doornink (Haart, 22-07-1884)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Heurne 47 > 61

    Wander Antonij Wikkerink (Heurne, 01-10-1883), landbouwer
    Willemina Reindina Doornink (Haart, 22-07-1884)

    Adresboek 1934

    Heurne 61 > 45

    W.A. Wikkerink

    Adresboek 1967

    Heurne 45 > Wikkerinkweg 1

    W.A. Wikkerink
    L. Top

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1965E-2596Lubbertus Top, landbouwer20.510 m² huis, schuur,
    bld, wld., hout…(?)
    1985R-165Reindina Johanna Wikkerink, landbouwster35.480 m² huis,
    bijgebouwen, cultuurgrond

    Afbeeldingen

  • Bonifaciusstraat 20

    Bonifaciusstraat 20

    Bewoners

    Adresboek 1967

    Bonifaciusstraat 20

    G.B. Bennink
    B.A.G. Bennink

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1936I-6763Gerhardus Bernardus Bennink, kuiper885 m² huis & erf
    1966I-8815Bernardus Antonius Gerhardus Bennink,
    schoenmaker
    863 m² huis, erf, garage
  • Bocholtsestraatweg 70

    Bocholtsestraatweg 70

    Bewoners

    Adresboek 1934

    Heurne 93/1 > 33

    S. Meijler

    Adresboek 1967

    Heurne 33 > Bocholtsestraatweg 70

    H.J. Vaags
    E.H. Nitschke

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1931E-1983Levij Salomon Meijler e.c., veehandelaar1.680 m² huis, bouwland
    1952E-1983Herman Jan Vaags, melkventer/metaalbewerker1.680 m² huis, schuur,
    bld., diepvriesruimte
    1985R-106Herman Jan Vaags, melkventer/metaalbewerker1.860 m² huis, tuin

    Afbeeldingen

  • Bodendijk 65

    Bodendijk 65

    Overzicht

    Dit boerderijtje stond bekend als ‘De Heksenboer’. Het is inmiddels afgebroken. In 2001 is ongeveer op dezelfde plek een nieuwe woning gebouwd met huisnummer 65.

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Heurne 4a

    Bernadus Derksen (Ambt Doetinchem, 26-08-1829), landbouwer
    Johanna Catharina Sonders (Wisch, 16-02-1824)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Heurne 5

    Bernadus Derksen (Ambt Doetinchem, 26-08-1829), fabriekarbeider, landbouwer
    Johanna Catharina Sonders (Wisch, 16-02-1824)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Heurne 12

    Bernadus Derksen (Ambt Doetinchem, 26-08-1829), landbouwer

    Volgende bewoners, zoon en schoondochter:

    Johannes Theodorus Derksen (Lintelo, 21-07-1857), landbouwer
    Anna Maria ter Woerd (Lichtenvoorde, 21-11-1860)

    Heurne 23 > 3

    Johannes Theodorus Derksen (Lintelo, 21-07-1857), landbouwer
    Anna Maria ter Woerd (Lichtenvoorde, 21-11-1860)

    Volgende bewoners:

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Heurne 3 > 4

    Anna Maria ter Woerd (Lichtenvoorde, 21-11-1860)

    Volgende bewoners:

    Bevolkingsregister 1920-1930

    Jan Willem Ruesink (De Heurne, 10-06-1903)
    Grada Willemina te Hennepe (Haart, 26-04-1906)

    Adresboek 1934

    Heurne 4 > 110

    G.J. te Hennepe

    Adresboek 1967

    Heurne 110 > Bodendijk 71

    Mevr. G.W. Ruesink-te Hennepe
    D.H. te Grotenhuis

    Ongeveer op deze locatie staat tegenwoordig een woning met huisnummer 65.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1882I-3758Bernardus Derksen, fabriekwerker1.680 m² huis, erf
    1895I-3758Johannes Theodorus Derksen, daglooner1.680 m² huis, erf
    1919I-3758Bernard Johan Rathmer, koopman1.680 m² huis, erf
    1922I-3758Gerrit Jan te Hennepe en cons., landbouwer1.680 m² huis, erf
    1968I-3758¾ Grada Wilhelmina te Hennepe, wed. J.W. Ruesink
    ¼ Dina Aleida Ruesink, g.m. Derk Hendrik te Grotenhuis
    1.680 m² huis, erf
    1985R-592idem1.740 m² huis, erf

    Afbeeldingen

  • Dinxperlosestraatweg 31

    Dinxperlosestraatweg 31

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten A75b > A65b

    Hendrik Jan Elferink (Aalten, 01-06-1882), landbouwer
    Hendrika Gesina Winkelhorst (Aalten, 26-08-1879)

    Adresboek 1934

    Aalten A65 > Dinxperloschestraat 15

    H.J. Elferink

    Adresboek 1967

    Dinxperlosestraatweg 31

    F.H.M. Eppink

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
  • Onbekend

    Onbekend

    Overzicht

    Gezien de huisnummering was deze boerderij vlakbij Rikkertweg 6 of wellicht zelfs (de andere helft van) dezelfde boerderij.

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1823-1850

    Heurne 45b

    Hendrik Jan Bent (Aalten, 09-05-1807), wever
    (1) Gesina te Lindert (Aalten, 20-02-1806)
    (2) Janna Geertruid Doornink (Aalten, 13-01-1827)

    Bevolkingsregister 1850-1860

    Heurne 43

    Hendrik Jan Bent (Aalten, 09-05-1807), landbouwer
    Janna Geertruid Doornink (Aalten, 13-01-1827)

    Bevolkingsregister 1860-1870

    Heurne 43

    Hendrik Jan Bent (Aalten, 09-05-1807), landbouwer
    Janna Geertruid Doornink (Aalten, 13-01-1827)

    Volgende bewoners:

    Johann Bernard Föcking (Suderwick, 01-01-1837), klompenmaker
    Grada Wesselina Zwienink (Dinxperlo, 20-02-1824)

    Bevolkingsregister 1870-1880

    Heurne 42

    Johann Bernard Föcking (Suderwick, 01-01-1837), klompenmaker
    Grada Wesselina Zwienink (Dinxperlo, 20-02-1824)

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Heurne 42

    Johann Bernard Föcking (Suderwick, 01-01-1837), klompenmaker
    Grada Wesselina Zwienink (Dinxperlo, 20-02-1824)

    Volgende bewoners:

    Derk Freriks (De Heurne, 10-09-1855)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Heurne 39

    Derk Freriks (De Heurne, 10-09-1855), klompenmaker bij Neerhof
    Willemina te Paske (Dale, 31-01-1872)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Heurne 45a

    Derk Freriks (De Heurne, 10-09-1855), klompenmaker
    Willemina te Paske (Dale, 31-01-1872)

    Volgende bewoners:

    Gerrit Meijerman (Silvolde, 08-11-1857), landbouwer
    Willemina te Paske (Dale, 31-01-1872)

    Volgende bewoners:

    Engelbertus Hendrikus Bernadus Schenk (Dale, 17-08-1872), landbouwer
    Johanna Maria Wilhelmina Huinink (Aalten, 29-04-1877)

    Heurne 65a > 56

    Engelbertus Hendrikus Bernadus Schenk (Dale, 17-08-1872), landbouwer, zager bij stoomhoutzagerij J.B. te Paske
    Johanna Maria Wilhelmina Huinink (Aalten, 29-04-1877)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Heurne 56 > 68

    Engelbertus Hendrikus Bernadus Schenk (Dale, 17-08-1872), fabr.arb., klompenmaker
    Johanna Maria Wilhelmina Huinink (Aalten, 29-04-1877)

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Afbeeldingen

  • bij Dinxperlosestraatweg 107

    bij Dinxperlosestraatweg 107

    Overzicht

    In Boerderij- en Veldnamen in Aalten wordt de boerderij die bij het tegenwoordige adres Dinxperlosestraatweg 107 past ‘Klein Kempink’ genoemd. In het ‘adresboek der gemeente Aalten’ van 1967 staat deze naam echter bij het adres Dinxperlosestraatweg 72.

    Als u weet hoe dit zit, reageer dan hieronder of stuur ons een bericht!

    Hoe dan ook, in 1906 werd pal naast dit huis een nieuw huis gebouwd, het huidige nummer 107. Daarna werd het oude huis afgebroken of tot schuur gedegradeerd.

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1838-1850

    Heurne 39a

    Andries Luimes (Dinxperlo, 04-11-1804), landbouwer
    Janna Geziena Smees (Lintelo, 14-11-1814)

    Bevolkingsregister 1850-1860

    Heurne 35

    Andries Luimes (Dinxperlo, 04-11-1804), landbouwer
    Janna Geziena Smees (Lintelo, 14-11-1814)

    Volgende bewoners, weduwe met 2e echtgenoot:

    Evert Helmink (Wisch, 12-02-1825), landbouwer
    (1) Janna Geziena Smees (Lintelo, 14-11-1814)
    (2) Dela Nijman (Aalten, 29-11-1832)

    Bevolkingsregister 1860-1870

    Heurne 35

    Evert Helmink (Wisch, 12-02-1825), landbouwer
    Dela Nijman (Aalten, 29-11-1832)

    Zij vertrekken in december 1868 naar Amerika.

    Volgende bewoners:

    Manus Pennings (IJzerlo, 16-05-1841), koopman
    Gerharda Theodora Heideman (Suderwick, 19-03-1834)

    Bevolkingsregister 1870-1880

    Heurne 35

    Manus Pennings (IJzerlo, 16-05-1841), koopman
    (1) Gerharda Theodora Heideman (Suderwick, 19-03-1834)
    (2) Willemina Rutgers (Breedenbroek, 03-11-1836)

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Heurne 35

    Manus Pennings (IJzerlo, 16-05-1841), koopman
    Willemina Rutgers (Breedenbroek, 03-11-1836)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Heurne 44

    Manus Pennings (IJzerlo, 16-05-1841), landbouwer
    Willemina Rutgers (Breedenbroek, 03-11-1836)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Heurne 50

    Manus Pennings (IJzerlo, 16-05-1841), landbouwer
    Willemina Rutgers (Breedenbroek, 03-11-1836)

    Heurne 71 > 62

    Willemina Rutgers (Breedenbroek, 03-11-1836), landbouwer

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Heurne 62

    Willemina Rutgers (Breedenbroek, 03-11-1836), landbouwer

    Zij verhuist naar de Haart 67/1 (Veenhuisweg) en woont daar bij haar dochter en schoonzoon in.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1832E-110de kinderen van Antonie Rensink6.140 m² bouwland
    1844E-751de kinderen van Antonie Rensink140 m² erf
    1869E-751Manus Pennings, poelier of eijerkooper140 m² huis & erf
    1909E-2262Hendrik Heideman, landbouwer100 m² huis & erf

    Afbeeldingen

  • Markt

    Markt

    De Markt vormt al eeuwenlang het hart van het dagelijks leven in Aalten. Het dorp is als het ware ontstaan rond de kerk en het oude kerkhof, waarvan de Markt een laatste tastbare overblijfsel is. Over de vroegste bewoning van dit gebied is weinig met zekerheid bekend. Op 12 mei 1966 werd de Markt — als eerste in Gelderland — aangewezen als beschermd dorpsgezicht.

    Aalten wordt in 1152 voor het eerst als parochie genoemd, al is het aannemelijk dat deze al eerder is gesticht. Rond het jaar 1100 werd het onderste gedeelte van de huidige kerktoren opgetrokken en dat heeft alles te maken met het ontstaan van de Markt. De aanwezigheid van een dergelijk solide bouwwerk — waarin men in tijden van gevaar een veilig heenkomen kon zoeken — leidde ertoe dat zich geleidelijk een nederzetting vormde rond de toren. Mede dankzij de aanwezigheid van een kapel groeide deze omgeving langzaam maar zeker uit tot het centrum van de gemeenschap.

    Kerkhof

    De grond rond de kapel en toren — de hof van de kerk, ofwel het kerkhof — was vrij uitgestrekt. Een deel daarvan werd gebruikt om de doden te begraven. Langs de begrenzing van dit gebied, ongeveer waar nu de Landstraat en de Bredevoortsestraatweg liggen, vestigden de vroegere Aaltenaren zich.

    Het ontstaan van de nederzetting zal te danken zijn geweest aan de gunstige ligging op een kruispunt van hoger gelegen zandruggen. De bebouwing ontwikkelde zich op de helling van een uit het moeras oprijzende heuvel, zuidelijk begrensd door de bedding van een beek en in het noorden omgeven door de hoge esgronden. Zo ontstond Aalten: gelegen tussen es en Slinge.

    Met het verstrijken der eeuwen verdichtte de bebouwing zich rond de kerk. Door het ontstaan van een pad met aan weerszijden huizen — de huidige Peperstraat — en de bebouwing van de oostzijde van de Landstraat, ontstond een plaats die later de naam ‘Markt’ kreeg.

    Geleidelijk werden de houten huizen vervangen door stenen gebouwen, waardoor het risico op brand in het centrum afnam. Met het bestraten van de open ruimte in het centrum ontstond er een geschikte plek voor het houden van markten. Zo was er de Meimarkt, de Sint-Nicolaasmarkt op 6 december en de jaarlijkse kermis. Mede dankzij de markten vestigden zich herbergiers en kroegbazen op de hoeken van de Markt.

    Beschermd dorpsgezicht

    Rond 1960 dreigde gevaar voor het historische dorpscentrum. Er lagen plannen voor een nieuwe verkeersweg, evenwijdig aan de Landstraat, die via de Kerkstraat en de Markt naar het noorden zou lopen. Voor de aanleg daarvan zouden het huidige museumpand en de bebouwing erachter moeten worden gesloopt. Met de aanwijzing van de Markt en omgeving tot beschermd dorpsgezicht in 1966, werd dit gevaar afgewend.

    Toch bleven de plannenmakers niet stilzitten. Al een jaar later werden nieuwe voorstellen gepresenteerd, waarvoor alle panden van het gemeentehuis moesten worden gesloopt. Op de vrijgekomen locatie moesten een VVV-kantoor en een wachtruimte voor het openbaar vervoer verrijzen, met stopplaatsen voor de bussen. Een nieuw raadhuis zou moeten verrijzen op de plaats van het voormalige feestgebouw bij de Pol. Ook deze plannen zijn uiteindelijk niet uitgevoerd.

    Kadaster 1832

    Adresboek 1934

  • Drie boompjes

    Drie boompjes

    Overzicht

    De ‘drie boompjes’ (dialect: ‘dree beumkes’) stonden op het hoogste punt van Aalten, waar de Hazenkampweg uitkomt op de huidige Ringweg. Het was vroeger een geliefd wandeldoel vanwege het mooie uitzicht over Aalten en het omliggende landschap. Het verloor echter veel van haar aantrekkelijkheid door de aanleg van de Ringweg, begin jaren 30 van de vorige eeuw.

  • Hogestraat 46a

    Hogestraat 46a

    Bewoners

    Adresboek 1967

    Hogestraat 46a

    L. Kruse

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
  • Hogestraat 48

    Hogestraat 48

    Bewoners

    Adresboek 1934

    Aalten B219/1 > Hogestraat 48

    D.J. Somsen

    Adresboek 1967

    Hogestraat 48

    D.J. Somsen

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
  • Hogestraat 71

    Hogestraat 71

    Bewoners

    Adresboek 1934

    Aalten A197/1 > Hoogestraat 71

    J. Wechgelaer

    Adresboek 1967

    Hogestraat 71

    J. Wechgelaer
    G.J. Wechgelaer

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1931I-6013Jan Wechgelaer, kantoorbediende1.070 m² huis & tuin
    1981K-403½ Johanna Hendrika Wechgelaer
    ½ Gerrit Johan Wechgelaer, leraar
    939 m² huis & tuin
  • Vliegermonument IJzerlo

    Vliegermonument IJzerlo

    Overzicht

    Het monument ‘Vliegen voor de Vrede’ is een herdenkingsmonument gelegen aan de Huisstededijk in de Aaltense buurtschap IJzerlo, net voor het bruggetje over de Keizersbeek. Het monument is opgericht ter nagedachtenis aan de crash van een Engelse bommenwerper tijdens de Tweede Wereldoorlog, die in de nacht van 26 juni 1943 neerstortte in een nabijgelegen aardappelveld.

    In de bewuste nacht van 26 juni 1943 vlogen ruim 400 Britse bommenwerpers over de Achterhoek, op weg naar de petrochemische industrie van Gelsenkirchen voor een bombardementsmissie. Een van deze toestellen, een Short Stirling BK767 van het 214 Squadron van de Royal Air Force, met zeven bemanningsleden aan boord, was net voor middernacht op 25 juni opgestegen.

    Omstreeks 01:20 uur werd het toestel in brand geschoten door nachtjachtpiloot Oberleutnant Ludwig Meister, die vloog in een Messerschmitt Bf 110 G-4, kort daarvoor opgestegen vanaf vliegveld Venlo. De Stirling stortte neer in een aardappelveld tussen de boerderijen van de families Van Lochem aan de Huisstededijk en Ter Horst aan de Veldweg.

    Van de zeven bemanningsleden overleefden slechts twee de crash. Zij werden later bij Hemden gevangen genomen en brachten de rest van de oorlog door in Duitse krijgsgevangenschap. De overige vijf bemanningsleden kwamen om en werden op 29 juni 1943 met een korte plechtigheid begraven op begraafplaats Berkenhove in Aalten.

    De volgende dag trokken veel Aaltenaren naar de begraafplaats. Op het middelste graf legden ondergrondse strijders een krans met linten neer met de tekst: ‘Gebroken vleugels, onsterfelijke roem’. Op last van de bezetter moest deze woorden verwijderd worden, maar ze leven voort op het monument.

    De omgekomen bemanningsleden zijn:
    F/O. B.H. Church, 21 jaar
    Sgt. W. Th. Davis, 21 jaar
    Sgt. F. Mills, 20 jaar
    Sgt. W.H. Thompson, 21 jaar
    F/O. J.F. Tritton, 28 jaar

    Overlevenden, maar gevangen genomen:
    • F/O. K.A. Nielson
    • Sgt. E.G. Taylor

    Het monument

    In 2003 werd een monument onthuld op de plek waar een van de lichamen van de bemanningsleden werd gevonden, nabij de fietsbrug over de beek aan de Huisstededijk. De maker, Wim Westerveld, gaf het de naam ‘Vliegen voor de vrede’ en creëerde een kunstwerk dat meerdere lagen van symboliek bevat.

    Het monument bestaat uit een witte stenen bol met daarop een metalen sculptuur dat vanuit bepaalde gezichtshoeken een duif voorstelt en vanuit andere hoeken vlammen. De bol rust op een schuin de grond in stekende metalen buis, waarop een plaquette is bevestigd. Bij de onthulling van het monument  was één van de twee overlevenden, navigator Edwin Taylor (1922) aanwezig.

    Betekenis

    Het beeld stelt de aarde voor met daarop een vredesduif, die het verlangen naar vrede symboliseert. Vanuit bepaalde gezichtshoeken verandert de duif echter in vlammen, die de tragische gebeurtenis van de crash en de vurige toewijding van de bemanning aan hun missie symboliseren. De vlammen verwijzen ook naar het vuur dat het vliegtuig aan bommenlast met zich meebracht. De gebroken vleugels op het monument staan symbool voor de abrupt geëindigde missie van de bemanning.

    Het monument dient niet alleen ter herinnering aan de bemanning van de Stirling BK 767, maar draagt ook een bredere boodschap uit. Het fungeert als een waarschuwing tegen oorlog en herinnert ons aan de vrijheid die we vandaag de dag genieten. Het roept op om zuinig te zijn op deze vrijheid en om die ook anderen te gunnen.

  • Modelspoor Panorama

    Modelspoor Panorama

    Overzicht

    Wat begon als een uit de hand gelopen hobby groeide uit tot een van de meest geliefde attracties van Aalten: het Modelspoor Panorama van Bernard Buesink. In zijn tuin aan de Hollenberg bouwde hij vanaf 1973 aan een indrukwekkende miniatuurwereld in Oostenrijkse sfeer, compleet met spoorlijnen, bruggen, een bergrivier, skiliften en een stad — allemaal op schaal 1:22,5.

    Uit de hand gelopen hobby

    Bernard Buesink had een diepe passie voor modeltreinen. Aanvankelijk beperkte hij zich tot kleine modellen in vitrinekasten, maar al snel ontstond het idee om een grootschalig landschap in de open lucht te bouwen. In het hart van zijn tuin, op een eilandje in de vijver, begon hij aan een panoramisch berglandschap van maar liefst 250 m². Rondom deze miniatuurwereld schilderde hij zelf een 50 m² grote wandschildering — het panorama waar de attractie zijn naam aan dankt.

    Openstelling voor publiek

    In eerste instantie was het modelspoor alleen bedoeld voor familie en vrienden. Maar in 1979, na een tip van een kennis, stelde Buesink zijn creatie open voor het publiek. Wat begon met enkele nieuwsgierige campinggasten, groeide uit tot een regionale trekpleister. In samenwerking met de VVV werd de baan gedurende de zomermaanden op zondagmiddagen opengesteld. Het trok bezoekers uit binnen- en buitenland, met op piekmomenten tot wel 600 mensen op één middag.

    Meer dan miniatuur

    Buesink hield het niet bij kleine treinen. Hij bouwde ook drie grotere locomotieven, waarvan de grootste 5,5 meter lang was, en zes wagons, waaronder een speciaal exemplaar dat als stofzuiger fungeerde om het 300 meter lange spoor schoon te houden. Bezoekers konden hiermee een rondrit maken om zijn huis. Wegens geluidsoverlast moest deze attractie in 1989 worden stilgelegd, en in 1998 verkocht hij het grootste deel van het materiaal aan café-restaurant ’t Noorden in Aalten.

    De Bos-Express

    Toch bleef Buesink actief. Eén locomotief hield hij achter, waarmee hij tot 2015 de “Bos-Express” liet rijden op een traject van 90 meter in zijn tuin. Kinderen en volwassenen konden tegen een kleine vergoeding een ritje maken — een laatste overblijfsel van de ooit zo uitbundige modelbaan.

    Sluiting en nieuwe plannen

    In 2015 werd de poort definitief gesloten vanwege de afnemende gezondheid van Buesink. Het terrein werd verkocht en de complete installatie opgeborgen. Bernard Buesink overleed in 2018. Zijn kleinzoon, Ramon Vreeman, erfde niet alleen het materiaal, maar ook de passie. Hij is sinds 2022 voorzitter van de Stichting Miniatuurpark BerBuland, waarmee hij het doel nastreeft het werk van zijn opa op een andere locatie nieuw leven in te blazen.

    Meer informatie over het project en de toekomstplannen is te vinden op: www.berbuland.nl

  • Nirwana & De Keet

    Nirwana & De Keet

    Overzicht

    Het begin van de Varsseveldsestraatweg, van de kruising met de Landstraat / Lichtenvoordsestraatweg tot de toenmalige Ds. Stegemanschool, was vroeger erg smal. Het werd daarom in de volksmond het “Nauw van Calais” genoemd. In de jaren zeventig van de vorige eeuw is de straat verbreed door een aantal woningen te slopen. In twee panden die voor de verbreding moesten wijken hadden jeugdgroepen een onderdak gevonden, Nirwana en De Keet.

    In een krantenbericht uit (vermoedelijk) begin jaren zeventig stond het volgende:

    In het kader van de verbetering van de kruising Varsseveldsestraat met de Landstraat zal de gemeente Aalten één dezer dagen een begin maken met de sloop van de panden Varsseveldsestraat 1 en 3. De sloop is noodzakelijk omdat de doorgang ter plaatse veel te nauw is. In de panden, die, in afwachting van de sloop, reeds geruime tijd leeg stonden hebben twee jeugdgroepen een onderdak gevonden. De ene groep heeft zich de hemelse naam “Nirwana” aangemeten, de andere groep heet gewoon “De Keet”.

    Met de sloop van hun behuizingen worden de groepen min of meer met de ondergang bedreigd, omdat men nog geen nieuw onderdak gevonden heeft. Niettemin is men van plan de panden zonder moeilijkheden te verlaten. Met de ontruiming is al begonnen.

    Voor talloze Aaltense jongelui is het voortbestaan van beide groepen van het grootste belang. “De groepen voorzien duidelijk in een behoefte”, zo meent groepscommandant der rijkspolitie J. Westerink, die zich overigens bijzonder positief over de groepen uitlaat. Ook de gemeentelijke overheid stelt zich sympathiek op, maar vindt wel, dat de jongelui eerst moeten proberen zelf een onderdak te vinden, voordat zij bij de gemeente aankloppen. Uit een gesprek met beide groepen blijkt al gauw, dat er grote onderlinge verschillen zijn.

    Nirwana

    De Nirwana-groep is een duidelijk “links” georiënteerde groep. Opmerkelijk zijn de overeenkomsten met de in Lichtenvoorde zo vergalde “Pick”, een jongerengroep die in die gemeente nogal wat stof heeft doen opwaaien. “Nirwana” kent geen bestuur. Er is geen enkele controle op wat de aanwezigen doen. Wie zin heeft in een flesje pils pakt dat en men vertrouwt er op, dat het ook betaald wordt. Gebeurt dat niet, dan maakt niemand zich daar druk over. Ons uitgangspunt is vertrouwen, zeggen de trouwste Nirwana-leden.

    Grif wordt toegegeven dat in de club regelmatig getript wordt. Bij een onderzoek dat de politie enige tijd geleden instelde (Nirwana-leden spreken van “de inval”) wees alles op het gebruik van drugs, hoewel de politie geen verdovende middelen heeft kunnen vinden. Wel werd een waterpijp in beslag genomen.

    Nirwana kent een kussenzolder, waar vrij-lustigen zich naar hartewens kunnen uitleven. Toch stelt men duidelijk prijs op een sociaal gedrag. Hierover één van de Nirwana-leden aan het woord: “Enige tijd geleden kwam het veel voor dat stelletjes hier binnen kwamen en dan meteen door renden naar de zolder. Voor ons waren ze dan onbereikbaar. We vonden dat een a-sociaal gedrag. Daarom zijn we er met zijn allen om heen gaan zitten en hebben hen zo duidelijk gemaakt dat wij ook hun belangstelling verdienden”.

    Er wordt in deze club veel geslapen. Mensen die geen slaapplaats kunnen vinden kunnen hier terecht. Er blijken heel wat buitenlanders van deze mogelijkheid gebruik te hebben gemaakt. Maar ook Aaltense jongelui die bijvoorbeeld vanwege ruzie met de oudelui niet naar huis willen kunnen in Nirwana een onderdak vinden.

    Politieke belangstelling gaat uit naar de CPN, de PSP en misschien de PvdA. Politieke onderwerpen dienen vaak tot gespreksstof. Men overweegt in de toekomst een Nirwana-krant te gaan uitgeven. De overige activiteiten zijn vrij beperkt. Er wordt veelal naar muziek geluisterd, weinig gepraat en veel niets gedaan.

    De Keet

    Pal naast Nirwana, aan de rechterzijde heeft “De Keet” een onderdak gevonden. Enkele duidelijke verschillen springen in het oog. De inrichting van “De Keet” is veel ordelijker. Er is hier een barman die drankjes verkoopt en een discjockey die bepaalt welke plaatjes er worden gedraaid. De organisatie berust zeer duidelijk in handen van een autoritaire kerngroep die de diensten uitmaakt.

    De mensen die zich aangetrokken voelen tot De Keet zijn over het algemeen wat jonger dan de Nirwanaërs. Orde en regel heersen. We willen het leuk houden, zeggen de kerngroep-leden. Vrijen mag natuurlijk wel, maar niet te gek. Wie tript gaat eruit, daar moeten we niets van hebben. Trouwens met de lui hiernaast willen we niets te maken hebben (een duidelijk afkeurend gebaar in de richting van Nirwana). De vertrouwensbasis van Nirwana achten de Keetleden niet reëel. De instelling is hier ook duidelijk materialistischer. Als ze bij Nirwana wat meer op hun centen hadden gepast hadden ze nu zeker tienduizend gulden gehad.

    De Keet vindt het maken van een goede indruk bij de oudere generatie van het grootte belang. We willen graag dat onze ouders het goed vinden dat we hier komen. Er wordt hier ’s nachts dan ook niet geslapen. De discussie gaat hier dikwijls over muziek, godsdienst, algemene zeden en politiek. De voorkeur gaat uit naar de regeringspartijen.

    Verwaand

    De Nirwana-leden verwijten de lui van De Keet een bekrompen denkwijze. Wel geven ze toe, dat de muziek bij De Keet beter is. Ze vinden de Keet-mensen verder wel “lieve jongens”. In de ogen van de aanhangers van De Keet zijn de Nirwanaërs verwaand. “Ze denken dat ze meer en beter zijn dan wij, ze houden er een domme manier van herrieschoppen op na en hebben onverstandige uitgangspunten“, zo menen de Keet-mensen.

    Hoewel de Aaltenaren in de buurt wel eens klagen over te veel lawaai en plagerijtjes vallen de klachten over het algemeen wel mee. Adjudant Westerink, die, zoals gezegd zich vrij positief opstelt heeft toch wel bezwaren. “Er is geen vaste doelstelling”, zegt hij. “Er is alleen maar vaagheid. Maar misschien is die vaagheid (vrijheid, zeggen de clubbezoekers) wel hun doel”. Het contact dat de adjudant heeft gehad met de kerngroepleden noemt hij goed. De enkelingen bederven het, meent hij.

    Over druggebruik: “Ik neem wel aan dat er drugs gebruikt worden, hoewel men daar geen overdreven voorstelling van moet maken. Overal waar tegenwoordig jongeren bij elkaar zijn worden die middelen doorgegeven. Laatst is zoiets ook nog in het feestgebouw voorgevallen”. De heer Westerink gelooft niet dat de groepen de sympathie van de Aaltense bevolking hebben. Over het algemeen slaan die dingen bij de plaatselijke bevolking niet zo aan. Wel vindt hij dat de Aaltense bevolking soms al te negatief reageert.

    Subsidie

    Nirwana heeft een verzoek ingediend bij b en w om subsidie. Mochten b en w besluiten deze kwestie aan de Aaltense raad voor te leggen, dan belooft het een interessante discussie te worden. De grootste zorg voor beide groepen is voorlopig het vinden van onderdak. Anders moeten ze weer de straat op.

    Afbeeldingen

  • Bilderdijkstraat 12

    Bilderdijkstraat 12

    Bewoners

    Adresboek 1967

    Bilderdijkstraat 12

    H. Duenk

    Afbeeldingen

    Opening electro-technisch bureau H. Duenk, 1965

  • Rabobank

    Rabobank

    Overzicht

    Nog in te vullen.

    Autoloket

    In 1965 had Aalten een landelijke primeur. De Rabobank aan de Hofstraat werd in dat jaar geopend en had als eerste in Nederland een autoloket.

    “Dat onze bank met haar tijd mee weet te gaan blijkt wel uit deze foto, waarop het moderne volautomatische buitenloket – of zo men wil: autoloket – staat afgebeeld.

    Dit loket bevindt zich in de voorgevel onder een luifel. Automobilisten behoeven niet meer uit hun auto te stappen om naar binnen te gaan voor het afdoen van geldzaken. Zij kunnen via een microfoon en een vernuftig schakelsysteem in hun auto zittend hun geldzaken behandelen.

    Hier geldt met recht: de een z’n microfoon, de ander zijn stuurwiel en tussen hen in het loket. Zo doet men zaken aan een buitenloket. Uit de aard der zaak kan ook een niet-automobilist van dit buitenloket gebruik maken.”

    Autoloket Rabobank Aalten, 1965

    Autoschalter

    Uit een gesprek met oud-directeur J. Beun in april 2014, door Ina Brethouwer:

    “Bij mijn komst in 1959 werd de Coöperatieve Boerenleenbank groter maar de locatie Kerkstraat was een oud gebouw. Er moest verbouwd worden of er moest nieuwbouw komen. Er waren plannen voor een fusie met de Middenstandsbank maar we hadden te maken met twee felle tegenstanders. Aan deze klanten van de Middenstandsbank is veel aandacht besteed.

    Achter de oude bank, gezien vanaf de Kerkstraat, lagen heel veel kleine volkstuintjes. Dat is het terrein waar nu de Rabobank in de Hofstraat staat. Er volgde een lange rij gesprekken met alle eigenaren en alle tuintjes zijn opgekocht.

    De ontwikkelingen volgden zich op en begin jaren zestig begon de bouw van de nieuwe bank. In Nederland konden we die typische vloerbedekking die we zochten voor het nieuwe bankgebouw niet krijgen. We zijn daarom ettelijke keren naar Duitsland geweest. Daar kwamen we steeds weer die Autoschalter tegen.

    Zo kreeg ook Aalten in Nederland de primeur van de “Autoschalter”, het buitenloket voor auto’s. Je reed voor met de auto en dan werd je via een la bediend. Je deed je spullen in de la, er was een spreek-luister-verbinding, de la werd naar binnengehaald en het gevraagde werd vervolgens toegeschoven.

    Het nieuwe bankgebouw was acht meter vanaf de weg naar achteren gebouwd met het oog op toekomstige uitbreiding. Ook was er bij de nieuwbouw rekening gehouden met een tweede automatisch loket ondergronds in de kelder. Maar die ontwikkeling ging niet door, ook niet in Duitsland, vanwege bankpassen en andere apparatuur.

    De fusie van de twee Aaltense banken werd doorgezet. De nieuwe naam werd: Coöperatieve Aaltense Boerenleenbank Middenstandsbank. Het ging allemaal goed, het was een evenredige verdeling en het werd geen prestigekwestie.”