Categorie: Aalten

  • Bredevoortsestraatweg 34

    Bredevoortsestraatweg 34

    Aalten

    Tot 1969 zat hier de Groen van Prinstererschool.


    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Adresgeschiedenis

    Adresboek 1934

    Aalten C499 > Bredevoortschestraat 34

    School

    Adresboek 1967

    Bredevoortsestraatweg 34

    Gr. v. Prinstererschool

    Kenmerken


    Kadastraal nr.I-12970
    FunctieSchool
    Bouwjaar1920
    Monumentnee
  • Grevinkweg 3

    Grevinkweg 3

    Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Dale 2a > 3

    Johan Eppink (Dale, 23-03-1894), landbouwer / slager
    Willempje van den Brink (Barneveld, 23-12-1893)

    Adresboek 1934

    Dale 3 > Grevinkweg 3

    Joh. Eppink

    Adresboek 1967

    Grevinkweg 3

    J.W. Eppink

    Kenmerken


    Kadastraal nr.L-915
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1920
    Monumentnee
  • De Geste

    De Geste

    Markt 4, Aalten

    Het pand waar tegenwoordig horecagelegenheid De Geste is gevestigd, heeft een rijke geschiedenis. Het diende ooit als politiebureau, VVV-kantoor en zelfs als NSB-groepshuis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Sinds 1978 is het in handen van de familie Stegers, die het heeft omgevormd tot een bekende horecalocatie in Aalten.

    Vroege geschiedenis

    In 1717 stond op deze plek het huis van Gijsbert Grevinck. Omstreeks 1800 werd het pand eigendom van apotheker Willem Bernard Reigers, een vermogend man die naast dit pand nog twee huizen in de Kerkstraat bezat, waaronder het zogenoemde Reigershuis. Zijn pand aan de Markt behoorde tot de duurste huizen in Aalten. Na zijn dood in 1847 kwam het in bezit van zijn vrouw, Aleida Anna Maria Meijrink. Na haar overlijden in 1874 erfde hun zoon Franciscus Johannes Hermanus, ‘med. dockter’ in Empel (NB), het pand. In 1877 werd het verkocht aan koopman Isak David de Haas, die het in 1885 overdeed aan Levi Isak de Haas. Deze verkocht het in 1905 aan slager Levie Aron van Gelder.

    De 20e eeuw

    In 1923 werd het pand gekocht door onderwijzeres Catherina Wilhelmina Mulder, weduwe van Herman Bakker. Zij liet het pand in 1927 verbouwen. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog verkocht Mulder het pand aan smid Willem Klein Hesselink uit Lintelo. Het pand kreeg daarna een minder gunstige bestemming, want Klein Hesselink verkocht het aan de Stichting ‘Nationalistische beweging in Nederland’.

    Gedurende de oorlogsjaren diende het pand als groepshuis voor de lokale afdeling van de NSB. Na de oorlog kwam het pand onder beheer van de Raad voor het Rechtsherstel. In 1949 werd het verkocht aan de gemeente Aalten, waarna het diende als politiebureau en later als VVV-kantoor.

    Overname door de familie Stegers

    In 1978 stond het pand leeg. Omdat er een horecabestemming op zat en de familie Stegers van het naastgelegen café geen risico wilde lopen, kochten zij het pand. Na een grondige verbouwing openden Riek en Jan Stegers op 25 november 1981 een slijterij in het pand.

    Twee jaar later kreeg het pand de naam ‘De Geste’. Achterin het gebouw werd een bar geopend die alleen in de weekenden open was, terwijl de ruimte door de week werd verhuurd voor feesten en partijen. Na twee jaar sloot de bar, maar De Geste bleef beschikbaar voor evenementen. In juni 1990 sloot ook de slijterij, waarna een ingrijpende interne verbouwing volgde. Het pand is nu volledig ingericht voor horecadoeleinden.


    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1832I-1154Wilhelmus Bernardus Reijgers, apotheker310 m² huis & erf
    1850I-1154Aleida Anna Maria Meijerink, wed. W.B. Reijgers310 m² huis & erf
    1868I-1154Franciscus Johannes Hermanus Reijgers e.c.,
    med. doctor te Empel (NB)
    310 m² huis & erf
    1877I-1154Isak David de Haas, koopman310 m² huis & erf
    1885I-1154Levi Isak de Haas, koopman310 m² huis & erf
    1905I-1154Levie Aäron de Haas, slager310 m² huis & erf
    1923I-1154Catharina Wilhelmina Mulder, onderwijzeres310 m² huis & erf
    1941I-1154Willem Klein Hesselink, smid310 m² huis & erf
    1942I-1154Nationaal Socialistische Beweging Nederland
    De Staat (afd. Raad voor het Rechtsherstel)
    310 m² huis & erf
    1949I-1154de Gemeente Aalten310 m² huis & erf
    1978I-1154Johannes Franciscus Joseph Stegers,
    café-restaurant-pensionhouder
    310 m² huis & erf

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1823-1838

    Aalten 258

    Bernardus Josephus Averbeck (Dorsten, 31-12-1774)
    Maria Catharina Ida Spiegelhoff (Wesel, 21-04-1772)

    Volgende bewoners:

    Jacobus Johannes Klijnpennink (Nijmegen, 22-05-1794), Med. Dr. & Vroedmr.
    trouwt op 08-06-1821 in Wierden met
    Sara van Raab van Canstein (Op ’t Slot Oosterboer in Drente, 18-08-1794)

    Volgende bewoners:

    Louis Gerhard Sebastiaan du Pré (Winterswijk, 14-04-1798), Fransch onderwijzer
    trouwt op 29-10-1830 in Aalten met
    Antonia Johanna Westerbeek Manschot (Aalten, 27-11-1805), onderwijzeresse

    Zij verhuizen naar Markt 9.

    Volgende bewoners:

    Peternella Hendrika Ligterink (Aalten, 17-09-1773)

    Bevolkingsregister 1838-1850

    Aalten 278

    Peternella Hendrika Ligterink (Aalten, 17-09-1773)

    Volgende bewoners:

    Antonius Bernardus Rudolphus Jansen (Meppen, 01-05-1823), koopman
    trouwt op 13-09-1849 in Enschede met
    Anna Catharina Hendrika Hafkemeijer (Enschede, 04-05-1822)

    Bevolkingsregister 1850-1860

    Aalten 278

    Antonius Bernardus Rudolphus Jansen (Meppen, 01-05-1823), koopman
    Anna Catharina Hendrika Hafkemeijer (Enschede, 04-05-1822)

    Volgende bewoners:

    Joannes Bijnen (Waalre, 12-01-1793), gep. landmeter
    trouwt op 08-11-1838 in Aalten met
    Josephina Berendina Juliana Reijgers (Aalten, 06-04-1813)

    Bevolkingsregister 1860-1870

    Aalten 278

    Josephina Berendina Juliana Reijgers (Aalten, 06-04-1813)

    Bevolkingsregister 1870-1880

    Aalten 355

    Hermina Wentink (Ambt Doetinchem, 18-11-1821)

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Aalten 398

    Bernardus Berendsen (04-05-1817), postbode
    Harmina Wentink (Ambt Doetinchem, 18-11-1821)

    Volgende bewoners:

    Adolf Schuurman (Zieuwent, 16-09-1850)
    Johanna Hendrika van Essen (Lichtenvoorde, 04-04-1846)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Aalten 392

    Bernardus Hengsterman (Netterden, 16-11-1815), zadelmaker

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Aalten 464 > 518

    Bernardus Hengsterman (Netterden, 16-11-1815), zadelmaker

    Volgende bewoners:

    Levie van Gelder (Aalten, 15-10-1873), slager
    trouwt op 22-11-1904 in Aalten met
    Jula Landau (Gemen, 24-10-1882)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten C518 > D571

    Gerhardus Antonius Wieland (Doetinchem, 27-12-1881), slager / handelaar in varkens
    Wilhelmina Jacoba Harmsen (Leuvenheim, 25-07-1879)

    Aalten D571

    Catharina Wilhelmina Mulder (Doesburg, 14-10-1884), onderwijzeres

    Adresboek 1934

    Aalten D571 > Markt 4

    Wed. H. Bakker

    Adresboek 1967

    Markt 4

    Bureau Rijkspolitie

    Kenmerken


    Kadastraal nr.I-1154
    FunctieWoonhuis,
    Politiebureau,
    Horeca
    Bouwjaar1870
    MonumentRijksmonument
  • Midden in ’t Land

    Midden in ’t Land

    Grevinkweg 14, Dale

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1908C-4091Bernard Johan Elburg,
    klompenmaker of landbouwer
    630 m² huis, schuur & erf

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Dale 12/1 > 22

    Arend Jan Elburg (Aalten, 03-09-1844)
    Berendina Hendrika Bruinink (Aalten, 30-07-1842)

    Hoewel het bevolkingsregister niet vermeld dat ze verhuisd zijn, woonden ze in de periode hiervoor op Dale 15 (Bekerhuis).

    Volgende bewoners, zoon en schoondochter:

    Bernard Johan Elburg (Aalten, 02-03-1878)
    Gesiena Wesselina Ruesink (Wisch, 22-08-1884)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Dale 22 > 24

    Bernard Johan Elburg (Aalten, 02-03-1878)
    Gesiena Wesselina Ruesink (Wisch, 22-08-1884)

    Adresboek 1934

    Dale 24 > 6

    Wed. B.J. Elburg

    Adresboek 1967

    “Midden in ’t Land”

    Dale 6 > Grevinkweg 14

    A.J. Elburg
    G.C. Kuenen

    Kenmerken


    Kadastraal nr.L-615
    FunctieBoerderij
    Bouwjaarca. 1907
    Monumentnee
  • Bonifaciusstraat 20

    Bonifaciusstraat 20

    Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1936I-6763Gerhardus Bernardus Bennink, kuiper885 m² huis & erf
    1966I-8815Bernardus Antonius Gerhardus Bennink,
    schoenmaker
    863 m² huis, erf, garage

    Bewoners

    Adresboek 1967

    Bonifaciusstraat 20

    G.B. Bennink
    B.A.G. Bennink

    Kenmerken


    Kadastraal nr.I-11708
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaarca. 1935
    Monumentnee
  • Bocholtsestraatweg 70

    Bocholtsestraatweg 70

    v/h Heurne 33, Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1931E-1983Levij Salomon Meijler e.c., veehandelaar1.680 m² huis, bouwland
    1952E-1983Herman Jan Vaags, melkventer/metaalbewerker1.680 m² huis, schuur,
    bld., diepvriesruimte
    1985R-106Herman Jan Vaags, melkventer/metaalbewerker1.860 m² huis, tuin

    Bewoners

    Adresboek 1934

    Heurne 93/1 > 33

    S. Meijler

    Adresboek 1967

    Heurne 33 > Bocholtsestraatweg 70

    H.J. Vaags
    E.H. Nitschke

    Kenmerken


    Kadastraal nr.R-1382
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1930
    Monumentnee
  • Bodendijk 65

    Bodendijk 65

    Aalten

    Dit boerderijtje stond bekend als ‘De Heksenboer’. Het is inmiddels afgebroken. In 2001 is ongeveer op dezelfde plek een nieuwe woning gebouwd met huisnummer 65.


    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1882I-3758Bernardus Derksen, fabriekwerker1.680 m² huis, erf
    1895I-3758Johannes Theodorus Derksen, daglooner1.680 m² huis, erf
    1919I-3758Bernard Johan Rathmer, koopman1.680 m² huis, erf
    1922I-3758Gerrit Jan te Hennepe en cons., landbouwer1.680 m² huis, erf
    1968I-3758¾ Grada Wilhelmina te Hennepe, wed. J.W. Ruesink
    ¼ Dina Aleida Ruesink, g.m. Derk Hendrik te Grotenhuis
    1.680 m² huis, erf
    1985R-592idem1.740 m² huis, erf

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Heurne 4a

    Bernadus Derksen (Ambt Doetinchem, 26-08-1829), landbouwer
    Johanna Catharina Sonders (Wisch, 16-02-1824)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Heurne 5

    Bernadus Derksen (Ambt Doetinchem, 26-08-1829), fabriekarbeider, landbouwer
    Johanna Catharina Sonders (Wisch, 16-02-1824)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Heurne 12

    Bernadus Derksen (Ambt Doetinchem, 26-08-1829), landbouwer

    Volgende bewoners, zoon en schoondochter:

    Johannes Theodorus Derksen (Lintelo, 21-07-1857), landbouwer
    Anna Maria ter Woerd (Lichtenvoorde, 21-11-1860)

    Heurne 23 > 3

    Johannes Theodorus Derksen (Lintelo, 21-07-1857), landbouwer
    Anna Maria ter Woerd (Lichtenvoorde, 21-11-1860)

    Volgende bewoners:

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Heurne 3 > 4

    Anna Maria ter Woerd (Lichtenvoorde, 21-11-1860)

    Volgende bewoners:

    Bevolkingsregister 1920-1930

    Jan Willem Ruesink (De Heurne, 10-06-1903)
    Grada Willemina te Hennepe (Haart, 26-04-1906)

    Adresboek 1934

    Heurne 4 > 110

    G.J. te Hennepe

    Adresboek 1967

    Heurne 110 > Bodendijk 71

    Mevr. G.W. Ruesink-te Hennepe
    D.H. te Grotenhuis

    Ongeveer op deze locatie staat tegenwoordig een woning met huisnummer 65.

    Kenmerken


    Kadastraal nr.R-1589
    FunctieBoerderij
    Bouwjaarca. 1881
    Sloopvóór 2000
  • Dinxperlosestraatweg 31

    Dinxperlosestraatweg 31

    v/h Dinxperloschestraat 15, Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten A75b > A65b

    Hendrik Jan Elferink (Aalten, 01-06-1882), landbouwer
    Hendrika Gesina Winkelhorst (Aalten, 26-08-1879)

    Adresboek 1934

    Aalten A65 > Dinxperloschestraat 15

    H.J. Elferink

    Adresboek 1967

    Dinxperlosestraatweg 31

    F.H.M. Eppink

    Kenmerken


    Kadastraal nr.K-2076
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1960
    Monumentnee
  • Markt

    Markt

    Aalten

    De Markt vormt al eeuwenlang het hart van het dagelijks leven in Aalten. Het dorp is als het ware ontstaan rond de kerk en het oude kerkhof, waarvan de Markt een laatste tastbare overblijfsel is. Over de vroegste bewoning van dit gebied is weinig met zekerheid bekend. Op 12 mei 1966 werd de Markt — als eerste in Gelderland — aangewezen als beschermd dorpsgezicht.

    Aalten wordt in 1152 voor het eerst als parochie genoemd, al is het aannemelijk dat deze al eerder is gesticht. Rond het jaar 1100 werd het onderste gedeelte van de huidige kerktoren opgetrokken en dat heeft alles te maken met het ontstaan van de Markt. De aanwezigheid van een dergelijk solide bouwwerk — waarin men in tijden van gevaar een veilig heenkomen kon zoeken — leidde ertoe dat zich geleidelijk een nederzetting vormde rond de toren. Mede dankzij de aanwezigheid van een kapel groeide deze omgeving langzaam maar zeker uit tot het centrum van de gemeenschap.

    Kerkhof

    De grond rond de kapel en toren — de hof van de kerk, ofwel het kerkhof — was vrij uitgestrekt. Een deel daarvan werd gebruikt om de doden te begraven. Langs de begrenzing van dit gebied, ongeveer waar nu de Landstraat en de Bredevoortsestraatweg liggen, vestigden de vroegere Aaltenaren zich.

    Het ontstaan van de nederzetting zal te danken zijn geweest aan de gunstige ligging op een kruispunt van hoger gelegen zandruggen. De bebouwing ontwikkelde zich op de helling van een uit het moeras oprijzende heuvel, zuidelijk begrensd door de bedding van een beek en in het noorden omgeven door de hoge esgronden. Zo ontstond Aalten: gelegen tussen es en Slinge.

    Met het verstrijken der eeuwen verdichtte de bebouwing zich rond de kerk. Door het ontstaan van een pad met aan weerszijden huizen — de huidige Peperstraat — en de bebouwing van de oostzijde van de Landstraat, ontstond een plaats die later de naam ‘Markt’ kreeg.

    Geleidelijk werden de houten huizen vervangen door stenen gebouwen, waardoor het risico op brand in het centrum afnam. Met het bestraten van de open ruimte in het centrum ontstond er een geschikte plek voor het houden van markten. Zo was er de Meimarkt, de Sint-Nicolaasmarkt op 6 december en de jaarlijkse kermis. Mede dankzij de markten vestigden zich herbergiers en kroegbazen op de hoeken van de Markt.

    Beschermd dorpsgezicht

    Rond 1960 dreigde gevaar voor het historische dorpscentrum. Er lagen plannen voor een nieuwe verkeersweg, evenwijdig aan de Landstraat, die via de Kerkstraat en de Markt naar het noorden zou lopen. Voor de aanleg daarvan zouden het huidige museumpand en de bebouwing erachter moeten worden gesloopt. Met de aanwijzing van de Markt en omgeving tot beschermd dorpsgezicht in 1966, werd dit gevaar afgewend.

    Toch bleven de plannenmakers niet stilzitten. Al een jaar later werden nieuwe voorstellen gepresenteerd, waarvoor alle panden van het gemeentehuis moesten worden gesloopt. Op de vrijgekomen locatie moesten een VVV-kantoor en een wachtruimte voor het openbaar vervoer verrijzen, met stopplaatsen voor de bussen. Een nieuw raadhuis zou moeten verrijzen op de plaats van het voormalige feestgebouw bij de Pol. Ook deze plannen zijn uiteindelijk niet uitgevoerd.

    Bronnen



    Van deur tot deur

    Köstersbulte 2, Aalten (2024)

    Oberink

    Köstersbulte 2, Aalten
    Café-Restaurant Stegers, Markt, Aalten

    Café Stegers

    Markt 2, Aalten
    Markt 4, Aalten

    De Geste

    Markt 4, Aalten
    Hotel Keizer, Markt, Aalten (1952)

    Hotel Keizer

    Markt 10, Aalten
    Café De Landman, Landstraat, Aalten

    Café De Landman

    Markt 11, Aalten
    Frerikshuus - Markt 14, Aalten

    Frerikshuus

    Markt 14, Aalten
    Freriksschure, Markt 16, Aalten

    Freriksschure

    Markt 16 (a)
    Hogeweg Zuivelhuis, Markt 20, Aalten

    Hogeweg Zuivelhuis

    Markt 20, Aalten

    Geschiedenis

    Kadaster 1832

    Adresboek 1934

  • Drie boompjes

    Drie boompjes

    De ‘drie boompjes’ (dialect: ‘dree beumkes’) stonden op het hoogste punt van Aalten, waar de Hazenkampweg uitkomt op de huidige Ringweg. Het was vroeger een geliefd wandeldoel vanwege het mooie uitzicht over Aalten en het omliggende landschap. Het verloor echter veel van haar aantrekkelijkheid door de aanleg van de Ringweg, begin jaren 30 van de vorige eeuw.

    Bronnen


    • ‘Aalten zoals het was – zoals het is’
    • Delpher
  • Hogestraat 46a

    Hogestraat 46a

    Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Adresboek 1967

    Hogestraat 46a

    L. Kruse

    Fout: kaart kan niet worden geladen – ongeldige shortcode. Neem a.u.b. contact op met de website eigenaar.

    Kenmerken


    Kadastraal nr.
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar
    SloopEind jaren 1960
  • Hogestraat 48

    Hogestraat 48

    Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Adresboek 1934

    Aalten B219/1 > Hogestraat 48

    D.J. Somsen

    Adresboek 1967

    Hogestraat 48

    D.J. Somsen

    Kenmerken


    Kadastraal nr.K-3267
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1933
    Monumentnee
  • Hogestraat 71

    Hogestraat 71

    Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1931I-6013Jan Wechgelaer, kantoorbediende1.070 m² huis & tuin
    1981K-403½ Johanna Hendrika Wechgelaer
    ½ Gerrit Johan Wechgelaer, leraar
    939 m² huis & tuin

    Bewoners

    Adresboek 1934

    Aalten A197/1 > Hoogestraat 71

    J. Wechgelaer

    Adresboek 1967

    Hogestraat 71

    J. Wechgelaer
    G.J. Wechgelaer

    Kenmerken


    Kadastraal nr.K-2936
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1931
    Monumentnee
  • Nirwana & De Keet

    Nirwana & De Keet

    Varsseveldsestraatweg 1 en 3, Aalten

    Het begin van de Varsseveldsestraatweg, van de kruising met de Landstraat / Lichtenvoordsestraatweg tot de toenmalige Ds. Stegemanschool, was vroeger erg smal. Het werd daarom in de volksmond het “Nauw van Calais” genoemd. In de jaren zeventig van de vorige eeuw is de straat verbreed door een aantal woningen te slopen. In twee panden die voor de verbreding moesten wijken hadden jeugdgroepen een onderdak gevonden, Nirwana en De Keet.

    In een krantenbericht uit (vermoedelijk) begin jaren zeventig stond het volgende:

    In het kader van de verbetering van de kruising Varsseveldsestraat met de Landstraat zal de gemeente Aalten één dezer dagen een begin maken met de sloop van de panden Varsseveldsestraat 1 en 3. De sloop is noodzakelijk omdat de doorgang ter plaatse veel te nauw is. In de panden, die, in afwachting van de sloop, reeds geruime tijd leeg stonden hebben twee jeugdgroepen een onderdak gevonden. De ene groep heeft zich de hemelse naam “Nirwana” aangemeten, de andere groep heet gewoon “De Keet”.

    Met de sloop van hun behuizingen worden de groepen min of meer met de ondergang bedreigd, omdat men nog geen nieuw onderdak gevonden heeft. Niettemin is men van plan de panden zonder moeilijkheden te verlaten. Met de ontruiming is al begonnen.

    Voor talloze Aaltense jongelui is het voortbestaan van beide groepen van het grootste belang. “De groepen voorzien duidelijk in een behoefte”, zo meent groepscommandant der rijkspolitie J. Westerink, die zich overigens bijzonder positief over de groepen uitlaat. Ook de gemeentelijke overheid stelt zich sympathiek op, maar vindt wel, dat de jongelui eerst moeten proberen zelf een onderdak te vinden, voordat zij bij de gemeente aankloppen. Uit een gesprek met beide groepen blijkt al gauw, dat er grote onderlinge verschillen zijn.

    Nirwana

    De Nirwana-groep is een duidelijk “links” georiënteerde groep. Opmerkelijk zijn de overeenkomsten met de in Lichtenvoorde zo vergalde “Pick”, een jongerengroep die in die gemeente nogal wat stof heeft doen opwaaien. “Nirwana” kent geen bestuur. Er is geen enkele controle op wat de aanwezigen doen. Wie zin heeft in een flesje pils pakt dat en men vertrouwt er op, dat het ook betaald wordt. Gebeurt dat niet, dan maakt niemand zich daar druk over. Ons uitgangspunt is vertrouwen, zeggen de trouwste Nirwana-leden.

    Grif wordt toegegeven dat in de club regelmatig getript wordt. Bij een onderzoek dat de politie enige tijd geleden instelde (Nirwana-leden spreken van “de inval”) wees alles op het gebruik van drugs, hoewel de politie geen verdovende middelen heeft kunnen vinden. Wel werd een waterpijp in beslag genomen.

    Nirwana kent een kussenzolder, waar vrij-lustigen zich naar hartewens kunnen uitleven. Toch stelt men duidelijk prijs op een sociaal gedrag. Hierover één van de Nirwana-leden aan het woord: “Enige tijd geleden kwam het veel voor dat stelletjes hier binnen kwamen en dan meteen door renden naar de zolder. Voor ons waren ze dan onbereikbaar. We vonden dat een a-sociaal gedrag. Daarom zijn we er met zijn allen om heen gaan zitten en hebben hen zo duidelijk gemaakt dat wij ook hun belangstelling verdienden”.

    Er wordt in deze club veel geslapen. Mensen die geen slaapplaats kunnen vinden kunnen hier terecht. Er blijken heel wat buitenlanders van deze mogelijkheid gebruik te hebben gemaakt. Maar ook Aaltense jongelui die bijvoorbeeld vanwege ruzie met de oudelui niet naar huis willen kunnen in Nirwana een onderdak vinden.

    Politieke belangstelling gaat uit naar de CPN, de PSP en misschien de PvdA. Politieke onderwerpen dienen vaak tot gespreksstof. Men overweegt in de toekomst een Nirwana-krant te gaan uitgeven. De overige activiteiten zijn vrij beperkt. Er wordt veelal naar muziek geluisterd, weinig gepraat en veel niets gedaan.

    De Keet

    Pal naast Nirwana, aan de rechterzijde heeft “De Keet” een onderdak gevonden. Enkele duidelijke verschillen springen in het oog. De inrichting van “De Keet” is veel ordelijker. Er is hier een barman die drankjes verkoopt en een discjockey die bepaalt welke plaatjes er worden gedraaid. De organisatie berust zeer duidelijk in handen van een autoritaire kerngroep die de diensten uitmaakt.

    De mensen die zich aangetrokken voelen tot De Keet zijn over het algemeen wat jonger dan de Nirwanaërs. Orde en regel heersen. We willen het leuk houden, zeggen de kerngroep-leden. Vrijen mag natuurlijk wel, maar niet te gek. Wie tript gaat eruit, daar moeten we niets van hebben. Trouwens met de lui hiernaast willen we niets te maken hebben (een duidelijk afkeurend gebaar in de richting van Nirwana). De vertrouwensbasis van Nirwana achten de Keetleden niet reëel. De instelling is hier ook duidelijk materialistischer. Als ze bij Nirwana wat meer op hun centen hadden gepast hadden ze nu zeker tienduizend gulden gehad.

    De Keet vindt het maken van een goede indruk bij de oudere generatie van het grootte belang. We willen graag dat onze ouders het goed vinden dat we hier komen. Er wordt hier ’s nachts dan ook niet geslapen. De discussie gaat hier dikwijls over muziek, godsdienst, algemene zeden en politiek. De voorkeur gaat uit naar de regeringspartijen.

    Verwaand

    De Nirwana-leden verwijten de lui van De Keet een bekrompen denkwijze. Wel geven ze toe, dat de muziek bij De Keet beter is. Ze vinden de Keet-mensen verder wel “lieve jongens”. In de ogen van de aanhangers van De Keet zijn de Nirwanaërs verwaand. “Ze denken dat ze meer en beter zijn dan wij, ze houden er een domme manier van herrieschoppen op na en hebben onverstandige uitgangspunten“, zo menen de Keet-mensen.

    Hoewel de Aaltenaren in de buurt wel eens klagen over te veel lawaai en plagerijtjes vallen de klachten over het algemeen wel mee. Adjudant Westerink, die, zoals gezegd zich vrij positief opstelt heeft toch wel bezwaren. “Er is geen vaste doelstelling”, zegt hij. “Er is alleen maar vaagheid. Maar misschien is die vaagheid (vrijheid, zeggen de clubbezoekers) wel hun doel”. Het contact dat de adjudant heeft gehad met de kerngroepleden noemt hij goed. De enkelingen bederven het, meent hij.

    Over druggebruik: “Ik neem wel aan dat er drugs gebruikt worden, hoewel men daar geen overdreven voorstelling van moet maken. Overal waar tegenwoordig jongeren bij elkaar zijn worden die middelen doorgegeven. Laatst is zoiets ook nog in het feestgebouw voorgevallen”. De heer Westerink gelooft niet dat de groepen de sympathie van de Aaltense bevolking hebben. Over het algemeen slaan die dingen bij de plaatselijke bevolking niet zo aan. Wel vindt hij dat de Aaltense bevolking soms al te negatief reageert.

    Subsidie

    Nirwana heeft een verzoek ingediend bij b en w om subsidie. Mochten b en w besluiten deze kwestie aan de Aaltense raad voor te leggen, dan belooft het een interessante discussie te worden. De grootste zorg voor beide groepen is voorlopig het vinden van onderdak. Anders moeten ze weer de straat op.

    Bronnen


  • Bilderdijkstraat 12

    Aalten

    Opening electro-technisch bureau H. Duenk, 1965

    Bewoners

    Adresboek 1967

    Bilderdijkstraat 12

    H. Duenk

    Kenmerken


    Kadastraal nr.I-9219
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1965
    Monumentnee

    Bronnen


  • Intercarpet

    Intercarpet

    Tweede Broekdijk 1, Aalten (failliet)

    Intercarpet in Aalten maakte tapijten en leverde die wereldwijd vanuit de productielocaties in Aalten en Blokzijl. In deze plaats in Overijssel werd gewerkt onder de naam Hartex. Ook werd er kunstgras geproduceerd. Het was een familiebedrijf dat tientallen jaren heeft bestaan en waar in 2023 de derde generatie aan het roer stond.

    Intercarpet werd opgericht in 1960, blijkens het volgende bericht dat De Volkskrant op 10 februari 1960 publiceerde:

    Vroegere directie Veneta sticht zelf tapijtfabriek

    AALTEN, 9 febr. — Twee vorig jaar afgetreden directie-leden van de Verenigde Nederlandse Tapijtfabrieken (Veneta) in Hilversum hebben, tezamen met de heer W. A. Hallen in Dinxperlo, een eigen tapijt-onderneming opgericht, de NV Inter-Carpet. Deze bouwt op het ogenblik in Aalten in de Achterhoek een nieuwe tapijtfabriek, die men in mei hoopt te openen. De twee ex-bestuurders van Veneta zijn de directeur W. H. J. Brouwer uit Hilversum, die bijna 40 jaar bij Veneta in dienst is geweest en de adjunct-directeur H. ter Burg uit Soest.

    Tezamen met de president-commissaris ir J. S. Schonegevel van Nijmegen en de directie-secretaris drs H. B. Pirik, namen zij vorig jaar hun ontslag, wegens ingrijpende meningsverschillen over het bedrijfsbeleid. Hoewel Veneta een open NV is, waarvan de aandelen op de beurs worden genoteerd, wordt het bedrijf beheerst door vier Gooise families. Deze bezitten de prioriteits-aandelen, aan welke het recht is voorbehouden om bestuursleden ter benoeming voor te dragen. Op de Kon. Ver. Tapijtfabrieken (KVT) en de „Verto” (Verenigde Touwfabrieken) na, is vrijwel de gehele Nederlandse tapijt-industrie in handen van familie-vennootschappen.

    Bij de Veneta was de ondergrond van het bestuursconflict, dat het bedrijf naar de mening der uitgetreden bestuurders niet voldoende met zijn tijd meeging. Evenals elders in de woninginrichting is ook de vloerbedekking na de oorlog steeds meer aan mode onderhevig geraakt.

    Er is een grote verschuiving in de vraag opgetreden van het afgepaste tapijt naar het tapijt, dat in banen de gehele kamer bedekt. De omschakeling brengt de nodige investeringen mee, maar voor de „achterblijvers” wordt de concurrentie steeds moeilijker.

    Modern bedrijf

    De Inter-Carpet in Aalten wordt een moderne tapijtfabriek met voor Nederland zeer nieuwe machines, waar vooral tapijten van grote breedtes zonder tussennaad zullen worden vervaardigd. Er zullen voorlopig 25 mensen werk vinden, maar de bedoeling is de produktie en het aantal werknemers later te vergroten. Inter-Carpet heeft een geplaatst aandelenkapitaal van 240 duizend gulden, dat door de drie oprichters uit eigen middelen bijeen is gebracht. Directeur is de heer Ter Burg; beide andere heren zijn commissaris.

    Veel inwoners van Aalten werken elders, wegens gebrek aan industrie in hun eigen woonplaats. Er zijn onder meer een koperdraad-industrie en drie katoen-weverijen. Eén daarvan, de Textiel-mij Gebr. Driessen, gaat sinds kort volledig samen met Wisselink’s Textielfabrieken in Enschede, die de verkoop van de produktie van beide weverijen in handen krijgt. De weverij in Aalten zal binnenkort worden gemoderniseerd en uitgebreid.

    Einde oefening

    Eind juli 2023 werd bekend dat de tapijtfabriek faillissement had aangevraagd. Men voerde daar verschillende redenen voor aan: het verlies van een grote klant, fors gestegen energiekosten en een aangepaste productiewijze met een nieuwe machine die niet helemaal van de grond kwam. Het bedrijf telde op dat moment 67 medewerkers, van wie er ongeveer 40 in Aalten werkten en de rest in Blokzijl.

    Wel doorstart Hartex Blokzijl

    Hartex, de productielocatie in Blokzijl, is overgenomen door de Condor Group, voorheen de grootste klant en een grote speler in de tapijt- en kunstgraswereld. Condor Group nam ook de machines uit Aalten over.

    Als reden waarom Blokzijl wel is overgenomen en Aalten niet, werd gemeld dat in Blokzijl meer toekomst zit. Daar zijn nieuwere en modernere productieprocessen, die ook duurzaam zijn.

    Directeur Hans Dobbe vertelt hoe het maken van kunstgras in z’n werk gaat (2011).

    Kenmerken


    Kadastraal nr.K-1610
    FunctieWoonhuis
    Oprichting1960
    Sluiting2023

    Bronnen


  • Oorlogsmonument

    Oorlogsmonument

    Whemerstraat, Aalten

    Het oorlogsmonument op de Wheme is opgericht ter nagedachtenis aan alle medeburgers die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen. Met het gedenkteken wordt tevens de bevrijding in herinnering gebracht.

    De oprichting van het gedenkteken was een initiatief van het comité Stichting Monument 1940-1945. Onder de Aaltense bevolking heerste er direct na de bevrijding de behoefte om met een monument de oorlogsslachtoffers te eren.

    Het monument bestaat uit een beeld van een mannenfiguur met vrouw en kind. Het beeld van Franse kalksteen is geplaatst op een terras. Het voetstuk bestaat uit metselwerk, beton en natuursteen. Het gedenkteken is 1 meter 31 hoog, 1 meter 43 breed en 90 centimeter diep.

    Het monument is onthuld op 16 juni 1956 door Hendrik Jan (Ome Jan) Wikkerink, leider van de voormalige verzetsbeweging in Aalten.

    De tekst op het voetstuk luidt:

    OM TE DOEN
    GEDENKEN
    1940 1945

    De groep is met het gelaat naar het zuiden gericht van waar de verdrukking, maar ook de bevrijding kwam. Kunstenares Bé Thoden van Velzen omschreef het beeldhouwwerk als volgt: “… voorstellende man, vrouw en kind, als symbool van het gehele Nederlandse volk, verwachtingsvol uitziende naar de bevrijding, ongebogen en onverzwakt.”

    Kenmerken


    FunctieMonument
    Onthulling1956

    Bronnen


  • Luchtwachttoren

    Luchtwachttoren

    Koningsweg, Aalten (verdwenen)

    De Luchtwachttoren in Aalten was een betonnen uitkijktoren die deel uitmaakte van het landelijke netwerk van luchtwachttorens dat in Nederland werd opgericht tijdens de Koude Oorlog. De toren stond aan de Koningsweg, aan de rand van het dorp, en had als doel om vijandelijke vliegtuigen te detecteren die lager vlogen dan de radarsystemen konden waarnemen.

    De Aaltense luchtwachttoren was een zogeheten ‘raatbouwtoren’, herkenbaar aan zijn kenmerkende honingraatstructuur, een constructie die zowel stabiliteit als sterkte bood. De toren, gebouwd van gewapend beton, was veertien meter hoog en de kop van de toren was een open observatiecabine met een schuilhoek ter bescherming tegen granaatsplinters. Buurgemeenten als Varsseveld en Winterswijk hadden ook hoge uitkijkposten, maar niet zo karakteristiek als die in Aalten.

    Speuren naar de vijand

    De luchtwachttoren in Aalten, met de codenaam ‘Izak 1’, werd in 1953 in gebruik genomen, in een tijd waarin de spanning van de Koude Oorlog leidde tot verhoogde paraatheid. De toren maakte deel uit van een netwerk van 276 uitkijkposten verspreid over heel Nederland en viel onder het Korps Luchtwachtdienst (KLD), een onderdeel van de Koninklijke Luchtmacht dat onder het commando Luchtverdediging stond. De Aaltense toren viel onder het commandocentrum KLD Deventer.

    Het doel van de torens was het visueel detecteren van vijandelijke, met name Russische, vliegtuigen die onder de 200 meter vlogen en daardoor buiten het bereik van radarapparatuur bleven.

    Bemanning en apparatuur

    De bemanning van de toren bestond uit twee mannen die, ongeacht de weersomstandigheden, het luchtruim observeerden. Vrouwen waren destijds uitgesloten van deze taken. De bemanningsleden droegen een uniform en waren uitgerust met een koptelefoon en een mondmicrofoon. Het observeren gebeurde met behulp van een statief voorzien van een vizierkijker en een aanwijsnaald. De rangen in de Aaltense luchtwacht bestonden uit soldaat, soldaat eerste klas, korporaal en sergeant. De heer H.J. Prinzen uit Aalten was een tijd plaatselijk commandant.

    De bemanning was getraind om in geval van nood de omliggende torens te waarschuwen en via een hotline ook het commandocentrum. De staf bevond zich in een ondergrondse, atoomvrije bunker in Deventer. De toren was niet continu bemand; alleen tijdens oefeningen. Elke twee weken was er een theorieavond vliegtuigherkenning op een locatie in Aalten of Winterswijk.

    Werving van vrijwilligers

    Op 20 mei 1953 werd er in de Sociëteit aan de Hofstraat in Aalten een wervingsbijeenkomst gehouden door de Luchtwachtdienst. Commandant Ruseler uit Deventer verzorgde de voorlichting aan de mannen die hiervoor waren opgeroepen. Als stimulans om zich aan te melden, werd vrijstelling van militaire dienst of deelname aan de Bescherming Bevolking aangeboden. Een aantal mannen meldde zich aan als vrijwilliger en trad toe tot de KLD.

    Opheffing en sloop

    Met de komst van modernere controlesystemen en verbeterde radarapparatuur werd de noodzaak van visuele waarneming in de jaren zestig steeds kleiner. Dit leidde uiteindelijk tot de opheffing van de Luchtwachtdienst. De Aaltense luchtwachttoren werd in 1970 gesloopt, een spektakel dat veel belangstelling trok van de plaatselijke bevolking. Het zware betonnen fundament van de toren ligt nog steeds verborgen onder de grond en vormt een stille herinnering aan dit hoofdstuk in de geschiedenis.

    Kenmerken


    Kadastraal nr.L-941
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaarca. 1953
    Sloop1970

    Bronnen


  • Onderduikersmonument

    Onderduikersmonument

    Stationsstraat, Aalten

    Het onderduikersmonument aan de Stationsstraat is een dankbetuiging van oud-onderduikers aan de Aaltense bevolking voor hun gastvrijheid en aan de verzetsmensen die de stuwende kracht waren bij het onderbrengen van de onderduikers.

    Het monument bestaat uit een bakstenen gedenkmuur met fontein. In de gedenkmuur zijn een bronzen plaquette en twee gebeeldhouwde fragmenten van natuursteen aangebracht.

    Het monument is onthuld op 4 oktober 1947 door mevrouw D.G. Wikkerink-Eppink, de echtgenote van verzetsleider Hendrik Jan (Ome Jan) Wikkerink.

    De tekst op de plaquette luidt:

    AANGEBODEN AAN DE GEMEENTE AALTEN DOOR ONDERDUIKERS
    WELKE IN DE BEZETTINGSJAREN 1940-1945
    HIER EEN VEILIG TOEVLUCHTSOORD GEVONDEN HEBBEN.

    Op de gebeeldhouwde fragmenten staat als tekst psalm 91:5 en 6.

    De tekst van het linker fragment luidt:

    GIJ ZULT NIET VREZEN VOOR DE SCHRIK DES NACHTS,
    VOOR DE PIJL DIE DES DAAGS VLIEGT;
    VOOR DE PESTILENTIE DIE IN DE DONKERHEID WANDELT,
    VOOR HET VERDERF DAT OP DE MIDDAG VERWOEST.

    De tekst van het rechter fragment luidt:

    WANT HIJ ZAL U DEKKEN MET ZIJN VLERKEN EN
    ONDER ZIJN VLEUGELEN ZULT GIJ BEROUWEN.

    Het linker beeldhouwwerk is een voorstelling van drie bespijkerde laarzen van de horde der barbaren die een jong ontkiemende vrucht dreigen te vertrappen. Dit symboliseert de overweldiging en bezetting en beeldt het bedreigde jonge leven uit dat toch ontkiemt, ondanks het gevaar. Het rechter fragment is een pelikaan die met uitgespreide vleugels het nest met jongen beschermt. De pelikaan is een christelijk symbool voor totale zelfopoffering. Volgens de legende voedt de vogel haar jongen met haar eigen bloed. De vogel staat symbool voor de inbreng van het verzet in de strijd tegen de bezetter. Het tanende hakenkruis op de achtergrond verbeeldt de vergankelijkheid van de bedreiging.

    Bronnen


  • Fallschirm-Armee Waffenschule

    Fallschirm-Armee Waffenschule

    Herenstraat 4, Aalten (okt 1944 – feb 1945)

    Tijdens de bezettingsjaren was er korte tijd een ‘Fallschirm-Armee Waffenschule’ gevestigd in de Openbare Lagere School aan de Herenstraat in Aalten.

    Na de landingen in Normandië wilde Hitler zo snel mogelijk een grootschalige tegenaanval aan het westfront ontplooien. Hiermee wilde hij de geallieerden tot stilstand brengen. Dit zou Duitsland tijd moeten geven voor de voltooiing van hun ‘geheime project’, namelijk de ontwikkeling van massavernietigingswapens.

    Op zeer tactische wijze troffen de Duitsers voorbereidingen en werden de benodigde gevechtseenheden samengesteld. Zo ook in Aalten. Hier moest Freiherr Von der Heydte een Kampfgruppe gaan samenstellen, ter voorbereiding op een speciale inzet in dit nieuwe offensief. Aalten werd in deze maanden overlopen door Duitse troepen. Zij vorderden vrijwel alle schoolgebouwen voor de inkwartiering van deze troepen.

    School voor parachutisten

    De zogenoemde ‘Fallschirm-Armee Waffenschule’ (oktober 1944 – februari 1945) werd gevestigd in de openbare school aan de Herenstraat. Het gros van de Duitsers werd hier ook ingekwartierd. Onderofficieren en officieren werden ingekwartierd bij Aaltense burgers.

    De school moest aspirant officieren van de Duitse parachutisten in de praktijk opleiden en klaarstomen voor het werk aan het front. Daarnaast gaven ervaren instructeurs er cursussen hoe pantservoertuigen van de vijand uit te schakelen met de middelen en wapens die de Duitsers destijds hadden. En als laatst werd er een speciale Kampfgruppe (gevechtseenheid) gevormd. Deze zou een speciale opdracht gaan krijgen, namelijk een inzetsprong middels parachute achter geallieerde linies gedurende het Ardennen Offensief. Op het hoogtepunt waren in Aalten circa 1200 Duitse parachutisten verzameld. Zij vormden de zogenaamde ‘Kampfgruppe Von der Heydte’.

    Duitse parachutisten werden overal ingekwartierd in Aalten en omliggende dorpen. Niet alleen in grote schoolgebouwen maar ook particulier bij mensen in huis. De militairen moesten daarvoor naar het districtkantoor dat in het gemeentehuis was gevestigd. Hier kregen zij een bewijs van inkwartiering mee, zoals zij dat destijds noemden en vervolgden hun weg naar het adres waar ze mochten logeren. Daarnaast zijn vrijwel alle café’s in Aalten in gebruik geweest bij de Duitse troepen en omgebouwd tot zogenaamde kasino’s. Niet om hier films te bekijken, maar om de militairen in hun vrije tijd te vermaken met gezelligheid en snuisterijen.

    Strak regime

    Er heerste een strak regime onder de Duitse troepen. Kostbare tijd werd efficiënt ingevuld om zo spoedig als mogelijk van dit gemêleerde gezelschap een echte Kampfgruppe te maken. Iedere ochtend werd van de troepen verwacht een mars van ongeveer 10 km te volbrengen op een nuchtere maag. Verder hield men schietoefeningen op enkele oefenterreinen rondom Aalten en de gevechtsgroepen werden opgeleid in het vechten in bosachtige gebieden.

    Een ooggetuige heeft Duitse parachutisten in sporttenue gezien, op weg naar zwembad ’t Walfort. Hier sprongen de parachutisten van een verhoging in het mulle zand. Bij het in contact komen met het zand maakten zij een zogenaamde para-rol om de val te breken. Ze moesten deze manoeuvre beheersen voordat ze een parachutesprong gingen maken om zo blessures te voorkomen.

    Na het verlaten van de zogenoemde Kampfgruppe door Von der Heydte nam Hauptmann Von Hütz het commando van de Waffenschule in Aalten over. Gedurende de resterende periode ontplooide deze nieuwe gevechtsgroep enkele operaties. Deze werden door zowel de geallieerden als de Duitsers zelf als zeer hard beschreven.