Voordat Drukkerij De Graafschap zich begin jaren dertig van de vorige eeuw aan de Geurdenstraat vestigde – destijds nog bij de Varsseveldsestraat gerekend – zat het bedrijf aan de Landstraat, nummer 25.
Na de drukkerij was hier jarenlang Keukencentrum De Graafschap gevestigd. Dit bedrijf verhuisde omstreeks 2006 naar ’t Boske. Tegenwoordig staat hier aan de Geurdenstraat appartementencomplex ‘De Hooge Grindte’.
In de jaren 80 van de vorige eeuw was ‘De ‘Malle Jan’, dé uitgaansgelegenheid bij uitstek in Aalten. Vele oudere jongeren herinneren zich nog de verlichte dansvloer, de draaiende lampen, de pijpjes Grolsch en de DJ achter de draaitafel die de avond vulde met alle disco-, en rock classics uit die tijd en ervoor zorgde dat de dansvloer elke minuut gevuld was.
Wechelaer lag in het rot van Roelof ten Dam in het dorp Aalten. De locatie van dit huis hebben wij nog niet kunnen achterhalen. Hetzelfde geldt voor de bewoners na 1765.
Tevens vermeld als: De Weggelder, Weggelaar Plaatse en Wechelaers goet.
Archieven
Verpondingscohier 1647
Wechelaers goet, in de Pastorie t’Aelten. Huis end hof 1 sch. gesaeis, voor 5 dlr. 7 – 10 -. Boulant 8 mdr. op de derde gerve 66 – 13 -.
De familie van Levy Mozes woonde al vier generaties in Bredevoort. Een van zijn overgrootouders, ook Levy Moses geheten, was rond 1700 vanuit “Holland” naar Bredevoort gekomen. De ouders van Levy Mozes woonden in 1823 aan de Landstraat in huis 21, het latere nummer 11.
In de notariële archieven komt Levy Mozes de Haas slechts eenmaal voor als koper van een huis. In januari 1820 verwierf hij een “huis en erf” in Bredevoort [link]. Dat moet dus het huis aan de Prinsenstraat zijn geweest.
Na het overlijden van Susanna Levy de Haas in 1885 hertrouwt Casper van Gelder met Sara Sander (1849-1938), aangekomen 1885. Na het overlijden van Casper in 1889 komt de broer van Sara naar Bredevoort: Levie Sander (1853-1938, veehandelaar.) Bijna vijftig jaar zullen ze samen op de hoek van de Landstraat en de Prinsenstraat wonen.
Boerderij Boomkamp lag ongeveer op de locatie van de huidige adressen Boomkampstraat 30 en 32. De boerderij bestond in de tweede helft van de 18e eeuw uit twee, wellicht drie, wooneenheden. Rond 1867 is de boerderij afgebrand. Daarna werden er twee afzonderlijke huizen gebouwd.
Archieven
Volontaire Protocollen
Johan ten Boomkamp en zijn vrouw Christinen Venderboss kopen op 09-08-1614 een ‘Huiss und Hoff sampt toebehorigen goorden, inden Darpe Aelten‘ dat werd bewoond door Deeffken Anseminck en haar overleden echtgenoot Herman Leverdinck. Op 19-05-1630 geeft Warner Leverdinck genant Tubess, zoon van Herman en Deeffken, aan dat Johan Boomkamp en zijn vrouw Stijntken hem volledig hebben betaald voor zijn rechten op zijn voormalig ouderlijk huis.
Verpondingscohier 1647 dorp Aalten
Jan Boomcamps huis op 10 dlr. 15 – 0 -. Een hof op t’Rodt van 2 sp. 6 – 0 -. Een mdr. op den Esch thientbaer an Hof te Ahave 8 – 6 – 8.
Eigenaren
Overzicht is niet volledig.
Jaar
Perceel
Eigenaar
Omschrijving
1832
I-263 I-264
Gerrit Pakkebier Bernardus Gussinklo, timmerman
340 m² huis & erf 550 m² huis & erf
1841 1859
I-263 I-264
Arend Jan Scholten, landbouwer Peter Arnoldus Gussinklo, timmerman
340 m² huis & erf 550 m² huis & erf (dj. 1868: afgebrand)
1868
I-2796 I-2798
Arend Jan Scholten, landbouwer Peter Arnoldus Gussinklo, timmerman
410 m² huis & erf 730 m² huis, schuur & erf
1874
I-3225 I-3221
Gerrit Hendrik Scholten, klompenmaker Peter Arnoldus Gussinklo
400 m² huis & erf 739 m² huis, schuur & erf
1886 1879
I-4026 I-3407
Gerrit Hendrik Scholten, klompenmaker Peter Arnoldus Gussinklo, timmerman, machinist
3.717 m² huis, erf, bouwland 17.466 m² huis, schuur, bouw- & grasland
Bewoners
Eerst bekende bewoners:
Johan ten Boomkamp Christinen Venderboss
Volgende bewoner:
Geesken in den Boomkamp (Aalten)
Geesken was weduwe en betaalde de kerckenpacht tussen 1678 en 1683.
Volgende bewoners:
Roelof ten Rule alias Houwers alias in den Boomkamp (Aalten – Aalten < 1703), ⚭ (2) Aalten, 24-10-1686 Geesken Naeldenberghs alias Moddenborg (Aalten)
Roelof in den Boomkamp betaalde in 1690 de kerckenpacht deels door dorsen, plaggen maaien en kruien.
Volgende bewoners, (stief)zoon en (stief(dochter):
T(on/eu)nis ten R(u/oe)le alias in den Boomkamp (Aalten, 26-11-1665 – Aalten < 1733) ⚭ Aalten, 13-03-1701 Der(ck)sken (te) Veenhuijs (Aalten, 30-09-1677)
T(on/eu)nis en Der(ck)sken waren stiefbroer en -zuster. Hij was een zoon uit het 1e huwelijk van Roelof ten Rule met Aeltjen Bouwmeesters alias Houwers, zij was een dochter uit het 1e huwelijk van Geesken Naeldenberghs alias Moddenborg met Derck te Veenhuijs.
Volgende bewoners, ongetrouwde halfbroer/zwager, zoon van Roelof en Geesken:
Hen(d)rick ten R(u/oe)le alias in den Boomkamp (Aalten, 06-11-1687)
T(on/eu)nis en Hen(d)rick in den Boomkamp betaalden de kerckenpacht voor 1719 en 1720.
Afgoeding door Derk Luiten weduwnaar van Teunisken Boomkamp aan zijn drie onmondige kinderen, waarbij word toegedeeld aan hem Derk Luiten ‘den halven Boomkamp, zoo van ’t huis (en wel de zijde van ’t huis na ’t oosten) als van den daaraan gelegen hof en landerijen, waar van de andere helft aan Wander Ligterink toebehoort‘ (Volontaire Protocollen 03-10-1781).
’t Zand 1 in Bredevoort ligt aan de oostzijde van ’t Zand, op de hoek met de Gasthuisstraat. Hoewel het bouwwerk in zijn huidige vorm omstreeks 1900 dateert, wijst het vakwerk in de linker zijgevel op een oudere kern.
Het gebouw kenmerkt zich door een pannengedekt zadeldak met wolfseinde, een asymmetrische voorgevel en decoratieve muurankers. Langs de Gasthuisstraat is het verlevendigd met een siermetselwerklijst. Zowel in hoofdvorm als detaillering is het authentieke karakter van het pand goed behouden gebleven.
Door de prominente ligging op de hoek van de Gasthuisstraat heeft het een grote beeldbepalende waarde. Het vormt een wezenlijk onderdeel van de historische gevelwanden aan zowel ’t Zand als de Gasthuisstraat. Bovendien heeft het object bouwhistorische waarde dankzij de vakwerkconstructie van de linker zijgevel.
In 1972 werd het pand in opdracht van J.B. Eppink verbouwd door B.H. Kolenbrander, waarbij de achter gelegen deel opnieuw werd ingedeeld. Aan de voorzijde bevond zich destijds een winkel. Tegenwoordig is er een restaurant in middeleeuwse sfeer gevestigd.
Eigenaren
Overzicht is niet volledig.
Jaar
Perceel
Eigenaar
Omschrijving
1832
B-67
Willem Pas, klompenmaker
162 m² huis & erf
1844
B-67
Jan Willem Baten, grofsmid
162 m² huis & erf
1877
B-67
Cornelis Kappers, koperslager
162 m² huis & erf
1902
B-67
Cornelis Kappers, kastelein & winkelier
162 m² huis & erf
1949
B-67
Hendrik Jan Eppink, groentehandelaar, melkventer, landbouwer
Uit circa 1935 daterende en ruim opgezette villa, waarvan de architect vooralsnog onbekend is. Het pand bevindt zich op het uiterste puntje aan de zuidzijde van de bebouwde kom van Bredevoort. In het verleden bevonden zich hier de vestingwerken van het stadje.
Vanaf het interbellum is dit deel van de stad steeds meer volgebouwd, met het onderhavige pand nog altijd als een markant aan de rand van het buitengebied gelegen object. Langs de westzijde stroomt hier een op de Slinge aansluitende waterverbinding.
Het pand is uitgevoerd in een evenwichtige zakelijke trant, met een afgewolfd en hoog zadeldak met pannendekking en steekkap. Behalve door de samengestelde opzet van de kap verkrijgt het bouwwerk zijn levendigheid door de gevarieerde gevelindelingen. Aan de voorzijde bevindt zich op de hoek een markante loggia met bogen.
Zowel in de hoofdvorm als de detaillering bleef het pand opmerkelijk gaaf behouden. Door zijn ligging markeert de villa de overgang van het buitengebied naar de bebouwde kom. Er is ensemblewaarde in combinatie met de naastliggende waterverbinding, waardoor de pittoreske uitstraling wordt versterkt.
Dit in vakwerk uitgevoerde pand ligt direct naast het gemeentelijk beschermde pand Officierstraat 2, en is in oorsprong vermoedelijk 17de-eeuws. Aan de voorzijde wijst het metselwerk op een vroeg 20ste-eeuwse verbouwing. Hier bevindt zich een getoogde inrit met een bovenlicht met verticaalroeden.
Langs de bovenzijde van deze gevel bevindt zich evenwel nog steeds houtbeschot dat naar de vroegere situatie verwijst en verder is er rechts een venster met veelruits roedenverdeling, dat eveneens naar een oudere toestand verwijst.
Mede door het vakwerk vertegenwoordigt het pand belangrijke bouwhistorische waarde in de oude binnenstad van de vroegere vestingstad Bredevoort. Als een wezenlijk onderdeel van de historische bebouwing langs de Officierstraat is er sprake van ensemblewaarde.
Fraaie vrijstaande villa uit 1932 in opdracht van J.D. Piek ontworpen door G.J. Nijman uit Bredevoort, die het pand ook bouwde. Het aan de noordelijke zijde van de Misterstraat gelegen pand is uitgevoerd in een voor de bouwperiode karakteristieke zakelijke trant en wordt gekenmerkt door een tamelijk hoog en breed overstekend tentdak, dat langs de onderzijde licht gezwenkt is. Asymmetrische gevelindeling met een erker met balkon. Nadruk is gelegd op zorgvuldig uitgevoerd metselwerk.
Zowel in de hoofdvorm als de detaillering is het authentieke karakter goed behouden gebleven. Door zijn markante opzet neemt het in een bijbehorende tuin en in een bocht van de Misterstraat gelegen pand een belangrijke beeldbepalende positie in. Bovendien verwijst het object naar de historische ontwikkelingen langs de Misterstraat. Deze oude en oorspronkelijk in het buitengebied van Bredevoort gelegen verbindingsweg raakte vanaf ongeveer 1900 steeds meer verstedelijkt en is uiteindelijk opgenomen in de buiten de vesting gerealiseerde uitbreidingswijken van het stadje.
Het onderhavige pand is in zijn huidige toestand in verschillende bouwfasen tot stand gekomen. Vermoedelijk kent het zijn oorsprong in het laatste kwart van de 19de eeuw (mogelijk met een oudere kern) en heeft het in de eerste en tweede kwart van de 20ste eeuw zijn huidige vorm en afwerking gekregen. Desalniettemin heeft het gebouw een zeer karakteristieke uitstraling.
Door zijn prominente ligging vormt het pand een belangrijk beeldbepalend element in dit voorste gedeelte van de Prinsenstraat, aan de oostelijke zijde op de hoek met de Bredevoortsestraatweg.
Eigenaren
Overzicht is niet volledig.
Jaar
Perceel
Eigenaar
Omschrijving
1832
I-1109
Jan Prins, brouwer
198 m² huis & erf, bierbrouwerij
1859
I-1109
Gerhard Prins, bierbrouwer
198 m² huis & erf, bierbrouwerij
1879
I-3522
Hermina Johanna Prins, minderjarig
84 m² bierbrouwerij & erf (dj. 1896: herbouw)
1897
I-4777
Hermina Johanna Prins
77 m² huis & erf (dj. 1931: verbouw)
1934
I-4777
Gerrit Jan Prins, koffiehuishouder en bierbottelaar
Er waren tot circa 1800 twee huizen die ‘Navis’ of ‘Navisstedeken’ werden genoemd, een huis in het 3e en een huis in het 5e rot van Lintelo. In 1748 (Liberale Gifte) stamden zowel de bewoners van het huis in het 3e rot als ook de helft van de bewoners van het huis in het 5e rot (dat dubbel bewoond werd) af van het echtpaar Derck Maetmans alias Navis en Hendrisken Brussen.
Het huis dat in het 5e rot lag werd in de Liberale Gifte genoemd tussen Ebbers (I) en De Klaus. Behalve deze twee huizen stond er in de directe omgeving in 1832 geen ander huis. De Liberale Gifte vermeldt twee gezinnen, het huis werd dubbel bewoond (reeks 1 en 2).
Onzeker is of de eerste twee echtparen van reeks 1 op Navis in het 3e of op Navis in het 5e rot woonden.
Archieven
Vertaling Pachtakte 1711
Archief Ned. Herv. Kerk te Aalten Inv.nr. 172 folio 10.
Pachtseedell van Garyt Naviste onder Linteloe geleegen
Wij P Huyninck ende Jan Evers, titlicke karckmeesteren ende marken richters van Sunte Heeleenen Markten, bekennen voor ons ende onse nakomelingen verpagt te hebben gelijk wij verpaghten mits desen onse karkenstede het Navistedtken genant, geleegen in den karspell van Aelten buerschap Linteloe aen Garyt Jan te Hengevelt ende Navis genoom ende Dersken sijn huisvrouwe ende dat voor sijne titlicke karkenpagt ad twe dalder thin stui. jaerlijks hollands gelt, aenvank nemende met Martyni 1711, sall het erste jaer daervan verschenen sijn op Martine 1711 ende dat voor den tijt van ses achter een volgende jaren ende daer en boven mede te betalen allen heeren- ende landslasten soe itsige als comstige ende sall veerder het land in goeden essen holden ende dat alles onder verbant van parrate ende re(e)le execussy. Ten waerheyts oyrcunde ys dese met onse eygene christelijke handen ondergeteyckent in Aelten den 12 julylus 1711.
Gerrit Jan
Dyt …… Dersken Navis haer eygen handtmarckt
Eigenaren
Overzicht is niet volledig.
Jaar
Perceel
Eigenaar
Omschrijving
m²
Bewoners
Reeks 1
Derck Maetmans alias Navis (Lintelo – Lintelo < 1677) Hendrisken Brussen (Lintelo)
Derck en Hendrisken waren lidmaat in Aalten, wonende in Lintelo, voor 1645 (Lidmatenboek).
Volgende bewoners, zoon en echtgenote:
Berent Maetmans alias Navis (Lintelo), trouwt op Aalten 11-11-1677 met Hendersken Navis (Lintelo)
Hof van Gelre, huwelijksdispensaties 20-6-1677: ’Beernt Naewijs en Hendersken Naewijs, broederskinderen’. Hendersken was een dochter van Tönis Navis alias te Loo en Hendersken ter Braeck op ’t Loo (Arendsgoed) in Lintelo.
Volgende bewoners, dochter en echtgenoot:
Gerrit (Gerrit Jan) Hengevel(t/d) alias Navis (Aalten, 18-09-1687), trouwt (2) op 16-10-1707 in Aalten met Der(ck)sken Navis (Aalten, 07-11-1680)
Gerrit (Gerrit Jan) was een broer van Willemina Hengeveld (reeks 2).
Op 31-05-1729 verkochten Gerrit (Gerrit Jan) en Der(ck)sken ‘hun huijs en schoppe’ op het goed Navis aan hun aanstaande schoonzoon Jan Reimes en dochter Berentjen Navis (Volontaire Protocollen). Waarschijnlijk was dit het huis in het 3e rot van Lintelo dat ‘den Vogelsank’ werd genoemd. De verkoopacte vermeldt dat Gerrit (Gerrit Jan) dit huis ‘eenige jaren herwaarts’ had gebruikt.
Op 15-03-1741 waren Gerrit (Gerrit Jan) en Der(ck)sken en zoon en schoondochter Jan en Geertjen 24 gulden en 10 stuiver kerckenpacht van het Navisstedeken in Lintelo verschuldigd over de jaren 1734 tot 1740 (Volontaire Protocollen).
Volgende bewoners, zoon en echtgenote:
Jan Navis (Aalten, 22-10-1719 – Lintelo, 09-1748), trouwt op 30-01-1740 in Aalten met Geertje(n) (in de) Voshoorn / Vosheurne alias Marode (Lintelo – Lintelo, 23-01-1780)
25-04-1739 ‘Verpagt aan Jan Navis soon van Gerrit Jan Navis den ouden pachter, het Navisstedeken voor 2 daalder en 10 stuiver‘ (Kerkrekeningen).
Jan en Geertjen vertrokken naar Marode in Lintelo.
Op 14-10-1748 verkocht Geertjen in de Vosheurne wed. van wijlen Jan Navis haar recht van pacht van het Navisstedeken in Lintelo aan Gerrit Gelkink en Hendersken Brussen.
Volgende bewoners:
Gerrit Gelkink (Klein Breedenbroek – Lintelo, 04-04-1785), trouwt op 24-10-1734 in Dinxperlo met Hendersken Brussen (Dinxperlo, 27-11-1707 – Lintelo, 17-08-1788)
Gerrit kwam van Seinhorst in Klein Breedenbroek en Hendersken van De Loare in De Heurne, ze woonden eerst op De Loare en daarna op Boskerslag.
Reeks 2
Hendrik Slotboom alias Navis (Varsseveld – Lintelo < 1740), trouwt < 1732 met Willemina Hengeveld (Aalten, 07-08-1701 – Lintelo, 1741)
Willemina was een zuster van Gerrit (Gerrit Jan) Hengevel(t/d) alias Navis (reeks 1).
Volgende bewoners, weduwe en 2e echtgenoot:
Arent Entink alias Navis (Varsseveld – Lintelo, 1748-1750), trouwt (1) op 29-05-1740 in Aalten met Willemina Hengeveld (Aalten, 07-08-1701 – Lintelo, 1741) (2) op 10-12-1741 in Dinxperlo met Hendrina ten Tuijnte / (ten) Tuunte / Teute (Dinxperlo, 11-10-1722 – Lintelo, 1758-1760)
Volgende bewoners, weduwe en 2e echtgenoot:
B(e/a)ren(t/d) Hendrik Navis (Aalten, 24-12-1731 – Lintelo, 24-02-1809), trouwt (1) op 04-09-1750 in Aalten met Hendrina ten Tuijnte / (ten) Tuunte / Teute (Dinxperlo, 11-10-1722 – Lintelo, 1758-1760) (2) op 05-07-1760 in Aalten met Wilhelmina te(r) Beest (Bocholt, 06-01-1734 – Lintelo, 06-11-1803)
In het begin van de vorige eeuw startte Aalbert te Winkel een fabriekje in betonnen dakpannen. Daarom werd het in de volksmond ook het “Pannenfabriekje” genoemd. Aalbert woonde aan de andere kant van de Lichtenvoordsestraatweg, op ’t Winkel. Later kwamen er allerlei andere betonnen producten bij en kwam er een einde aan de fabricage van dakpannen.
Na de oorlog nam Marinus Tobertus (Bertus) te Winkel de zaak van zijn vader over. Er werden voornamelijk putringen, drinkbakken, funderingsblokken, palen en platen, voederbakken en dergelijke gemaakt. Maar ook werd op locatie gezorgd voor de fundering, inclusief vloer voor kalver- en kippenschuren of grote betonnen silo’s voor drijfmest. In de jaren 60 waren er naast Te Winkel nog twee werknemers in het bedrijf werkzaam. Rond 1990 is het bedrijf als zodanig gestopt in verband met de leeftijd van de eigenaar en het ontbreken van opvolging.
Hondorps Schoppe wordt alleen in de Liberale Gifte van 1748 (met bovenstaande bewoners) genoemd, zowel huisnaam als de bewoners komen niet in de dtbl-boeken van Aalten voor.
Momenteel voeren we groot onderhoud uit om de website te verbeteren. Daardoor kunnen er tijdelijk foutmeldingen optreden (zoals “Pagina niet gevonden”).