Archieven: Plaatsen

De Vismarkt is een straat en pleintje in het oude centrum van Bredevoort. De straat is een zijstraat van de Landstraat en vertakt zich tegenwoordig in twee richtingen. De ene richting komt uit op de Molenwal en loopt als straat dan dood. Wel is er nog een voetpad aanwezig waarmee men de stadswal kan bereiken. Het andere deel mondt uit in ’t Walletje, dit kleine straatje liep vroeger parallel aan de courtinewal die hier lag.

Het pleintje is tegenwoordig zo klein dat er net voldoende ruimte zou zijn voor één visboer. Vroeger moet hier dan ook een groter plein hebben gelegen, dat blijkt onder andere uit oude plattegronden van Bredevoort. Ook was hier in tot de Eerste Wereldoorlog nog de Synagoge van Bredevoort in gebruik, het gebouw werd in 1920 verbouwd tot woonhuis.

Op de vismarkt staat ook een pomp, voorheen Broeckhuijsens Putte bij de Rosmolen genaamd. Precies voor de pomp ligt in de grond nog het gehele fundament van de vroegere rosmolen. Overigens is de Vismarkt de derde markt van Bredevoort. Bredevoort had vroeger ook nog een Ganzenmarkt, gelegen tussen de Hozenstraat en de Gasthuisstraat. Wat betreft de Vismarkt, deze was inderdaad in het verleden in gebruik als vismarkt.

De Officierstraat is een straat in het historische centrum van Bredevoort. De straat begint als zijstraat van de Landstraat en loopt dan geheel door tot aan de Koppelstraat. De straat herinnert aan het vestingverleden toen Bredevoort nog een garnizoenstadje was.

Tegenwoordig staan er geen militaire gebouwen meer, maar wel enkele stadsboerderijtjes. Opmerkelijk zijn de rooilijnen van de gevels in deze straat die als de tanden van een zaagblad verspringen.

De naam Kruittorenstraat herinnert aan de ontplofte kruittoren van het Kasteel Bredevoort tijdens de kruittorenramp van 1646.

De Ambthuiswal is een straat in het historische centrum van Bredevoort. Ze begint als zijstraat van de Landstraat. Daarna kruist ze de Gasthuisstraat en de Pater Jan de Vriesstraat, en eindigt aan de Hozenstraat.

De naam verwijst naar het voormalige Ambthuis, dat hier ooit stond, en aan haar ligging langs de oude stadswal van Bredevoort. Deze wal liep parallel aan de straat, vanaf de voormalige Misterpoort tot aan een waltoren op het punt waar de Ambthuiswal overging in de Gasthuisstraat.

Na de ontmanteling van de vestingwerken in de 18e en 19e eeuw veranderde het straatbeeld aanzienlijk. Bastion Stoltenborg werd afgegraven en de gracht gedempt. Hierdoor ontstond ruimte voor nieuwe bebouwing en herinrichting van de openbare ruimte. De Ambthuiswal herinnert daarmee nog altijd aan het verdedigingsverleden van Bredevoort.

De Koppelstraat is een straat in het historisch centrum van Bredevoort. De straat begint als zijstraat van de Landstraat en loopt dan geheel door tot aan de Winterswijksestraat waar de Schaarsbeek stroomt.

Vroeger eindigde de Koppelstraat ter hoogte waar tegenwoordig de Sint Georgiuskerk staat, tegen de stadsmuur. Ter hoogte van de ingang voor de kerk lag een groot rondeel, daar vertakte de straat in de “Achterstraat” (tegenwoordig Kerkstraat), Officierstraat en ’t Walletje. Na de ontmanteling van de vestingwerken van Bredevoort werd de Koppelstraat verlengd en doorgetrokken. Het stuk tussen de Sint Georgiuskerk en de Tolhuisweg heette vroeger Koppeldijk. Men is geneigd te denken dat de “koppeling” van deze straat naar buiten de naam verklaard. Het tegendeel is waar, de naam is afkomstig van de veldnaam De Koppele, een gemeenschapsweide die in het Zwanenbroek lag. Ook de Koppelkerk is hiernaar vernoemd.

Voorheen heette de Koppelstraat de Geweldigerstraat. Deze was genoemd naar Jan Boussemans, die in het begin van de 17e eeuw aan deze straat woonde. Hij was geweldiger. Op 27 augustus 1660 wordt de Geweldigerstraat voor het eerst als zodanig vermeld in de aktes. Op die datum verkoopt Anneken Adams, de vrouw van Coort Berentjes, korporaal onder de compagnie van kapitein Ploos, een derde deel van hun huis aan de Geweldigerstraat aan Claes Stick en Marie Schaers. Voor 1660 stond de straat bekend als de “Oude Gracht” of Olde Grafte.

De Landstraat is de oudste straat van Bredevoort en doorkruist het stadje van west naar oost, waar de straat overgaat in de Misterstraat. Oorspronkelijk was de Landstraat een oude Heerweg dwars door een moeras. De hogere grond in dat moeras werd een logische plek tot tolheffing, hetgeen het ontstaan van Bredevoort zelf markeert. Op die hoogte werd het kasteel Bredevoort gesticht om tol te heffen op deze plaats.

De Landstraat begint op het ravelijn waar de Tramstraat en de Bolwerkweg eindigen. De straat heeft binnen het oude centrum diverse zijwegen. Vanaf de Aalterpoort naar het oosten de Prinsenstraat en Kerkstraat, daarna de Koppelstraat en de Markt, vervolgens passeert de straat de Vismarkt en de Fekkengeste, vervolgens langs de Ambthuiswal en Molenwal. De molenwal was voor 1610 een walstraat. Na de aanleg van aarden stadswallen werd dit een opril naar het bastion Welgemoed. Het resterende straatje Molenwal is tegenwoordig een zijstraat van de Landstraat.

Voor de Munsterbrug, waar vroeger de Misterpoort stond eindigt de straat en heet vanaf de Slingebeek vervolgens Misterstraat.

De Kerkstraat is een straat in het oude centrum van Bredevoort. De straat begint als zijstraat van de Landstraat en loopt dan geheel door tot aan de Koppelstraat.

De Kerkstraat was oorspronkelijk een walstraat en werd vroeger Achterstraat genoemd. Het is een van de oudste straatjes van Bredevoort. De straat liep parallel met de voormalige stadsmuur. Ter hoogte van de “knik” in de straat stond ooit een waltoren, op de binnenplaats achter de smederij. De huizen aan de westkant van deze straat moeten tegen de muur aan gebouwd zijn geweest, of op de fundamenten van deze muur zijn gebouwd. Toen in de 17e eeuw de vestingwerken van Bredevoort werden vernieuwd en daarna de stadsmuur gesloopt werd, lag hier een aarden stadswal die ook weer parallel liep aan de Kerkstraat.

In 1898 vond men muurresten onder het kruispunt met de Landstraat. Aan het verzakken van de gevel is met het blote oog de ligging van deze muur nog zichtbaar. In het midden waar de muurfundamenten zich bevinden is de gevel niet verzakt. De stadsmuur liep van noord naar zuid vanaf de Aalterpoort. In 1965 vond men muurresten op het terrein van de smederij, bij de bouw van een nieuwe werkplaats. Naast grachtvulling trof men ook houten palen aan, een ijzeren vuurrooster en een Spaans zwaard voorzien van inscriptie: ‘Tholeta‘. Bij de ingang ligt tegenwoordig nog een markante steen, waarvan de herkomst onbekend is.