Heritage belongs to everyone

Category: Society

Aron Jedwab (Willem Herfstink)
Jewish ‘foundling’, born in hiding

In the early morning of 21 September 1943, Piet Hoogenkamp, the assistant of the Aalten general practitioner and resistance fighter Joop der Weduwen, placed a package in front of the house with address Patrimoniumstraat 12 in Aalten. Resistance leader Hendrik Jan Wikkerink alias Uncle Jan lives at that address with his family. The doorbell rings.

The package turns out to be a newborn baby. He is the son of Lena Jedwab-Kropveld and Yitzack Jedwab, rabbi (pastor) of the Jewish community in Aalten. From mid-1942 the couple was in hiding on the De Ronde farm of the Veldboom family in Lintelo. Resistance leader Uncle Jan and doctor Der Weduwen have agreed in advance to lay the foundling.

Foundling

Daughter Jo Wikkerink later told about this:

“We knew that the delivery was coming and the baby would be brought to us. Father and mother only told the oldest three. The youngest knew nothing. They could not talk past their mouths. Father and mother waited in the dark room in the evening. It seemed to the neighborhood as if they had gone to bed. When the doorbell rang, they knew the baby was there. They got the youngest out of bed and shouted in surprise: “Come and see what is there now!”

The Jewish child was therefore born in hiding and was registered three days later by Mrs. Dela Wikkerink-Eppink with the name ‘Willem Herfstink’ and registered as such in the birth register of the municipality of Aalten. The name was chosen symbolically. Willem refers to Queen Wilhelmina, Herfstink to the first day of autumn (21 September) and the Saxon suffix ‘ink’ means ‘belonging to the yard or family of’.

Because only a few people – such as doctors – were allowed to be on the street at one o’clock in the morning, four o’clock in the morning was given as the time when the baby was found. This made the investigation into the origin of the child considerably more difficult. “I sometimes came home late at night with a big belly by train. Then I had ‘contraband’ with me as if I was heavily pregnant. When Wimke was put on the sidewalk, they said: “That’s what they say, but it must be one of the girls.”

Declared Aryan

The next day, the municipal doctor on duty, Dr. Knol, had to examine the foundling. The baby was not circumcised and therefore he issued the declaration that the child was 100% Aryan. “The next day father immediately went to Schepers, who lived diagonally across from us (he worked at Paske). Father knew: if I tell it there, everyone in Aalten will know it immediately. Behind us, next to Vossers, lived an NSB woman. She was on her knees in front of Wimke’s crib to see if he had any Aryan features.”

Lennie and Yitzchak had meanwhile moved to another hiding place in Lintelo. In June 1944, the resistance moved them in a hay-covered wagon to the house of Bernard and Gesina Wevers in the hamlet of Dale, behind the Ring Road, just outside the village of Aalten.

Initially, they did not want to take the Jedwab couple into their home because they were already sheltering evacuees. A minister of the Reformed Church changed the pious Calvinists’ minds: he preached that the persecuted should be helped.

Bernard, a carpenter, built them a room behind the closet where they spent all their time. Mrs. Wevers cooked for her Jewish guests as much as possible according to kosher rules.

In the meantime, Willem had been lovingly taken into the family of the Wikkerink family. Especially mother Dela and eldest daughter Lien Wikkerink took care of ‘Wimke’ as they called him. Dela Wikkerink regularly walked with the baby in the pram to the hiding place of the Jewish parents in Dale. She often took some fruit from the vegetable garden with her in her bag. There were people in Aalten who said: “What does Mrs. Wikker always have to do with Wevers?”

Towards the end of the war, two German soldiers were billeted in the Wevers house. While the soldiers were in the house, Lena and Yitzack sat in chairs in their hidden room and were not allowed to move or make a sound, sometimes for days.

After the war

After the liberation in March 1945, the family was reunited and the little one was given his real name: Aron Jan Willem Jedwab. The name Willem remained and the second first name Jan refers to his rescuer Jan Wikkerink. Queen Wilhelmina came to Aalten soon after the war and visited the Wikkerink family to honour them for their actions in the resistance. Jo Bulsink-Wikkerink: “I can still see Wilhelmina. She slapped my grandfather on the shoulder and said: Wikkerink, you have a brave son.”

The young child Willem hardly knew his own parents. Jo Wikkerink – the second daughter in the family – then moved in with the Jedwab family for a year, so that Willem could get used to his own parents and new environment a little easier. The Jedwab family emigrated to the US in 1947 and there they changed their surname to Jade.

Dela Wikkerink-Eppink with Aron Jedwab alias Willem Herfstink

Patrimoniumstraat 12, Aalten

Koningsweg 2, Dale (source)

Yitzchak Jedwab and Lena Kropveld – wedding photo, March 1942

Aron Jedwab with Dick, Jannie and Ina Wikkerink, 1943 (source)

Birth certificate ‘Willem Herfstink’, 21 September 1943
Sources
- ECAL
- National Hiding Museum – De Panne, autumn 2025
17 May 2022
Baptism, Marriage and Burial Books
In 1811, the Civil Registry was introduced in the Netherlands. Before that, important life events were recorded by church authorities in baptism, marriage and burial books (DTB books). In Aalten and Bredevoort, these registers were mainly kept by the Dutch Reformed Church (later the Dutch Reformed Church). In addition, Catholic baptismal records are available of the Cross Chapel in Hemden from 1706 onwards. These DTB registers are an indispensable source for genealogical research in the period before 1811.

Unfortunately, DTB books are not always complete; Some books have been lost and the registration was not equally systematic everywhere. Moreover, in different places, these registers were started at different times.
Available DTB books
- Aalten (NDG): Baptism and marriage from 1665, death/burial from 1762.
- Bredevoort (NDG): Baptisms and marriages from 1638/1639.
- Shirts (RK): Baptisms from 1706 onwards.
Baptismal books

Contain the name of the person baptized, date of baptism and often the names of the parents and sometimes the witnesses. In older books, the name of the mother is often not mentioned. The date of baptism is not the same as the date of birth. Children were baptized as soon as possible after birth, often on the following Sunday. From 1772 onwards, the date of birth is also mentioned in Aalten.

Wedding books

Contain the names of the bride and groom, wedding date and sometimes additional details such as names of parents, witnesses and in case of remarriage the previous husband(s). Sometimes the date of the marriage announcement was noted instead of the actual wedding date.

Burial books

Contain, in addition to the burial date, the name of the deceased or only the relationship to the head of the family or farm, for example ‘Hendrik te Slaa zijn vrou’, ‘de vrou aan de Smoege’ or ‘een kint van Derk Neerhof’. In the burial book of Aalten for the period 1762-1811 the date of death is also noted, but this is not the case in all burial books.

Symbols

On Oud Aalten, symbols are sometimes used to indicate important facts of life. Here is an overview of these symbols and their meanings:

*
~
⚭
✝︎
±
<
> Birth
Baptism
Marriage
Death
About (approximately)
Before (date)
After (date)
DTB Book Transcriptions

Fragment from the Baptism Book of Aalten, 1668

Various transcriptions of DTB registries are available for researchers, which facilitate the research. Transcriptions of DTB books in the Achterhoek are available on Genealogiedomein.nl.

Direct links:
Tips for searching DTB registries
- WhoWasWho: DTB data can also be found on WieWasWie.nl (events, names and dates). This can greatly facilitate the search, but also refer to the accompanying transcript for more information and context. WhoWasWho also offers links to the scan of the original register, on the website of the Gelderland Archives. Although this is very interesting to watch, the original handwritten texts are often difficult to read.
- Variable spelling: Names were not always written consistently. Try variations in your search.
- Surname changes: Before 1811, surnames of people were not always fixed. Especially in the countryside, it was not unusual for someone’s surname to change when moving to another farm.
- Check dates carefully: The date of baptism is usually not the date of birth and the burial date is not the date of death.
Additional resources

In addition to DTB registers, other archives can provide useful information, such as member registers, tax registers, notarial deeds, military and judicial archives. The Achterhoek and Liemers Heritage Centre (ECAL), the Gelderland Archives and the website Genealogiedomein.nl are valuable sources for such research.
Sources
- MEB – Centre for Family History (Basic Knowledge DTB)
- Heritage Centre Achterhoek and Liemers
- Gelderland Archives
- Genealogiedomein.nl
- WieWasWie.nl
1 March 2022
Bernard Huinink
Council Member and Alderman

Bernard Huinink served as an alderman (wethouder) for the PvdA (Labour Party) in Aalten for many years. Consequently, his nickname was ‘Rooien Huunink’ (Red Huinink). The turbulent council meetings involving Willem te Gussinklo (alias ‘Piepkes Willem’) of the AR (Anti-Revolutionary Party) became legendary.

Bernard Huinink was born on 11 February 1886 in Aalten (Hogestraat 64), the son of Herman Huinink and Janna Geertruid Obrink. On 8 February 1912, he married Grada Wilhelmina Schepers in Aalten. They settled in Ormelstraat.

Huinink passed away on 5 June 1970 and was buried at Berkenhove Cemetery.

Royal Distinction

In 1919, at the age of 33, Bernard Huinink took his seat on the Aalten municipal council. He would hold that seat for nearly 45 years, initially for the SDAP and later for the PvdA. In September 1959, he celebrated his 40th anniversary as a council member and received a Royal distinction. In 1964, Huinink, the ‘father of the council’ (nestor), stood down ‘on account of his advanced age’ (77). He was succeeded by his 37-year-old son, Jan Huinink, of Admiraal de Ruyterstraat 21, who was the manager of the local PTT office (postal and telecommunications).

Bernard Huinink being invested with a Royal distinction by Mayor E.S. van Veen.
Sources
- Aaltensche Courant, 28 December 1945 (Delpher)
- Dagblad Tubantia, 8 January 1964 (Delpher)
- ECAL
- WieWasWie (WhoWasWho)
19 January 2022
Old Aalten
Voogd van Aalten (16e eeuw)

Tijdens de tachtigjarige oorlog werd de Oostgelderse bevolking regelmatig geteisterd door rondtrekkende legers. Plundering, brandschatting en verkrachting dreef de boeren en dorpsbewoners tot wanhoop. Jan Holstein was destijds Voogd van Aalten en al stond hij vrij machteloos, hij sprong wel in de bres voor de Aaltense bevolking en deed zijn best om de plunderingen te laten stoppen.

In 1588 waren er vredesonderhandelingen gaande tussen de hertog van Parma en koningin Elisabeth van Engeland, welke laatste ook de Staten daarin tracht te betrekken. Daarop doelend schreef Holstein aan Gotfried Gerardi, raadsman van de pandvrouwe van Anholt: “Ik hoop maar, dat de vurig gewenschte vrede tot stand kome; dan zouden deze arme schapen weer moed kunnen vatten. Ze ploegen meerendeels met koeien, die ze nog overhielden, het land en arbeiden als muilezels. Wij steken diep in de schulden en kunnen geen geld meer krijgen; ook mijn crediet is ten einde. Moge God ons nog voor den oogst uitkomst geven, opdat het koren veilig binnengehaald kan worden. Anders zou ik geen raad weten.“

G.H. Rots schreef in 1938 hoe Jan Holstein om het leven kwam:

Havezathe ‘t Walfort, Jan de Beijer, 1743

“De Voogd van Aalten, Jan of Johan Holstein, die voor de Aaltensche bevolking herhaaldelijk in de bres sprong, is op een eigenaardige manier omgekomen. Wij lezen daarvan in “Het Oude Kerspel Winterswijk” dat op den 11en Juni 1589 ten huize van een zekeren Grevink op ‘t Walfort bij Aalten een doopfeest werd gehouden, waar ook de Voogd van Aalten aanwezig was, nog wel als peetoom der kleine. Ook waren aanwezig de Heeren van ‘t Walfort en Lintelo, (de heeren van Lintelo waren ook eigenaar van ‘t Walfort).

De Voogd van Aalten had promotie gemaakt, hij was na het overlijden van ‘Hendrik van den Bungard’ Landschrijver geworden van de Heerlijkheid Bredevoort. Dit nu schijnt een doorn in het oog der heeren van Lintelo te zijn geweest, althans men begon daarover een twistgesprek, waarbij Holstein wel merkte dat de gebroeders van Lintelo geen gemakkelijke heeren waren.

Holstein probeerde ongemerkt den feestdisch te verlaten en liet zich ongemerkt onder de tafel glijden. Hij kroop op handen en voeten naar de deur en maakte zich snel uit de voeten. Maar Diederik van Lintelo had dat in de gaten, liep Holstein na en wierp hem allerlei hatelijkheden naar het hoofd. De twist werd erger. Holstein beweerde dat de Pandvrouw het recht had Landschrijvers te benoemen en Diederik van Lintelo kende dat recht toe aan de Edelen in de Heerlijkheid. Het gevolg was dat er handtastelijkheden ontstonden, waarbij Diederik van Lintelo een korte degen trok en Holstein hiermede verwondde. De verwonding was zoo erg, dat de Voogd drie dagen later overleed.

Deze zaak kwam voor het Bredevoortsch gerecht op 5 Augustus van dat jaar. De beklaagde was niet aanwezig. Hij was naar Bocholt gevlucht en hield zich daar schuil. Bij verstek werd hij ter dood veroordeeld en betaling van 1000 gulden boete aan de Pandvrouwe. En om nu dat geld te krijgen werd aan de pachters van Diederik van Lintelo medegedeeld, dat zij de pacht aan den rentmeester der Pandvrouwe moesten betalen zoolang tot de som der boete bijeen was.

Die pachters waren ‘Ruwenhoeven’, Hendrik Penmenger, ‘Winkelhorstinck’, ‘Swijtinck’, ‘Lanckhof’, ‘den Herinck’ en ‘den Poll’. Door bemiddeling van eenige invloedrijke personen o.a. den Prior van Klooster Schaer, Johanna van Dort, Hendrik en Clara van Lintelo, werden pogingen aangewend voor gratie. Die gratie is verleend, maar de boete moest hij betalen.

Als voogd van Aalten werd benoemd de voogd van Dinxperlo Herman Poelhuis. Het schijnt dat deze tijdelijk benoemd is geweest want in 1605 wordt als voogd van Aalten genoemd Lubbert Spaltman.”
Bronnen
- Het oude kerspel Winterswijk, door B. Stegeman, 1927 (Delpher)
- ‘Uit Aalten’s verleden’, door G.H. Rots, Aaltensche Courant, 4 maart 1938 (Delpher)
11 January 2022
Rev. Jan Derk Stegeman (1875-1970)
NH predikant

Jan Derk Stegeman werd op 26 juli 1875 geboren in Dedemsvaart, zoon van godsdienstonderwijzer Frederik Stegeman en Janna Harmina te Winkel. Hij bezocht het gemeentelijk gymnasium te Doetinchem en studeerde vervolgens eerst een jaar aan de Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam en daarna nog enkele jaren aan de Rijksuniversiteit te Utrecht.

Nadat Stegeman in mei 1899 door het provinciaal kerkbestuur van Friesland was toegelaten tot de evangeliebediening in de Nederlandse Hervormde Kerk werd hij op 3 september van datzelfde jaar door ds. J.C. van Hoeve, predikant te Schoonebeek, bevestigd als predikant van de hervormde gemeente van Nieuw Amsterdam.

Aalten

Op 24 augustus 1899 trouwde Jan Derk Stegeman in Den Haag met Hendrika van Dorp (Zoetermeer, 24-10-1873). Samen kregen zij zes kinderen. In 1913 kwam hij als predikant van de hervormde gemeente naar Aalten. Vanaf 1920 zette hij zich in voor de hervormde school, van 1920 tot 1946 als voorzitter van het bestuur. Hij woonde in de hervormde pastorie aan de Whemerstraat.

Dominee Stegeman stond bekend als een zeer geestige en markante persoonlijkheid. De verstandhouding met zijn collega’s, die hem ‘de bisschop’ noemden, was zeer goed. In september 1929 vierde hij zijn 30-jarig, en in 1964 zijn 65-jarig ambtsjubileum, een jaar voordat hij 90 werd! In 1955 werd de hervormde school aan de Varsseveldsestraatweg naar hem vernoemd, de ‘Ds. Stegemanschool‘.

Emeritaat

Na zijn emeritaat bleef Stegeman op vele terreinen actief, bijvoorbeeld in de vorm van huisbezoek bij oudere mensen, drankbestrijding en ziekenverpleging. Ook vervulde hij tal van preekbeurten. Hij was vele jaren penningmeester van de classicale zendingsvereniging in de classis Zutphen, secretaris van het bestuur van de Julianaschool, bestuurslid van de Breukelaarschool en ook bestuurslid van de Aaltense afdeling van het Nederlands Bijbelgenootschap.

Stegeman was bovendien een zeer actief lid van de redactie van weekblad ‘De Wachter’ en van zijn hand verschenen de boeken ‘Aan mijne gemeente’ (uitgeverij Gebr. De Boer, 1938) en ‘Van rijke dingen’ (uitgeverij De Graafschap, 1941).

In 1958 erkende de regering de verdiensten van ds. Stegeman door hem te benoemen tot ridder in de orde van Oranje Nassau.

Dominee Stegeman overleed op 21 februari 1970 op 94-jarige leeftijd en ligt begraven op begraafplaats Berkenhove.

Nieuwe Veendammer Courant, 14 januari 1913
Bronnen
- Delpher
- ECAL
- Wiewaswie
7 December 2021
Mayor Ruurd Faber
Burgemeester (1971-1975)

Ruurd Faber (Veenhuizen, 28-08-1912 – Assen, 07-07-1992) was een Nederlands politicus van de ARP. Hij werd geboren als zoon van Anne Faber (1875-1948; vanaf 1932 directeur van het eerste gesticht van de Rijkswerkinrichtingen te Veenhuizen) en Hermina Klein (1879-1973). Op 15-05-1941 trouwde hij in Assen met Aukje Fokje Wijngaard (Den Haag, 27-05-1918).

In het begin van zijn loopbaan was Faber inspecteur van een levensverzekeringmaatschappij. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij betrokken bij het verzet en daarop werd hij gearresteerd en opgesloten in het huis van bewaring in Assen. Na de bevrijding kwam hij vrij en vervolgens werd hij hoofd van de Politieke Opsporingsdienst (POD) te Assen. Na enige tijd werd Faber Officier-fiscaal bij de Asser Kamer van het Bijzonder Gerechtshof te Leeuwarden. Later is hij ook nog werkzaam geweest in een andere functies bij het ministerie van Justitie en het ministerie van Maatschappelijk Werk.

In 1960 werd hij burgemeester van Ulrum en daarnaast was hij ook nog van 1962 tot 1963 waarnemend burgemeester van Leens. In 1965 werd Faber burgemeester van Dantumadeel. Daar genoot hij naam als “groot formaat maatschappelijk werker”.

In 1971 volgde hij Hendrik Haverkamp op als burgemeester van Aalten en bekleedde deze functie tot 1975.

In 1992 overleed Ruurd Faber op 79-jarige leeftijd.

Faber werd als burgemeester van Aalten opgevolgd door Doeke Bekius.

Burgemeester Faber lost het eerste schot op het Schuttersfeest van 1971

Leestip

‘Van Maire Stumph tot Burgemeester Stapelkamp’, door Leo van der Linde
Bronnen
- Delpher
- ECAL
- Wiewaswie
- Wikipedia
3 December 2021
Willem te Gussinklo sr. (1852-1920)
Pijpenfabrikant

Willem te Gussinklo sr. (1852-1920) was één van de hoofdrolspelers in de geschiedenis van de hoornindustrie in Aalten. Hij maakte aanvankelijk Duitse pijpen en handvatten voor wandelstokken en paraplu’s. Later legde hij zich toe op de productie van knopen.

Willem te Gussinklo werd geboren op 13 november 1852 op huisnummer 284 (Markt 3) in Aalten, zoon van winkelier Willem te Gussinklo en Josina Aleida Mierdink. Op 26 mei 1887 trouwde hij met Maria Jacoba Gangel (een zuster van dominee Gangel). Rond 1890 betrokken zij een statige villa aan de Willemstraat.

Willem leerde het vak van hoorn bewerken van zijn zwager Gerrit Peters. Samen met Wessel Becking begon hij een pijpenfabriek. Echter, in 1884 scheidden hun wegen en gingen zij apart verder. Na de mislukte samenwerking met Becking maakte Willem te Gussinklo Duitse pijpen en handvatten voor wandelstokken en paraplu’s.

Knopen

In Duitsland en Engeland waren rond 1900 bedrijven ontstaan die uit hoorn knopen produceerden. Met dat voorbeeld voor ogen begon Willem in het jaar 1905 met het maken van hoornen knopen, een primeur voor Nederland. Al snel kwam zoon Willem te Gussinklo jr. (Piepkes Willem) in de firma, die zich ontwikkelde als innovatief ondernemer.

De eerste fabriek van Te Gussinklo stond aan ‘t Dal in Aalten, de tegenwoordige Willemstraat.

Willem te Gussinklo sr. overleed op 21 juni 1920 en ligt begraven op de Oude Begraafplaats aan de Varsseveldsestraatweg te Aalten.

De Nederlander, 26 juni 1920
Bronnen
- ECAL
- Wiewaswie.nl
2 December 2021
Willem te Gussinklo Jr. (Piepkes Willem), approx. 1943
Knopenfabrikant

Willem te Gussinklo jr. (1888-1969), bijnaam ‘Piepkes Willem’, was één van de hoofdrolspelers in de geschiedenis van de hoornindustrie in Aalten. Hij was directeur van Dutch Button Works in Bredevoort.

Willem te Gussinklo jr. werd geboren op 18 mei 1888 op huisnummer 239a in Aalten, dat is ongeveer waar tegenwoordig vakgarage JAWI zit. Hij was een zoon van pijpenfabrikant Willem te Gussinklo (sr.) en Maria Jacoba Gangel (een zuster van dominee Gangel). Op 7 juli 1914 trouwde Willem jr. in Zwolle (O) met Engelina Arriana van Houte.

Hij was directeur van Dutch Button Works (DBW) in Bredevoort en hij woonde op Slingesteyn in Aalten.

Willem te Gussinklo jr. overleed op 5 juni 1969 en ligt begraven op de Oude Begraafplaats aan de Varsseveldsestraatweg te Aalten.

Willem te Gussinklo jr. ca. 1943
Bronnen
- ECAL
- Wiewaswie.nl
2 December 2021
Luutenshuus, Haartsestraat, Aalten
Rond 1960 leefde er in Aalten een vrouwtje met de bijzondere bijnaam ‘Knonnepoetse’. Zij woonde in het Luutenshuus, een eeuwenoude boerderij op de hoek Polstraat/Haartsestraat die in 1962 is afgebroken om plaats te maken voor de doortrekking van de Polstraat.

Op weg naar school daagden kinderen elkaar uit om daar op de ramen te kloppen. Er kwam dan een woedend oud vrouwtje naar buiten gestormd die half Duits sprak. Kinderen waren doodsbang voor haar.

Guste Mina

In de volksmond werd ze ook wel Guste Mina genoemd. Van oorsprong zou ze Poolse zijn en rond de oorlogsperiode uitgeweken naar Duitsland. Ze trouwde met een zekere Koskamp uit Aalten.

Het ‘Luutenshuus’, in 1962 gesloopt

Deze Koskamp was in de oorlog ‘fout’. Hij liep met een geweer om zijn nek rond door het dorp. Dit geweer noemde hij ‘seine Kanone’. Hij poetste zijn geweer dikwijls. Vaak zei hij dan: “Ik moet nog even mijn ‘Kanone’ poetsen”. Na zijn dood hield het vrouwtje er de bijnaam ‘Knonnepoetse’ aan over. De naam was dus oorspronkelijk toebedacht aan haar echtgenoot.

Het echtpaar woonde aanvankelijk op de hoek van de Stationsstraat en de Admiraal de Ruyterstraat in Aalten, in de oude woning van Lurvink. Later is deze woning afgebroken en vestigde zich daar Nijman met zijn tankstation, later tankstation Veneman en tegenwoordig cafetaria ‘De Admiraal’. Het echtpaar Koskamp verhuisde vervolgens naar het Luutenshuus.

Wie was zij?

Haar echte naam was Auguste Koskamp-Schürmann. Zij werd geboren in Sterkrade (D) en in 1919 te Aalten getrouwd met Bernardus Gerhardus Koskamp. Ze woonden omstreeks 1920 in het dorp Aalten op adres A211a, later omgenummerd naar B215a. Vermoedelijk werd dit adres later/tegenwoordig Hogestraat 60a.

In het Adresboek der gemeente Aalten uit 1967 staat zij vermeld op het adres Polstraat 17a. Op 18 augustus in datzelfde jaar overleed Auguste in een verpleeghuis te Zevenaar. Zij werd begraven bij haar man op begraafplaats Berkenhove.

‘Knonnepoetse’ heeft geen gemakkelijk leven gehad; ze kon snel kwaad worden. De jeugd wist dit en maakte daar misbruik van. Pesten was iets dat in die tijd ook al voorkwam.
Bronnen
- Adresboek Aalten (1967)
- FilmAalten
2 December 2021
Anton Driessen
Textile manufacturer

Johan Bernard Anton (known as Anton) Driessen (Bocholt, December 5, 1797 – Aalten, March 7, 1879) was a prominent textile manufacturer in Aalten. Anton descended from a textile dynasty in Bocholt. His father Herman (1765–1817) was also a textile manufacturer, as was his brother Peter Driessen (1756–1843), who also served as an alderman and second mayor of Bocholt.

After their father’s death, Anton and his younger brother Joseph founded the textile company ‘Gebrüder Driessen‘. In 1826, Anton and Joseph Driessen submitted a request to King William I to establish a textile factory in Aalten. The motives for the Driessen brothers’ request were the increased import duties in the Netherlands. They had chosen Aalten ‘as this place was best suited for this purpose‘.

They requested permission to establish a fustian weaving mill and bleachery, as well as a cotton spinning mill and dye works. The Driessen brothers were granted permission for the establishment on the condition that it be located within the village center of Aalten.

Not long after, their cousin Heinrich Driessen also requested permission from the King, which was likewise granted.

In Aalten

Anton moved to Aalten in 1826. He initially lived with Meijerink in the Kerkstraat. His brother Joseph remained in Bocholt, where they maintained a branch office.

The company started “in the Barn and Garden Room of Mr. Bonninghoff”. This most likely referred to the house at Markt 18 belonging to the justice of the peace G.J. te Gussinklo, who had purchased the Borninkhof farm in 1804. Owners were often referred to by the name of their farm.

For the processing of the yarn, Anton Driessen relied on the many home workers living in the area. Furthermore, the municipal report of 1826 mentions, among other things: “Several households have settled here, primarily from Bocholt“. The report for 1827 mentions for the first time that, alongside agriculture as the primary source of livelihood, much fustian was woven for the manufacturers from Bocholt. There were approximately 218 fustian weavers at that time, “performing the work in their homes“.

On November 22, 1827, Anton Driessen married Isabella Dees in Bocholt.

Opregte Haarlemsche Courant, 29 November 1827

Markt 18, Aalten

Landstraat 25, Aalten

In that same year, the cotton spinning mill was moved from Bonninghoff’s barn and garden room to a better-equipped building in the center of the village. Driessen had purchased a house there from Manus Scholten, located at the site of the current address Landstraat 25.

However, the relocation did not proceed without incident. Two neighbors, the schoolmaster H. Schotman and the farmer W. Obrink, submitted a formal objection to the municipal council, fearing noise nuisance and fire hazards. The municipality, however, rejected their objections. The two neighbors did not leave it at that and subsequently addressed their grievances to the Governor of the province of Gelderland. However, the Governor also saw no reason to give “any follow-up” to their objections.

At the end of 1827, Anton Driessen was able to begin converting the house into a spinning mill. The new premises had an upper floor, which, along with the ground floor, was designated as workspace. Machines were installed on both levels.

Beekhuize

Villa ‘Beekhuize’, Dijkstraat 14, Aalten

In 1833, Anton wished to build a new residence. To this end, he had purchased a house from the Degenaar heirs at the end of the Landstraat—now called Dijkstraat. He intended to demolish that house and build a new, modern residence with a warehouse, barn, and stables on the site. For this, however, he required more space than the existing plot. Anton Driessen submitted a plan to the municipal council with the request, “since the beautification of a Village is always one of the most pleasant duties of a Local government, to kindly grant the same, and consequently to support the undersigned in his intention as much as possible”.

To realize Anton’s plans, both the stream and the street had to be diverted. Furthermore, a new bridge was required. Because the piles of the old bridge had almost decayed, the construction of the new bridge was not only highly necessary, but according to Driessen, the relocation was also less costly. In addition to diverting the stream and building a new bridge, Driessen also needed land for his plans. To this end, he exchanged a piece of land with the municipality. Negotiations regarding these matters lasted several years.

In March 1835, Driessen was able to begin construction. For the production of the necessary bricks, he had meanwhile requested permission to establish a brickyard on the Schaarsheide and to excavate a three-hectare site. Due to the poor state of the roads in East Gelderland at that time, it was more practical and economical to set up a field kiln near the construction site than to purchase bricks elsewhere.

The stately villa that Anton Driessen had built on the current Dijkstraat is known to every resident of Aalten as Beekhuize.

Grave

Anton Driessen is buried in the old Roman Catholic cemetery on Piet Heinstraat in Aalten.
Sources
- Delpher
- ‘Geweven goed. De textielgeschiedenis van Aalten en Bredevoort’ (Woven Goods: The Textile History of Aalten and Bredevoort), H. de Beukelaer and J.G. ter Horst
21 November 2021
Adriaan Pieter Slicher van Bath
Notable

Adriaan Pieter Slicher van Bath (Middelburg, 1838-06-07 – Aalten, 1933-11-18) was a local notable and benefactor who contributed significantly to the Aalten community. He had resided in Aalten since 1867 and married Johanna Geertruida (‘Nannie’) van Hopbergen (1849–1924) here in 1874. She was a daughter of the local landowner Major J.W. van Hopbergen (1817–1913).

A street and a lane in Aalten are named after this couple. On the corner of the Slicher van Bathstraat and the Bredevoortsestraatweg, we still find their former residence, villa ‘Welgelegen‘. Furthermore, every resident of Aalten is familiar with the Nannielaantje, which runs across their former estate, the ‘Smees’ property.

Offspring

Their son Willem Antonie (‘Toon’) Slicher, born in 1881, and Anna Becking, born in 1883, married in Aalten in 1908 and were the parents of Professor B.H. Slicher van Bath in Wageningen. The title ‘Van Bath’, a small seigniory at Rilland-Bath in Zeeland, was intended to be inherited by B.H. Slicher’s uncle, but was transferred to his grandson by the grandfather for personal reasons.

In memoriam

On November 20, 1933, the Zutphense Courant published this report from Aalten:

“After an illness of several months, our oldest resident, Mr. A.P. Slicher van Bath, passed away here on Saturday evening at the advanced age of 95.

Mr. Slicher van Bath, who had already lived here for a normal lifetime, sailed a large part of the world’s oceans on a sailing ship in his younger years. After initially working at the Greenwich Observatory, he was sent out on behalf of English interests to conduct meteorological observations for the benefit of sailing. During these voyages, he visited St. Helena, the Cape of Good Hope, India, Australia, and Cape Horn, among others.

After settling here, Mr. A.P. Slicher van Bath was very active in the interests of this region. Among other things, he provided the initial impetus for the establishment of the Geld. Overijselsche Mij. van Landbouw, the Coöp. Zuivelfabriek (Cooperative Dairy Factory), the gasfabriek (gasworks), and the Geld.-Overijs. Locaal Spoorweg (Local Railway). ‘Floralia’, which has now existed for over 50 years, owed its origin to Mr. Slicher. No effort or expense was too much for him when it concerned ‘Floralia’, and when he was no longer able to involve himself in its management, this association received his significant donations every summer.

For many years, Mr. Slicher was chairman and later honorary chairman of the local department of ‘t Nut, and as such, the bewaarschool (nursery school) was his great passion. This institution also benefited from his substantial financial support every year.

Mr. Slicher was also a member of the Provincial Council of Gelderland for several years. Furthermore, until his 90th year, the deceased was an observer for the Meteorological Institute in De Bilt and, until the present, a correspondent for ‘Arti et Amicitiae’.

It is certainly noteworthy that Mr. Slicher’s memory remained excellent until the very end and that he continued to take an interest in all major world events.

With the passing of Mr. Slicher van Bath, a very well-known Aalten personality is gone, and numerous associations and institutions will deeply miss his great support.

The interment will take place on Wednesday afternoon at 3:00 PM at the Oude Begraafplaats (Old Cemetery) here.”

De Graafschapbode, 21 December 1934
Sources
13 November 2021
Heinrich Driessen
Textile manufacturer – “den veursten Dreessen”

Johann Heinrich Joseph (known as Heinrich) Driessen (Bocholt, 10-07-1794 – Aalten, 04-07-1879) was a prominent textile manufacturer in Aalten. Heinrich descended from a Bocholt textile dynasty. He was the only son of Peter Driessen and Maria Hölscher. His father held a distinguished position in the Prussian town, just across the border from Aalten. In addition to being a textile manufacturer, he served there as a magistrate and, from 1797 to 1811, as deputy mayor.

Heinrich received a thorough education at the Jesuit College in Amsterdam and spoke excellent French, so that in 1812, when Napoleon’s troops passed through Bocholt, he was the only one capable of acting as an interpreter between the municipal authorities and the French generals.

Peter Driessen & Sohn

In 1810, Heinrich joined his father’s business. On December 2, 1820, he married Lisette Sträter in Rheine (Germany), a descendant of another prominent textile family. They had nine sons and two daughters. In 1826, he was entrusted with the management of the firm Peter Driessen & Sohn.

In that same year, his cousins Anton and Joseph Driessen submitted a request to King William I to establish a textile factory in Aalten, which was granted by William I. Not long after, Heinrich Driessen also requested permission from the King to settle in Aalten. The firm Peter Driessen & Sohn also received the requested establishment permit.

In Aalten

His father Peter continued to live in Bocholt while his son Heinrich settled in Aalten. He initially lived with the Meijerink family on Kerkstraat, one of the few remaining Catholic families in Aalten, in the same building as his cousin Anton Driessen.

In Aalten, Heinrich established a branch of his father Peter Driessen’s fustian trade and hand-spinning mill. They already owned the necessary land in Aalten and Varsseveld, and in 1826 he expanded his activities to Groenlo. There, Heinrich had purchased a house from De Heyder. That house was converted into a spinning mill. He made the yarn spun there available to home weavers who processed it into cloth.

Opregte Haarlemsche Courant, 7 December 1820

Nederlandsche Staatscourant, 30 August 1851

Heinrich was an enterprising man. By 1832, he had approximately 500 linen weavers in Aalten and the surrounding area working for him, and three years later, along with Blijdenstein in Enschede, he was among the largest fustian manufacturers in the eastern Netherlands. He was one of the first in the Netherlands to utilize steam in his bleachery.

‘Den veursten Dreessen’

In 1837, he had a grand residence built at the beginning of Dijkstraat. For this reason, he was popularly known as ‘den veursten Dreessen’ (the front Driessen), while his cousin Anton, who built Beekhuize a little further along, was called ‘den achtersten Dreessen’ (the back Driessen). Heinrich’s eldest son, Theodoor, laid the first stone on June 29, 1837. Business premises were also located at the residence, primarily serving as storage for yarns and woven fabrics. These fabrics were transported by a wagon, often pulled by an ox, to the bleachery in Dale. The driver bore the fitting nickname Ossen Willem (Oxen William). After Heinrich’s death, the house was repurposed as a convent.

Heinrich’s house on Dijkstraat, later St. Elizabeth’s Convent

Following his father’s death in 1843, Heinrich became the sole owner of Peter Driessen & Sohn. His eldest son Theodor (1821-1878) was then placed in charge of the management in Bocholt. In 1851, King William III granted Heinrich Dutch nationality.

In 1849, Heinrich established a steam spinning mill on Hogestraat in Aalten, the first of its kind in the Achterhoek region. This was soon expanded with several ‘power looms’ (steam-driven weaving looms). After this factory burned down on the night of August 19 to 20, 1859, he did not rebuild the business.

Algemeen Handelsblad, 22 August 1859

To Leiden

Heinrich shifted his focus to Leiden. There, in 1846, together with his nephew (his sister’s son), the soap boiler Ignatz van Wensen, he had purchased the declining textile printing and dyeing works De Heyder & Co., later known as the Leidsche Katoenmaatschappij (Leiden Cotton Company). He had his second son Louis (1823-1904) come over from England to take charge in Leiden. With the knowledge he had acquired in Manchester, Louis soon managed to make the company profitable.

Heinrich’s son Eduard (1824-1895) continued to look after the company’s interests in Aalten. Initially, the bleachery there remained operational, but over time Eduard primarily focused on the trade in cotton and yarns. The branch in Bocholt, managed by Theodor, was closed after he and his brother Peter (1832-1895) started a blue-dyeing and printing works there in 1854, named the firm Theodor and Peter Driessen.

Catholic

Old Roman Catholic church on Dijkstraat, destroyed by fire in 1893

The Driessen family was also of great significance to the Aalten Catholic community, which had been a minority in the Reformed village since the Reformation of 1596. Not only through their prestige and influence, but also through various donations from the Driessens, the Catholic church in Aalten was able to grow into a fully-fledged church community. Both Heinrich and his cousin Anton played important roles as churchwardens and overseers of the poor, roles that were continued by their descendants.

Heinrich Driessen was very strong-willed in his conduct and often followed his own path in ecclesiastical matters as well. For instance, during the disputes between the Catholics and the Reformed in 1842 regarding the ringing of the bells. Pastor G.H.J. Wansing of Aalten wrote a letter about this to the Archpriest of Gelderland, M. Terwindt, which was co-signed by the churchwardens Th.W. Meijerink, H. Vulting, and A. Driessen. Heinrich Driessen, although a member of the church board, had not signed this letter and addressed two personal letters to Terwindt himself.

What stands out in these letters is that he stated, among other things, that the pastor seemed a priori prejudiced against Aalten and expressed the hope that the Aalten parish would receive a new shepherd who would be to everyone’s liking. He requested Terwindt to take his reflections into consideration when making his choice and assured him that he preferred to employ everything that was conducive to the honor of their holy religion. But at the same time, Driessen wrote that—because the old pastor showed him the greatest respect and because he himself esteemed the pastor as a man whose moral conduct could serve as an example to an entire province—he trusted that it would also please the Archpriest that the contents of the letters never be disclosed to others.

New church

A subsequent problem arose when it was decided around 1853 to build a new church. This led to serious disagreements within the church board. For instance, churchwarden Heinrich Driessen again found it necessary to act independently by contacting the Archbishop behind the backs of the other board members. In a letter to the Archbishop, he referred to the approval the latter had given to the plans for the construction of the church, on the condition that the confessional or confessionals be placed inside the church and not in the sacristy or in separate extensions on the side walls. Based on that condition, a plan had been sent to the King for approval.

However, during Driessen’s absence, the tendering for the church had taken place, in which an extension was nevertheless planned, contrary to the archiepiscopal approval. An extension to the church for the purpose of the confessional would, according to Heinrich, only disfigure a church. He had tried to convince the pastor of this, but had not succeeded. Driessen preferred to see the confessional inside the church, as was common in the Münsterland, rather than in an extension. According to him, the error could still be rectified, even though the masonry on that side was already in full swing. In his letter to the Archbishop, he therefore requested that instructions be given to the church board as soon as possible. The outcome of the matter is unknown. This action, however, is characteristic of Heinrich Driessen, who was apparently accustomed to getting his way and took the necessary steps on his own initiative to achieve it.

Wealthy

At the end of his life, Heinrich was a wealthy man. He held shares in spinning mills in Enschede, Gronau, and Rheine. Rheine was his wife’s birthplace, and her relatives managed textile enterprises there. Furthermore, he owned many lands and farms in the vicinity of Aalten, Varsseveld, and Bocholt.

Heinrich reached the advanced age of nearly 85 years. Several of his children and grandchildren entered the textile industry.

Zutphensche Courant, 8 July 1879
Sources
- Biografisch Woordenboek Gelderland
- Annex to De Graafschapbode, 23 July 1937
- Delpher
- Nijver in het groen. Twee eeuwen industriële ontwikkeling in Achterhoek en Liemers, H. de Beukelaer
- St.-Helena’s ommegang. De geschiedenis van de Aaltense katholieken, H. de Beukelaer
- Geweven goed. De textielgeschiedenis van Aalten en Bredevoort, Aalten 1992, H. de Beukelaer en J.G. ter Horst
- Stammbuch und Chronik der Familien Driessen, Giessing, van Wensen, Schwartz, Sträter, Hölscher, F. Schwartz
7 November 2021
Wim Mateman
Politician

Willem Antoon (Wim) Mateman (Aalten, 07-05-1945 – Rijswijk, 08-06-2019) was a Dutch politician. On behalf of the CDA, he was a member of the House of Representatives of the States General from 1979 to 1998. From 2003 to 2018, Mateman served as an alderman, municipal councillor, and parliamentary group leader for the CDA in the municipality of Rijswijk.

Mateman completed teaching qualifications (MO) in civics and political economy. He subsequently studied sociology at the Catholic University of Nijmegen. During his student years, he was a co-founder of the Student Union (SVB) in Nijmegen. After his studies, Mateman became a teacher of economics, civics, and social studies at the Christian secondary school in Zutphen. From 1970, he was a member of the Provincial Council of Gelderland and a member of Aalten Municipal Council on behalf of the Christian Historical Union (CHU). He also served as an alderman in Aalten.

During the 1977 general election, Mateman stood as a candidate for the CDA but was not directly elected. Later that year, he was offered the opportunity to take a seat in the House, but he declined. Two years later, Mateman entered parliament as an interim member after all. He was sworn in on 28 August 1979. In the House, his focus included trade policy, defence, and domestic governance.

Wim Mateman belonged to the conservative wing of the CDA. He was greatly disappointed when he had to leave the House because the new party leadership sought to renew the parliamentary group. Mateman did not stand for re-election in the 1998 general election.

In 2003, he became the CDA alderman for Finance and Land Affairs in the South Holland municipality of Rijswijk. In May 2014, the CDA left the Rijswijk municipal executive, and he returned to the municipal council, becoming the leader of the CDA parliamentary group. In 2018, he retired from local politics.

Mateman was married and had two children. In 1992, he was appointed Knight of the Order of the Netherlands Lion, and in 1998, Knight of the Order of Orange-Nassau. In 1992, he was named Pipe Smoker of the Year.

Headstrong ‘right-winger’ of the CDA – NRC Handelsblad, 13 April 1992
Bronnen
- Wikipedia
5 November 2021
Klepperklumpkes van ‘t Walfort

Folkloristic dance group

The Klepperklumpkes van ’t Walfort was a folkloristic dance group from Aalten. The group was founded on 10 May 1954 with the objective of preserving Gelderland’s regional folklore for future generations. Members of the group were dressed in authentic Gelderland (Achterhoek) traditional costume, as it was worn around 1900.

The dance repertoire consisted of approximately 35 traditional dances, mostly from the Achterhoek and Twente regions, which also date back to that era. The most well-known dances include the Driekesman, Pot met bonen (Pot of beans), and the Hôksebarger, performed, of course, in polished wooden clogs.

A Welcome Guest

The Klepperklumpkes was an active association. Over the past decades, they performed in various institutions, at street markets, and in many countries. They were a welcome guest at festivals in Belgium, Denmark, Germany, England, France, Austria, Slovakia, Spain, Sweden, and Switzerland, among others. They even performed in China.

During their peak years, the Klepperklumpkes organised a large international festival in Aalten every four years, featuring many foreign guests. These guests were hosted by local families, providing many with a unique introduction to the international dancers and their respective folklore.

In their final years, the dance group rehearsed in the hall of café Setz.

After nearly 70 years, the Klepperklumpkes disbanded in 2022. In their final years, the number of activities had gradually declined; many members were getting older, physical stamina was decreasing, and there was a lack of new members joining.

5 November 2021
Doeke Bekius
Burgemeester (1976 – 1988)

Doeke Bekius (Gauw, 14 november 1922 – Haart, 8 juni 2013) was een Nederlands politicus voor achtereenvolgens de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en het Christen-Democratisch Appèl (CDA).

Bekius werd geboren en groeide op in het Friese dorp Gauw, nabij Sneek. Na de ULO trad hij op zestienjarige leeftijd in dienst bij de gemeente Wymbritseradeel, een plattelandsgemeente rond Sneek met 28 dorpen. In 1946 maakte hij de overstap naar de gemeente Zutphen. Met de daar opgedane ervaring aanvaardde hij in 1951 de functie van chef Algemene Zaken bij de gemeente Apeldoorn. In juli 1961 werd hij burgemeester van Westdongeradeel, waarna in december 1966 zijn benoeming volgde tot burgemeester van Kollumerland en Nieuwkruisland.

Burgemeester in de gemeente Aalten

Medio 1976 aanvaardde Bekius het burgemeesterschap van de gemeente Aalten, als opvolger van burgemeester Faber. Het stadje Bredevoort beschouwde hij als een geschenk, een enthousiaste taak. In 1988 werd hij daar benoemd tot ‘eredrost’.

Na zijn pensionering bleef hij in de gemeente Aalten wonen. Hij bleef lid van zowel Bredevoorts Belang als Haarts Belang. Daarnaast zette hij zich in voor de Vereniging van Kleine Kernen (VKK) Gelderland. Eind 1987 begon hij daar als adviseur van het bestuur; al snel trad hij toe als bestuurslid en vervolgens was hij jarenlang voorzitter.

Bekius woonde en overleed in de buurtschap Haart, in de gemeente Aalten. Op 14 juni vond zijn begrafenis plaats in zijn geboorteplaats Gauw.

Hij werd als burgemeester van Aalten opgevolgd door Tijme Bouwers.

Leestip

‘Van Maire Stumph tot Burgemeester Stapelkamp’, door Leo van der Linde
Bronnen
- Delpher
- ECAL
- Wiewaswie
1 November 2021
Evert Sickens van Veen
Burgemeester (1946-1967)

Mayor of Aalten from 1811 to 1844.

Hij werd geboren als zoon van Jan van Veen (1855-1917; landbouwer) en Matje Prins (1867-1943). Hij zat op het gymnasium maar had gezondheidsproblemen en verliet voortijdig die opleiding om in Zwitserland een kuur te volgen. Na later nog enige tijd in Frankrijk in de agrarische sector werkzaam te zijn geweest, kwam hij in 1926 terug naar Nederland. Hij werd volontair bij de gemeente Schoonebeek en midden 1930 volgde zijn benoeming tot ambtenaar ter secretarie bij de gemeente Stad Hardenberg. Twee jaar later maakte hij de overstap naar de gemeente Gramsbergen waar hij het bracht tot eerste ambtenaar.

Op 25-03-1931 trouwde Evert Sickens van Veen in Oosterhout (NB) met Johanna Jacoba Strating.

Eind 1937 werd Van Veen benoemd tot burgemeester van Nijeveen. In september 1943 ging hij met ziekteverlof waarbij de Meppelse burgemeester Geert Wisman tevens waarnemend burgemeester van Nijeveen werd. Begin 1944 volgde ontslag voor Van Veen maar later keerde hij terug als burgemeester van Nijeveen. Bovendien was hij eind 1945 enkele maanden waarnemend burgemeester van Ruinerwold.

In 1946 werd Van Veen benoemd tot burgemeester van Aalten als opvolger van burgemeester Monnik. Van Veen ging daar in november 1967 met pensioen en overleed in 1976 op 73-jarige leeftijd. Hij ligt begraven op Berkenhove.

Van Veen werd als burgemeester van Aalten opgevolgd door mr. Hendrik Hieltje Hans Haverkamp.

Leestip

‘Van Maire Stumph tot Burgemeester Stapelkamp’, door Leo van der Linde
Bronnen
- Wikipedia
1 November 2021
A.J.W. Monnik
Burgemeester (1910-1945)

Adriaan Johannes Willem Monnik werd op 19 november 1879 geboren in Vorden, zoon van Adriaan Johannes Wilhelmus Monnik, geneeskundige, en Anna Hendrika Blotkamp. Op 22 mei 1913 trouwde hij in Den Haag met Louise Wilhelmina de Waal Malefijt (Zeist, 17 augustus 1881), dochter van Jan Hendrik de Waal Malefijt, minister van koloniën, en Frederica Sophia Wilhelmina Couvée.

Monnik werd in 1910 benoemd tot burgemeester van Aalten. Hij volgde Willem Carel Tack op.

Hij was maar liefst 35 jaar burgemeester van Aalten. Het gezin Monnik woonde in villa Zonneheuvel aan de Bredevoortsestraatweg in Aalten, waar later het overdekte zwembad zou komen.

In 1944 krijgt burgemeester Monnik opdracht er voor te zorgen dat 500 mannen uit Aalten in Zevenaar aanwezig zijn, om ingezet te worden voor het graven van militaire verdedigingswerken. Bij hem en zijn ambtenaren valt dan het besluit te weigeren en met zijn allen onder te duiken. Het bevolkingsregister wordt in veiligheid gebracht.

Tijdens zijn onderduikperiode werd Monnik vervangen door I.A. de Moor, voormalig burgemeester van Breskens en vandaar met vele andere NSB’ers gevlucht. Na de bevrijding keerde Monnik terug als burgemeester en ging op 1 november 1945 met pensioen.

In 1946 werd Monnik benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Op 2 augustus 1951 overleed hij in het Bronovo-ziekenhuis in Den Haag, na een operatie. Hij werd begraven op begraafplaats Berkenhove.

Hij werd als burgemeester van Aalten opgevolgd door Evert Sickens van Veen.

Interview 25-jarig ambtsjubileum

Ter gelegenheid van het 25-jarig ambtsjubileum van burgemeester Monnik publiceerde de Graafschapbode op 8 maart 1935 een interview met de jubilaris, hieronder enigszins verkort weergegeven:

Wanneer we in de ruime burgemeesterskamer zitten, is vanzelf onze eerste vraag: Wilt U ons eens iets vertellen over uw allereerste jaren, schoolopleiding, enz.? We vernemen dan, dat Adriaan Johannes Willem Monnik den 19en November 1879 te Vorden geboren werd. De eerste twee schooljaren werden op de Chr. school in zijn geboorteplaats doorgebracht. Toen kwam er een gouvernante in huis. Eén kamer werd tot schoollokaal ingericht en hier werd de jeugdige leerling met nog één medeleerlinge, klaargemaakt voor het gymnasium.

Na dit lager onderwijs werd gedurende 3 jaar het Chr. gymnasium van Ds. van Lingen te Zetten bezocht. De studie moest toen om gezondheidsredenen onderbroken worden en werd later voortgezet aan de H.B.S. te Zutphen. Dan werden een jaar de colleges gevolgd van Prof. Hugo de Vries aan de Gem. Universiteit te Amsterdam.

Benoemd tot Burgemeester van Aalten

“Het was altijd mijn streven,” vertelt ons de heer Monnik, “om ook nog eens burgemeester te worden, en toen Aalten openkwam werd ik op 23 Febr. 1910 benoemd tot burgemeester van Aalten.” Na de beëediging op 2 Maart werd op 15 Maart 1910 de heer Monnik hier als burgemeester geïnstalleerd. De oudste wethouder, Z.G. van Eerden, hield de installatierede. De burgemeester besloot zijn antwoordrede o.a. met de mededeeling: “lk zal doen wat des burgemeesters is.“

Toentertijd was de heer B.H. Vaags gemeente-secretaris, wethouders waren de heeren Z.G. van Eerden en W. te Gussinklo. De Raad was als volgt samengesteld: F.H. Somsen, Th.A.M. Driessen, Sal. Gussinklo, L. Heusinkveld, H.A.J. Luiten (Sondern), J.P. Obbink, H.J. Veldhuis (Vels), Wander Nijhof, J.H. Veldkamp (Breedev.), A.P. Slicher van Bath.

Tot zijn huwelijk was de heer Monnik in pension bij de dames Vaags, op de Kattenberg.

Belangrijkste besluiten, enz.

De burgemeester meent zich te herinneren, dat het eerste besluit geweest is. de aankoop van het oude huis van Heijmans op den hoek van de Koelmansteeg, voor de verbreeding van de ingang der Koelmansteeg (nu Stationsstraat). — De oude notulenboeken worden er bij gehaald, en ja, het klopt (het geheugen van onzen burgemeester is, tusschen twee haakjes, bijzonder goed): dit hoekhuis werd aangekocht voor ƒ 3500, waardoor er een behoorlijke ingang van de Stationsstraat kon komen.

Dan volgt op 27 April 1910 de opening van de tram, de G.W.S.M. lijn B (Lichtenvoorde, Breedevoort, Aalten, Bocholt).

Dadelijk in 1910 komt zijn liefde voor de volksgezondheid naar voren, eenige woningen worden onbewoonbaar verklaard. “Met de politiek heb ik me nooit veel bemoeid: ik voel veel meer voor volksgezondheid, woningbouw en dergelijke,” zegt de burgevader zoo en passant.

In 1910 krijgen we dan verder nog den bouw van de Koembrug, de eerste betonbrug in Aalten. De openbare school-verbouwing, de reorganisatie van het politiecorps (de heer Blom werd toen chef-veldwachter). Ook dateert de aanstelling van een voorwerker voor de gemeente-arbeiders van dezen tijd.

In 1911 kwam ter sprake: de afschaffing van het Duitsche geld, maar het duurde nog tot Juli 1914 voor het ingevoerd werd. Door het groote getal arbeiders dat destijds naar de Bocholtsche fabr. gingen werken en die allemaal bij een Duitsche ‘Krankenkasse’ waren aangesloten, was hier een moeilijke ‘Krankenkasse-quaestie’ ontstaan, die ook nu opgelost werd.

In Maart 1911 werd hier een wekel. markt voor groenten, kippen, eieren en visch ingevoerd. De verbetering van de afwatering van het Goor kwam ook een groote stap verder door de stichting van het Waterschap der Baaksche Beek. Bij een oud convenant was bepaald, dat de Veengoot niet uitgediept mocht worden, zoodat afwatering van het Goor onmogelijk was. Door de stichting van het Waterschap kon er nu verandering komen. In 1911 werden ook de Lankhofstraat en de Ormelstraat aangelegd.

Het zou ons te ver voeren, om zoo jaar voor jaar uitvoerig te behandelen. We zullen de volgende jaren met een beetje ‘versnelde pas’ doorwandelen en meer als jaartal memoreeren. We krijgen dan in: 1912 de pensionneering van veldwachter Heersink.

Den 22en Mei 1913 treedt de heer Monnik in het huwelijk met L.W. de Waal-Malefijt. Het pension van de dames Vaags wordt verwisseld voor ‘Zonneheuvel‘.

Den 21en Febr. 1914 besluit de Raad nieuwe scholen te bouwen in IJzerlo en op de Haart. 13 Maart van hetzelfde jaar volgde de onderwijzerswoning in Aalten. In Febr. werd ook begonnen met den woningbouw aan den Haartschen weg.

1 Augustus krijgen we dan het begin van den grooten wereldoorlog, die tal van moeilijkheden meebracht. Langzamerhand werden alle levensmiddelen, enz. schaarscher en krijgen we ‘t tijdperk der distributie. Wat ‘n drukte en moeilijkheden bracht die mee! Wij leverden in dien tijd 1.000.000 K.G. rogge en waren één van de grootste roggeleverende gemeenten van het land.

In Sept. 1914 wordt de verordening op de herbergsluiting van kracht en krijgen we de ‘zwarte lijst’. Den 31 October wordt de post ‘nachtwakers‘ geschrapt en op 1 Januari 1915 behoort de nachtwaker te Aalten tot het verleden.

In het laatst van 1917 sprak de Raad zich in principe uit voor overname der Gasfabriek. Het besluit tot overname werd genomen op 19 Dec. 1918. De Raad nam toen de gasfabriek over voor ƒ 115.000 plus ƒ 29.602,87 voor de leidingen, gasmeters, enz. De dag van overname was 2 Mei 1919.

Na den wapenstilstand, toen de krijgsgevangenen naar de grens kwamen, heette het, dat er 30.000 hier naar toe zouden komen. Gelukkig namen ze in Bocholt een andere richting. Toch kregen we ook hier ons deel in November 1918, n.l. Franschen en Italianen, die in het Feestgebouw en in de fabriek der N.V. Textiel Mij. werden ondergebracht. Uitgehongerd waren de menschen. “Met die Italianen beleefden we nog wat eigenaardigs,” vertelt ons de burgemeester, “we hadden ze allemaal wat van onze prachtige zeep, waarvan we toen een heelen voorraad hadden, gegeven om zich eens frisch te kunnen wasschen, maar den volgenden dag was alle zeep door de Italianen opgegeten!“

26 Febr. 1920 werd den ‘Oosterman‘ aangekocht met de bedoeling hier de nieuwe begraafplaats te maken. Dit plan is niet doorgegaan. Later in 1922 werd een ander terrein hiervoor bestemd, het tegenwoordige ‘Berkenhove‘.

In Aug. 1920 werd een begin gemaakt met de straatnamendoop. De eerste is de ‘Oranjestraat’ te Breedevoort. Ook had in Augustus de aanbesteding plaats van den Gendringschen weg.

19 Mei 1922 wordt de veemarkt naar de binnenmarkt verplaatst. In de laatste jaren is echter de veemarkt weer in eere hersteld. In dit jaar werd ook de keuringsdienst ingevoerd. Dr. Rexwinkel werd keuringsveearts. Den 11en April werd het slachthuis overgenomen.

Dan krijgen we de laatste jaren, die ons allen nog versch in het geheugen liggen. Diverse wegen werden in deze jaren verhard: Sondernweg in ’29. Haartscheweg in 1929. Een Ringweg werd aangelegd, 24 Aug. 1928 en nu het Natuurbad ‘t Walfort, een werk van de allerlaatste jaren.

De Wethouders in deze 25 jaren

Het is wel interessant ook even na te gaan welke wethouders we in deze 25 jaren gehad hebben. In 1910 waren er, zooals we reeds vermeldden Z.G. van Eerden en W. te Gussinklo. Na den dood van Van Eerden werd in Mei 1916 de heer Theod. Driessen wethouder, die in 1918 weer is afgetreden. We krijgen dan voor een kort poosje den heer F.H. Somsen. Van 2 Sept. 1919 tot 4 Sept. 1923 zijn wethouders de heeren H.J.J.G. ten Dam en Joh. Obbink. Dan neemt de heer F.H. Somsen de plaats in van den heer ten Dam (4 Sept. 1923) en op 8 Maart 1926 volgt de heer A. Brethouwer den heer Obbink op. De heeren Somsen en Brethouwer zijn heden nog als wethouders in functie.

Als secretaris volgde op 1 Febr. 1930 de heer S. Bijlsma zijn voorganger, den heer B.H. Vaags op. Op 29 Jan. 1924 ging de gemeente-ontvanger, de heer F.H. Freriks, met pensioen. De heer F. Heisterman werd toen als ontvanger benoemd. Bij Gemeentewerken kwam na het overlijden van den heer J. Brill, de heer Tilbusscher als gemeente-architect, die door den heer H. Rollman wordt bijgestaan.

Andere functies van den jubilaris

Naast zijn eigen drukken werkkring stelt de burgemeester vooral belang in het onderwijs. De heer Monnik is penningmeester van den Bond van schoolbesturen, onderwijzers en voorstanders van het Chr. onderwijs in den Geld. Achterhoek en omgeving.

Ook is hij bestuurslid van de Groen van Prinsterer Kweekschool te Doetinchem. Verder nog commissaris van de N.V. Waterleiding Oostel. Gelderland en Lid van den Raad van Toezicht der N.V. ‘De Graafschap‘, Drukkerij en Uitgeverij.

We zijn ten slotte nog nieuwsgierig naar de meening van den burgemeester over de vooruitzichten van onze Gemeente in de naaste toekomst.

“Deze voorbijgegane 25 jaren,” zegt de heer Monnik, “zijn zeker niet gemakkelijk geweest. Eerst de oorlogsjaren en nu de misschien nog moeilijker na-oorlogsche periode met haar groote achteruitgang op ieder gebied, haar groote werkloosheid, met de werkverschaffing en alles wat daar aan vast zit. Mijn vrouw is mij bij deze moeilijkheden steeds tot zeer grooten steun geweest.“

Wat de werkverschaffing betreft kunnen we nog vermelden, dat op 24 Nov. 1916 ‘Patrimonium‘ om werkverschaffing verzocht. De eerste werkverschaffing was het grintgraven in 1918. Op 30 Mei 1917 ging Aalten, als één van de eerste gemeenten over tot werkloosheidsverzekering.

De burgemeester vervolgt dan: “Wij als Gemeente, staan er niet zoo slecht voor. Dit is een zeer zwaar jaar, zeker, maar ik zie aankomen, dat het langzamerhand beter wordt. We zullen met vertrouwen voortgaan, één oog naar boven, één oog naar binnen. De hand aan de ploeg, dan zal het einde goed zijn. We moeten zoeken niet wat verdeelt, maar wat samenbindt!“

Aaltensche Courant, 27 mei 1927

Graafschapbode, 13 april 1934

Graafschapbode, 25 juni 1934

Sumatra Post, 8 juni 1935

De Graafschapper, 24 mei 1938

De Graafschapper, 7 november 1938

Leestip

‘Van Maire Stumph tot Burgemeester Stapelkamp’, door Leo van der Linde
Bronnen
- Graafschapbode, 8 maart 1935 (Delpher)
- Wiewaswie
- Wikipedia
1 November 2021
Johan Hora Adema
Burgemeester (1886-1888)

Johan Hora Adema (Leeuwarden, 24 april 1843 – Velp, 15 maart 1938) was burgemeester in drie verschillende gemeenten. Daarnaast diende hij als kapitein bij het regiment Grenadiers en Jagers. In 1870 trad hij in het huwelijk met de Friese Lucia Aurelia Bergsma Fruitier de Talma, met wie hij vier kinderen kreeg.

Feestelijke intocht in Aalten

In 1886 werd Hora Adema, als opvolger van burgemeester mr. L. Roelvink, benoemd tot eerste burger van Aalten. Ter gelegenheid van zijn komst werd een feestelijke intocht georganiseerd. Er was een wedstrijd voor de mooiste ereboog, en op veel plaatsen in het dorp werkte men hard om de nieuwe burgemeester een waardige ontvangst te bereiden.

De dag van zijn intocht verliep buitengewoon hartelijk en feestelijk; vrijwel iedereen was op de been. In een rijtuig werd de nieuwe burgervader door Aalten gereden. Bij elke ereboog hield men halt zodat hij de daarop aangebrachte spreuken kon lezen. De ereboog in de Dijkstraat sprong er bijzonder uit. Daarop stond te lezen:

“Wees welkom J. Hora Adema,
Voor U is deze boog geplant.
Bestuur, beheer voor aller eer
Dit dorp in ons vaderland.”

Mayor of Aalten from 1886 to 1891.

Burgemeester in drie gemeenten

Hora Adema was achtereenvolgens burgemeester van de gemeenten Aalten (1886–1888), Hengelo (1888–1891) en Harlingen (1896–1914).

Als burgemeester van Aalten werd hij opgevolgd door jonkheer Georg Ludwig Carl Heinrich Baud.
Bronnen
- Twee eeuwen tussen Es en Slinge, E.M. Smilda
- Wiewaswie
- Wikipedia
1 November 2021
Hendrik Hieltje Hans Haverkamp
Burgemeester (1968-1970)

Hendrik Hieltje Hans Haverkamp (Doetinchem, 28-04-1927 – Arnhem, 19-06-2011) was een Nederlands politicus van de CHU.

Hij werd geboren als zoon van Johan Hendrik Wilhelm Haverkamp (1900-1953), ambtenaar bij de gemeente Doetinchem en later burgemeester van Dinxperlo, en domineesdochter Louisa Petronella Ynzonides (Obergum, 12-08-1901). Hij is afgestudeerd in de rechten en was plaatsvervangend chef van het kabinet van de commissaris van de Koningin in Overijssel voor hij in april 1963 benoemd werd tot burgemeester van Staphorst.

In januari 1968 volgde hij Evert Sickens van Veen op als burgemeester van Aalten. Al tweeënhalf jaar later, in augustus 1970, stapte hij op als burgemeester om de tweede secretaris van de Rijnmondraad te worden. Haverkamp overleed in 2011 op 84-jarige leeftijd.

Haverkamp werd als burgemeester van Aalten opgevolgd door Ruurd Faber.

Leestip

‘Van Maire Stumph tot Burgemeester Stapelkamp’, door Leo van der Linde
Bronnen
- Mayor of Aalten from 1970 to 1975.
- ECAL
- Wiewaswie
1 November 2021
Georg Ludwig Carl Heinrich Baud
Burgemeester (1888-1895)

Mayor of Aalten from 1844 to 1861.

Per Koninklijk Besluit van 2 februari 1888 werd Baud benoemd als burgemeester van Aalten. Hij volgde Johan Hora Adema op. Op zijn eigen verzoek werd tijdens zijn installatie als burgemeester, behalve het uitsteken van vlaggen, geen openlijk huldebetoon gebracht.

In 1892 stelde hij zich kandidaat voor de Provinciale Staten namens de Liberale Kiesvereniging. Hij werd gekozen. Op 1 december 1895 vroeg hij eervol ontslag als burgemeester aan. Hij werd als burgemeester van Aalten opgevolgd door mr. Willem Carel Tack.

In 1898 trad hij af als lid van de Provinciale Staten om te voorkomen dat er een scheuring zou ontstaan binnen zijn partij.

Op 31 maart 1908 trouwde hij, 50 jaar oud, in Den Haag met de 14 jaar jongere Elisabeth Lamberta van Riemsdijk (Batavia, 10-10-1871). Baud overleed op 4 april 1921 in Den Haag.

Leestip

‘Van Maire Stumph tot Burgemeester Stapelkamp’, door Leo van der Linde
Bronnen
- Delpher
- ECAL
- Wiewaswie
1 November 2021